Effectieve interventie: Flexible Assertive Community Treatment

Doel

Flexible ACT beoogt mensen met epa zo te behandelen, te begeleiden en te ondersteunen in hun herstelproces opdat zij met een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven en naar tevredenheid kunnen deelnemen aan de samenleving.

Doelgroep

Flexible ACT richt zich op volwassenen met ernstige psychiatrische aandoeningen (epa). Deze mensen hebben naast hun psychiatrische aandoening ernstige beperkingen in hun maatschappelijk en/of sociaal functioneren. Sommigen van hen willen geen contact met hulpverleners.

Aanpak

Flexible ACT werkt outreachend en assertief: hulpverleners gaan af op (potentiële) patiënten via huisbezoek, op het dagcentrum of op straat, daar waar de patiënt zich bevindt. Zij onderhouden het contact, desnoods met dwang-of drangmiddelen. De zorg wordt geleverd door een breed samengesteld multidisciplinair team. Een team begeleidt ongeveer 180-220 patiënten in een welomschreven gebied. Bij de dagelijkse overdracht wordt gebruik gemaakt van een digitaal planbord, waarop elke medewerker een patiënt kan plaatsen die extra aandacht nodig heeft.

Materiaal

De achtergrond en inhoud van Flexible ACT zijn beschreven in artikelen, verschenen in zowel Nederlandse als internationale tijdschriften. Daarnaast is er een FACT handboek uitgebracht onder redactie van Remmers van Veldhuizen e.a., in 2008 uitgegeven door de Tijdstroom in Utrecht. Dit handboek bevat informatie over achtergronden, opzet en werkwijze van de teams en de manier waarop de verschillende disciplines interventies aanbieden aan de patiënt en diens omgeving. Ook is er aandacht voor organisatorische randvoorwaarden, financiering, onderzoeksresultaten en certificering. Daarnaast is er een instrument beschikbaar dat de mate van modeltrouw aan het Flexible ACT model meet: de Flexible ACT schaal.

Onderbouwing

De doelgroep waarvoor Flexible ACT is geïndiceerd, heeft naast de psychiatrische aandoening(en) ernstige beperkingen in het sociaal en/of maatschappelijk functioneren. Een Flexible ACT team heeft verschillende disciplines in huis en kan de patiënt, zonder te hoeven door te verwijzen naar een andere zorgverlener, op verschillende levensgebieden ondersteunen (integrale aanpak).

Onderzoek

Tot op heden is er geen gerandomiseerde gecontroleerde studie naar Flexible ACT uitgevoerd. Wel zijn er enkele Nederlandse effectstudies over Flexible ACT gepubliceerd. Zo bleek uit een observationele studie (Bak et al., 2007, 2008) dat het aantal patiënten in remissie toenam in de periode na de introductie van Flexible ACT, echter na correctie voor vertekenende factoren was dit verschil niet meer significant. Een onderzoek van Drukker et al. (2013) vergeleek patiënten in Flexible ACT met patiënten die ooit Flexible ACT zorg hadden maar op het moment van de meting niet meer, en met een groep patiënten die nooit Flexible ACT zorg had ontvangen. Patiënten in Flexible ACT hadden meer ambulante contacten met hulpverleners en een beter psychosociaal functioneren dan de patiënten in de twee controlegroepen.

Multidisciplinaire Richtlijnen

Flexible ACT is opgenomen in de Richtlijn Schizofrenie (2012); meer onderzoek naar de effectiviteit wordt aanbevolen