Cijfers middelengebruik scholieren
Is het alcoholgebruik van scholieren in Nederland de afgelopen jaren veranderd? Komt vapen vaker voor dan roken? Hoe vaak gebruiken scholieren cannabis of xtc? Het HBSC-onderzoek geeft antwoord op deze vragen.
HBSC-onderzoek onderzoekt naast middelengebruik ook het gebruik van digitale media en gokken en mentale gezondheid onder scholieren van 12 tot en met 16 jaar. In het HBSC-rapport vind je een samenvatting van de meest recente cijfers van al deze onderwerpen.
Middelengebruik door schoolgaande jongeren van 12-16 jaar
Middelengebruik in 2025
Van de 12- t/m 16-jarige scholieren heeft 39,1 procent weleens alcohol gedronken, 16,6 procent heeft weleens gerookt en 21,5 procent heeft wel eens gevapet. Het drugsgebruik van scholieren ligt lager; 7,3 procent heeft weleens cannabis gebruikt, 2,5 procent heeft weleens lachgas gebruikt en 1,3 procent heeft ervaring met XTC. Het gebruik van deze middelen in de laatste maand ligt lager.
Verschillen tussen groepen
Er zijn een paar verschillen te zien in middelengebruik onder scholieren van 12 t/m 16 jaar naar geslacht, leeftijd, schoolniveau en herkomst. Zo roken en vapen meisjes vaker dan jongens. Ook neemt het gebruik van middelen toe met de leeftijd. Vwo-scholieren hebben minder ervaring met roken, vapen en gebruik van xtc dan Vmbo-scholieren. Tenslotte hebben scholieren zonder migratieachtergrond meer ervaring met roken, vapen en alcohol drinken dan scholieren met migratieachtergrond.
Lees meer over verschillen tussen groepen jongeren in het HBSC-rapport.
Trends in roken
Aantal rokers daalt niet
Het percentage leerlingen dat heeft gerookt (ooit, in de laatste maand en dagelijks) is niet veranderd vergeleken met 2021 en 2023. Vergeleken met 2003 is het roken onder leerlingen wel gedaald.
Bij jongens zien we een vergelijkbaar patroon maar onder meisjes werd in 2025 vaker gerookt in de afgelopen maand vergeleken met 2017.
Trend roken naar leeftijd
Voor alle leeftijden zien we dat het roken ooit in het leven en in de laatste maand onder scholieren in 2025 lager is dan in 2003 (verschil voor de 16-jarigen is niet significant). Vanaf ongeveer 2017 lijkt de daling voor alle leeftijden tot stilstand te zijn gekomen. Onder 16-jarigen schommelt de maandprevalentie meer dan bij andere leeftijden.
Vape, snus en waterpijp
Vape
In 2025 heeft ruim op de vijf (21,5%) van de leerlingen van 12 t/m 16 jaar ooit een vape gebruikt, 12,4% gebruikte dit in de laatste maand en 4,0% deed dat dagelijks. Meisjes vapen meer dan jongens.
In de laatste maand gebruikte 14 procent van de scholieren sigaretten en/of een vape en voor het dagelijks gebruik geldt dit voor 5 procent. Bij meisjes is dit meer dan bij jongens (17 versus 11% in de laatste maand en 7 versus 4% voor dagelijks gebruik).
Snus
Snus (nicotinezakjes) is in 2023 door 3,8% van de leerlingen ooitgebruikt en 1,5% gebruikte snus in de laatste maand. (geen nieuwe cijfers in 2025)
Op de pagina Snus (nicotinezakjes) vindt u meer informatie over dit onderwerp.
Waterpijp
De waterpijp is in 2023 door 7,5% van de leerlingen ooit-gebruikt, 5,1% gebruikte in het laatste jaar en 2,2% in de laatste maand. Het gebruik van de waterpijp is in 2023 gedaald vergeleken met eerdere jaren. (geen nieuwe cijfers in 2025)
Op de pagina Waterpijp vindt u meer informatie over dit onderwerp.
Trends in alcoholgebruik
Alcoholgebruik daalt niet verder
Het percentage leerlingen dat alcohol drinkt (ooit, , laatste maand) is in 2025 lager dan in 2021 . Er is geen afname in het binge-drinken; dit nam in 2021 licht toe en in 2023 af maar ligt in 2025 weer op het niveau van voor 2021. Vergeleken met 2003 is het alcoholgebruik in 2025 op alle aspecten gedaald. Bij jongens en meisjes zien we hetzelfde beeld.
Trend alcoholgebruik naar leeftijd
Het percentage leerlingen dat alcohol heeft gebruikt (ooit, laatste maand en binge drinken) is voor alle leeftijden lager in 2025 dan in 2003.
Tussen 2021 en 2023 is met name een daling zichtbaar onder de 13-jarigen (ooit en binge drinken)) en onder de 16-jaren (ooit, , laatste maand en binge-drinken). Bij jongeren van deze leeftijd leek het alcoholgebruik iets hoger in 2021 maar dit lijkt een tijdelijke kleine toename te zijn geweest. In 2023 en 2025 daalt het alcoholgebruik weer iets bij deze leeftijden.
Alcoholvrije drankjes populair
Ruim acht procent (8,6%) van de scholieren van 12 t/m 16 jaar drinkt tenminste maandelijks alcoholvrije dranken.
Lees meer op de pagina Alcoholvrije dranken.
Trends in cannabisgebruik
Het percentage scholieren dat cannabis gebruikt (ooit, en laatste maand) is in 2025 en iets lager dan in 2019 en 2021, maar het verschil is niet significant.
Lees meer op de pagina Cannabis - Vergelijking met eerdere jaren.
Trends in het gebruik van lachgas en andere drugs
Het percentage leerlingen dat lachgas heeft gebruikt (ooit en in de laatste maand) is in 2025 sterk afgenomen vergeleken met 2021.
Het ooit-gebruik van XTC en cocaïne is tussen 2003 en 2025 nauwelijks veranderd. Het ooit-gebruik van amfetamine en paddo’s is in 2023 lager dan in 2003 (er zijn geen nieuwe cijfers in 2025).
Ga aan de slag met preventie van alcohol, roken en drugs
ScholierenMonitor 2023
De website van de ScholierenMonitor bevat een compleet overzicht van alle onderzoeksresultaten uit het Peilstationsonderzoek.
Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland 2025
Lees hier het nieuwsbericht over de nieuwe cijfers van het HBSC-onderzoek. Of download het hele HBSC-rapport.
Verantwoording
Peilstationsonderzoek
De cijfers uit 1999-2015, 2019 en 2023 zijn afkomstig uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Het Peilstationsonderzoek is een landelijk representatief onderzoek naar onder andere het roken, drinken, drugsgebruik, digitale mediagebruik en mentale gezondheid onder scholieren van tien tot en met achttien jaar. Het onderzoek is gefinancierd door het ministerie van VWS en uitgevoerd door het Trimbos-instituut.
In 2023 is er een aantal veranderingen geweest in de vragenlijst en de manier waarop deze is afgenomen. Dit kan invloed hebben gehad op de resultaten. Gegevens uit het HBSC uit 2025 blijken echter grotendeels in lijn te liggen met die van 2023. Hiermee lijkt het erop dat de invloed van de methodewijzigingen in 2023 op de resultaten beperkt is geweest.
HBSC-onderzoek
De cijfers uit 2017, 2021 en 2025 zijn afkomstig uit het onderzoek Health Behaviour in School-aged Children (HBSC). Dit is een landelijk representatief onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van jongeren in Nederland. Middelengebruik is een belangrijk onderwerp in deze studie. HBSC-Nederland is een samenwerkingsverband van de Universiteit Utrecht (projectleiding) en Trimbos-instituut.
Tijdens de dataverzameling van 2021 speelde de uitbraak van COVID-19 een rol. Dit heeft geresulteerd in een kleiner aantal leerlingen. Naar alle waarschijnlijkheid heeft COVID-19 de betrouwbaarheid van de gegevens niet beïnvloed.
Lees verder over het HBSC-onderzoek
Leefstijlmonitor (LSM)
Sinds 2012 is onder coördinatie van het RIVM de Leefstijlmonitor (LSM) ontwikkeld. Het Peilstationsonderzoek en het HBSC-onderzoek leveren de landelijke kerncijfers over middelengebruik van jongeren (12 t/m 16 jaar).
