Cijfers roken

Eén op de vijf Nederlanders van 18 jaar en ouder rookte in 2021. Ongeveer driekwart van deze rokers rookt dagelijks (15,2% van de algemene bevolking).

Op deze pagina staan de meest recente cijfers uit 2021. In het statistiekjaar 2021 werd de waarneming voor de Gezondheidsenquête verstoord door de coronacrisis. Lees wat dit betekent voor deze cijfers.

Het aantal rokers in Nederland neemt af

  • In 2021 rookte 20,6% van de bevolking van 18 jaar en ouder. In 2014 rookte nog 25,7% van de  volwassen bevolking.
  • Hoogopgeleiden roken minder vaak dan middelbaar en lager opgeleiden.
  • 2,7% van de bevolking is een zware roker: zij roken 20 of meer sigaretten of shagjes per dag.

Stoppen met roken

In 2021 heeft minder dan een derde van de rokers in de 12 maanden daarvoor een serieuze poging om te stoppen ondernomen (30,9%).

Gebruik e-sigaretten

1,4% van de volwassenen rookte in 2021 regelmatig een elektronische sigaret.

Wie roken er?

Rokers: geslacht

Mannen roken meer dan vrouwen.

Opleidingsniveau rokers

Hogeropgeleiden roken minder dan middelbaar- en lageropgeleiden.

Leeftijd van rokers

Jongeren tussen 18 en 29 jaar roken relatief het vaakst. In de leeftijd van 50 tot 64 jaar bevinden zich de meeste dagelijkse rokers.

Stoppen met roken

In 2021 heeft 30,9% van de rokers een serieuze stoppoging ondernomen (stopte langer dan 24 uur). De meeste rokers hebben meerdere pogingen nodig om definitief te stoppen. Dat komt omdat roken zeer verslavend is.

Meeroken

Blootstelling niet-rokers

Iets minder dan 9% van de niet-rokende Nederlanders werd in 2021 nog regelmatig blootgesteld aan sigarettenrook. Ruim 3% werd elke dag blootgesteld. Meeroken is slecht voor de gezondheid. Mensen die meeroken kunnen dezelfde ziektes krijgen als mensen die zelf roken. De kans daarop is uiteraard wel veel kleiner. Vooral voor kleine kinderen is meeroken ongezond. Zij krijgen sneller longproblemen of oorontstekingen. Lees meer over de gevolgen van meeroken bij kinderen (infographic).

 

E-sigaretten

Weinig volwassen Nederlanders gebruiken regelmatig een e-sigaret.

  • 1,4% van de volwassenen van 18 jaar en ouder rookte in 2021 regelmatig een elektronische sigaret.
  • Mensen die wel eens of elke dag sigaretten uit een pakje roken,  gebruiken vaker (wel eens) een e-sigaret dan mensen die vroeger of nooit hebben gerookt.

 

Ziekte en sterfte

Ziekte door roken

Roken is nog steeds de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte in Nederland. Van de totale ziektelast komt 9,4% door roken, volgens de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2018.

Roken vergroot de kans op in ieder geval:

  • Kanker in allerlei verschillende delen van het lichaam, met name in de longen, mondholte, keel, strottenhoofd, en slokdarm. Jaarlijks krijgen 19.000 Nederlanders kanker als gevolg van roken, roken is daarmee de belangrijkste risicofactor voor het ontwikkelen van kanker.
  • Hart- en vaatziekten: onder meer beroerte, hartfalen, aneurysma en coronaire hartziekten;
  • Longziekten en -klachten, zoals benauwdheid, hoesten, pneumonie, astma en COPD;
  • Complicaties bij een operatie, als gevolg van een verminderde wondgenezing;
  • Ontstekingen in de mond, gewrichten en longen;
  • Ernstige risico’s bij zwangerschap voor zowel kind als moeder (met uitzondering van pre-eclampsie);
  • Verslechtering van het immuunsysteem;
  • Verminderde vruchtbaarheid voor zowel mannen als vrouwen;
  • Diabetes.

Sterfte door roken

Ruim de helft van de mensen die blijft roken, sterft aan de gevolgen hiervan. In Nederland zijn dit jaarlijks ruim 19.000 mensen. Zij overlijden aan een ziekte die door roken is veroorzaakt.

Dit cijfer is afkomstig van het RIVM. Het is gebaseerd op een vergelijking van de ziekte- en sterftecijfers tussen twee groepen: rokers en niet-rokers, die verder overeenkomen op persoonlijke kenmerken (zoals leeftijd, geslacht en opleidingsniveau). Uit deze vergelijking blijkt dat rokers bepaalde ernstige ziekten vaker krijgen dan niet-rokers, zoals (long)kanker, hart- en vaataandoeningen en longziekten.

Het volgende percentage van de sterfte kan worden toegeschreven aan roken:

  • 83% van de sterfte aan longkanker;
  • 84% van de sterfte aan strottenhoofdkanker;
  • 77% van de sterfte aan COPD;
  • 56% van de sterfte aan mondholtekanker;
  • 50% van de sterfte aan slokdarmkanker;
  • 27% van de sterfte aan blaaskanker;
  • 17% van de sterfte aan nierkanker;
  • 15% van de sterfte aan alvleesklierkanker;
  • 14% van de sterfte aan coronaire hartziekten, waaronder hartinfarct;
  • 9% van de sterfte aan hartfalen;
  • 6% van de sterfte aan beroerte (CVA);
  • 6% van de sterfte aan diabetes.

Gemiddeld sterven rokers tien jaar eerder dan niet-rokers.

Trimbos Nieuwsflitsen

Ontvang zo'n 2 keer per maand nieuws, uitnodigingen voor activiteiten, nieuwe publicaties en vacatures van het Trimbos-instituut.

Roken en zwangerschap

Uit de Monitor Middelengebruik en Zwangerschap 2021 blijkt dat 14% van de vrouwen rookt in de vier weken vóór de zwangerschap. Tijdens de zwangerschap daalde het percentage: 7,7% van de moeders heeft op enig moment tijdens de zwangerschap gerookt. 4,8% rookte gedurende de hele zwangerschap. Na de zwangerschap stijgt het aantal moeders dat rookt weer: 9,6% van de moeders rookt dan weer.

Rookvrije Start

Werkt u met (aanstaande) ouders? Bijvoorbeeld als verloskundige of kraamverzorgende? Vergroot dan de kans op een rookvrije start met de e-learning 'Rookvrije Start'.

Meer weten?

Kerncijfers roken 2021

Deze publicatie van het Nationaal Expertisecentrum Tabaksontmoediging (van juni 2022) bevat het meest uitgebreide overzicht van cijfers over rookgedrag in Nederland.

Download de factsheet

Nationaal Expertisecentrum Tabaksontmoediging (NET)

Het Nationaal expertisecentrum tabaksontmoediging concentreert kennis op het gebied van tabak.

De publicaties van het NET ondersteunen professionals met inzichten in en aanpak van tabaksgebruik.

Bekijk de publicaties

Vragen?

Kunt u niet vinden wat u zoekt? We helpen u graag aan de juiste cijfers en feiten. Neem contact op met:

featured_image
Jeroen Bommelé
Wetenschappelijk onderzoeker Tabak
Bel: +31 (0)30 - 2959(283)
Toon telefoonnummer +31 (0)30 - 2959(283)