Toolkit voor preventiewerkers Helder op School

U werkt als preventiewerker bij een GGD of instelling voor verslavingszorg en u begeleidt scholen bij het implementeren van Helder op School, hét preventieprogramma over alcohol, roken, drugs en gamen voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs (incl. vso en pro) en middelbaar beroepsonderwijs. Op dit deel van de website vindt u informatie en tools die u daarbij ondersteunen.

Tools voor begeleiding per pijler

Wat houdt het begeleidingstraject in?

Implementatie van Helder op School vraagt vooral het eerste jaar veel aandacht, maar ook in de jaren daarna vervult u als begeleider een belangrijke functie.

  • De start
    Het opstarten van Helder op School vraagt om een goede relatie en een gedegen plan. Lees de aandachtspunten voor de eerste gesprekken met de school.
  • Het plan
    De eerste fase is het maken van een plan voor het eerste schooljaar en het creëren van voldoende draagvlak om dit plan uit te voeren. Bekijk de stappenplannen bij de tools voor beleid.
  • Het eerste jaar
    De school gaat beleid formuleren en schoolregels opstellen. Er wordt nagedacht over handhaving en sancties bij overtreden. De structuur voor zorg wordt opgezet, er worden keuzes gemaakt voor educatiematerialen en docenten worden getraind.
  • De volgende jaren
    Als Helder op School eenmaal geïmplementeerd is, is het aan te bevelen om de uitvoering van het beleid jaarlijks te evalueren. U kijkt samen terug op de activiteiten van het afgelopen schooljaar en maakt afspraken over de activiteiten van het komend schooljaar. Alle onderdelen passeren de revue en u bekijkt waar bijsturing of een extra impuls nodig is. Gebruik de checklist voor evaluatie.

Richtlijnen verslavingspreventie binnen het onderwijs

Verslavingspreventie Nederland (VPN) en het Trimbos-instituut hebben samen een richtlijn ontwikkeld voor verslavingspreventie in het onderwijs. Deze richtlijn is bestemd voor preventiewerkers van GGD'en en instellingen voor verslavingszorg. Per type onderwijs en leeftijdsfase staat in een helder overzicht aangegeven welke preventieve interventies in te zetten zijn. De richtlijn geeft professionals duidelijkheid over de manier van werken, de beschikbare interventies en de theoretische onderbouwing. Het is een dynamisch document, dat steeds bijgewerkt wordt aan de hand van nieuwe inzichten.

> Bekijk de richtlijnen

Succesfactoren Helder op School

  • Draagvlak
    Het is belangrijk dat alle geledingen binnen de school betrokken zijn. Stimuleer de school in alle fases van het proces om draagvlak te creëren door alle partijen aan het woord te laten, een brede werkgroep te formeren en de schooldirectie uit te nodigen voor belangrijke gesprekken.
  • Communicatie
    Voor het slagen van Helder op School is communicatie van essentieel belang. De school communiceert de regels met leerlingen of studenten, medewerkers, ouders en andere betrokkenen, zodat iedereen ook echt van alle afspraken op de hoogte is. In het beleid wordt vastgelegd hoe de school dit doet.
  • Financiering
    U kunt voor de school nagaan welke mogelijkheden er zijn voor financiering van (een deel van) de kosten, zoals gemeentelijke subsidies, lokale fondsen of het ondersteuningsaanbod van Gezonde School.
blonde jongen met laptop wijst wit t-shirt helder op school

Meld u aan voor de digitale nieuwsbrief voor preventieprofessionals (ca. 4x per jaar)

> Bekijk de nieuwsbrief van juni 2022 hier

> Inschrijven

Voor nieuwe preventiewerkers

Voor nieuwe preventiewerkers van de GGD of instelling voor verslavingszorg biedt Helder op School sinds 2021 een introductiecursus aan. Bij de introductiecursus wordt een toelichting gegeven op de pijlers van schoolgezondheidsbeleid en de rol van de preventiewerker hierbij. Ook worden de beschikbare materialen kort toegelicht. Afsluitend is er een webwandeling om snel inzicht te geven in alle overige ondersteunende materialen.

Mail voor meer informatie over de introductiecursus naar helderopschool@trimbos.nl

Train-de-trainers Helder op School

Onze lesprogramma's worden meestal klassikaal gegeven door docenten.
Daarom zijn de lesprogramma's van Helder op School voorzien van een docententraining waarin naast de inhoud en werking van het lesprogramma, de vaardigheden centraal staan die nodig zijn voor het uitvoeren van de lessen.
De docententrainingen worden gegeven door de preventiewerkers die hiervoor een train-de-trainer volgen bij Helder op School.

Nieuwe opzet
Vanaf juni 2022 verandert het trainingsaanbod voor preventiewerkers van Helder op School. Het aanbod zal worden opgesplitst in een ‘Basismodule Trainingsvaardigheden’ én in modules per lespakket. Helder op School komt hiermee tegemoet aan de wens van preventiewerkers om overlappingen en herhalingen uit de train-de-trainers te halen. Ook de uitvoering van de lespakketten door docenten wordt hierdoor versterkt.

Basismodule
Het trainen van docenten is een belangrijk onderdeel binnen de implementatie van Helder op School. De lespakketten hebben bij leerlingen positief effect als de docent in staat is ze goed uit te voeren.

De Basismodule Trainingsvaardigheden richt zich daarom geheel op het trainen van docenten. Hoe doe je dat, wat geef je docenten mee, waar moeten docenten op letten zodat zij een les op een effectieve manier aanbieden aan de leerlingen?

 Wat biedt de basismodule?

  • didactische- en trainingsvaardigheden
  • discussie en oefeningen over het overbrengen van de sociale norm en de gezonde boodschap
  • oefenen met en gebruik maken van verschillende werkvormen
  • opbouw en onderdelen van docententrainingen
  • toegang tot de train de trainer modules voor de diverse lespakketten
  • gelegenheid om kennis te maken met collega’s uit het werkveld.

 


Modules per lespakket
Wat bieden de modules voor de lespakketten?

  • uitleg over de inhoud van het hele lespakket (kennisoverdracht, opdrachten, gesprekken met leerlingen, training van docenten, ouderparticipatie)
  • uitvoering van de docententraining
  • informatie en discussie over de inzet en promotie van de lespakketten en leermiddelen
  • inzet van ouderparticipatie
  • toegang tot alle materialen die nodig zijn om een docententraining te verzorgen.

Praktische informatie
Eerstvolgende (pilot) trainingen:

2 juni 2022
Basismodule Trainersvaardigheden (3,5 uur, live, Trimbos-instituut)

14 juni 2022
Module Frisse Start (2 uur, online)

21 juni 2022
Module Samen Fris (2 uur, online)

Bij veel belangstelling worden extra data ingepland voor de zomerperiode. Informatie over data voor de 2e helft van het jaar volgt binnenkort.

Toolkit werven en toolkit trainen
Dit voorjaar komt een ‘Toolkit Werven’ beschikbaar voor iedereen die met het preventieprogramma Helder op School werkt. Voor alle geregistreerde trainers van Helder op School komt daarnaast een ‘Toolkit Trainen’ beschikbaar. Beide toolkits zullen toegankelijk zijn via de trainersomgeving van de Trimbos Academie.

Ook helder op school over...

Lachgas

Het gebruik van lachgas is de laatste tijd vaak in het nieuws. Als preventiewerker krijgt u waarschijnlijk vragen van scholen op dit gebied. U kunt dan het volgende adviseren.

  • Het is raadzaam om lachgas op te nemen in het schoolbeleid. Bijvoorbeeld: wat doet de school als er patronen op school worden gevonden?
  • Algemene voorlichting aan leerlingen over lachgas wordt afgeraden. Immers, de meeste jongeren (92%-95%) gebruiken geen lachgas. De kans is aanwezig dat lessen de nieuwsgierigheid prikkelen van leerlingen die het middel nog nooit gebruikt hebben, een ongewenst, averechts effect. Wel kan de preventiewerker het gesprek aangaan met leerlingen die lachgas hebben gebruikt.
  • Voorlichting aan ouders tijdens ouderavonden kan wel zinvol zijn. Er hoeft geen speciale ouderavond over lachgas georganiseerd te worden, maar tijdens ouderavonden over tabak, alcohol en drugs kan ook aandacht worden besteed aan lachgas. Ouders kunnen tijdens de ouderavond tips krijgen hoe ze het gesprek met hun kind aan kunnen gaan.

Om scholen te ondersteunen bij dit onderwerp is er een Toolkit lachgas.

Een veilig schoolklimaat is noodzakelijk om dealen te kunnen tegengaan. Streef naar openheid en duidelijkheid over het schoolbeleid rond dealen. Als er meer bewustzijn is op het gebied van drugsgebruik op school, zullen schoolleiding, docenten, onderwijsondersteunend personeel én leerlingen eerder signalen oppikken van gebruik, misbruik en dealen, en deze ook naar voren durven brengen. Preventief controleren op dealen en drugsbezit is vooral effectief als het voor leerlingen en ouders duidelijk is wat de gevolgen zijn, zoals schorsing of het niet mee mogen doen aan bepaalde activiteiten.

Het kan handig zijn om plaatsen waar makkelijk gedeald kan worden te controleren, zoals garderobes, toiletruimten of het fietsenhok. Lees meer over dealen op school.

Trimbos Nieuwsflitsen

Ontvang zo'n 2 keer per maand nieuws, uitnodigingen voor activiteiten, nieuwe publicaties en vacatures van het Trimbos-instituut.