Doelgroepen
Kies voor beleid in alle fasen van de levensloop
Elke levensfase kent specifieke risico- en beschermende factoren voor mentale gezondheid. Tijdens belangrijke fases en overgangen, zoals op jezelf gaan wonen of met pensioen gaan, is de invloed van deze factoren vaak extra groot. Bovendien is er bij elke nieuwe levensfase een kans dat de effecten van risicofactoren uit eerdere fases doorwerken in de mentale gezondheid. Zorg ervoor dat beleid zoveel mogelijk richt op het voorkomen van risicofactoren en bevorderen van beschermende factoren. Besteed daarbij extra aandacht aan specifieke levensfasen en overgangsfases voor de meeste impact. Dit zijn de ‘juiste momenten’ om in te zetten op promotie en preventie van mentale (on)gezondheid.
Doelgroepen op deze pagina:
Lees verder in het rapport Monitor mentale gezondheid 2025 over landelijke cijfers, situatie en trends, samenhangende factoren en aanbevelingen voor de algemene populatie.
Jeugd
De jeugd is een periode met veel kansen voor groei en ontwikkeling. Het bevat levensfases waarin jeugdigen meerdere overgangen doormaken én persoonlijke vaardigheden nog volop in ontwikkeling zijn. Het is dan ook een essentiële periode om te investeren in promotie van mentale gezondheid en preventie van mentale problemen. Investeren in een goede mentale gezondheid bij jeugd kan de kans op het ontstaan van problemen verkleinen.
Lees je meer over de mentale gezondheid van de jeugd in dit kennisdossier. Je vindt er ook een overzicht van cijfers die kunnen helpen bij de voorbereidende fase van beleid.
Wat kan je als gemeente doen?
Jongvolwassenen
Jongvolwassenen krijgen te maken met meerdere transities die mensen kwetsbaar kunnen maken voor psychische klachten: van school naar studie, van thuis naar op kamers wonen, keuzes maken over studierichtingen, denken aan een toekomstige carrière, het vinden van een partner en wellicht een eigen gezin stichten. Daarnaast kunnen maatschappelijke ontwikkelingen, zoals toegenomen verwachtingen, de huisvestingscrisis en de klimaatcrisis, leiden tot onzekerheid over de toekomst en ervaren prestatiedruk.
Vind in dit rapport meer cijfers over de mentale gezondheid en het zorggebruik van jongvolwassenen (16 tot 35 jaar).
Lees verder in het rapport Monitor mentale gezondheid 2025 over landelijke cijfers, situatie en trends, samenhangende factoren en aanbevelingen voor jongvolwassenen.
Studenten
Studenten leren beter als ze goed in hun vel zitten. Het programma Stijn helpt mbo, hbo en wo-instellingen, gemeenten en preventie- en zorgprofessionals om integraal te werken aan studentenwelzijn.
Het Framework Studentenwelzijn biedt overzicht en structuur in de activiteiten, thema’s en stakeholders op het gebied van integraal werken aan studentenwelzijn in het mbo, hbo en wo. Gebruik het Framework bij het integraal werken aan studentenwelzijn
Werken aan welbevinden in het MBO? Deze inspiratiekaart, ontwikkeld door Welbevinden op School, geeft praktijkvoorbeelden, concrete tools en tips om zelf aan de slag te gaan.
Lees verder in de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo 2025 voor cijfers
Volwassenen
Deze levensfase bevat een hoop verantwoordelijkheden. Zo moeten mensen hypotheek of huur betalen voor een woning, hebben zij mogelijk zorg voor eventuele kinderen en/of ouders en werken zij tegelijkertijd aan eigen levensdoelen. Een stabiel inkomen en zo nu en dan hulp van anderen kan druk van de ketel geven.
(Aanstaande) ouders
Voor, tijdens en na de zwangerschap zijn er verschillende factoren die (extra) druk kunnen leggen op de mentale gezondheid van (aanstaande) ouders. Er is lang niet altijd sprake van een roze wolk. Daarom is het belangrijk dat er rondom de zwangerschap extra aandacht wordt besteed aan de mentale gezondheid van (aanstaande) ouders.
Werkenden
Het bevorderen van mentale gezondheid op de werkvloer is belangrijk. Zo presteren medewerkers die zich gesteund voelen, goed in hun vel zitten en regelmogelijkheden hebben beter.
Wat kan je als gemeente doen?
In dit kennisdossier lees je meer over werk en mentale gezondheid.
Mensen die leven in kwetsbare omstandigheden
Er zijn verschillende omstandigheden die het leven moeilijker en stressvoller kunnen maken, waardoor iemand op dat moment kwetsbaar(der) kan zijn om mentale problemen te ontwikkelen. Bijvoorbeeld sociaaleconomische omstandigheden, als moeite met rondkomen of het hebben van weinig geld door hoge zorgkosten. Ook het opgroeien met een ouder met psychische of verslavingsproblematiek (KOPP/KOV) zorgt voor bijvoorbeeld een verhoogd risico om ook zelf mentale problemen of problemen met alcohol en drugs te ontwikkelen.
Wat kan je als gemeente doen?
- Lees op deze pagina meer over wat je kan doen met beleid en interventies om mensen in een kwetsbare sociaaleconomische positie te ondersteunen.
- Lees hier meer over wat je kan doen voor KOPP/KOV.
- Lees meer over de gevolgen van leven in sociaaleconomische kwetsbare omstandigheden in dit kennisdossier.
Ouderen
Het mentaal welbevinden van ouderen is vaak lager dan op jongere leeftijd. Dit hangt met verschillende factoren samen, waaronder een verminderde lichamelijke gezondheid en ageism (leeftijdsdiscriminatie). Zorg ervoor dat beleid richt op de risico- en beschermende factoren voor de mentale gezondheid van ouderen.
Lees je meer over de mentale gezondheid van ouderen in dit kennisdossier. Je vindt er informatie over cijfers, risico- en beschermde factoren voor mentale gezondheid van ouderen en beleidsmaatregelen.
Wat kan je als gemeente doen?
De mentale gezondheid van ouderen kan verbeteren als er meer aandacht is voor signalering, educatie, bewustwording, ondersteuning en beleid. Op dit moment wordt er al veel gedaan, maar vaak zonder dat de mentale gezondheid verbeteren direct als doel wordt benoemd. Door dit expliciet te maken, kan het effect groter worden. Er zijn een aantal interventies, aanpakken en programma's die zich specifiek richten op mentale gezondheid. Hoofdthema’s hierbij zijn:
Als ouderen meer betrokken worden bij lokale projecten en beleid, voelen zij zich meer gezien en gehoord. Gemeenten kunnen hier een belangrijke rol in spelen.
Inspiratie uit de praktijk: Gemeente Den Haag
Den Haag zet actief in op een ‘seniorvriendelijke stad’ worden. Met concrete doelen vastgelegd in een programma is er aandacht is voor sociale inclusie, participatie, bereikbaarheid en veiligheid. Zo wordt er gewerkt aan kennis binnen het ‘Kennisplatform Seniorvriendelijk Den Haag’. Ook is in Den Haag het project ‘De Kracht van Haags Ontmoeten’ opgezet. Binnen dit project worden activiteiten georganiseerd en kunnen mantelzorgers elkaar ontmoeten. Hoe seniorvriendelijk de stad is wordt verder sinds 2023 gemonitord.
Lees verder in het rapport Monitor mentale gezondheid 2025 over landelijke cijfers, situatie en trends, samenhangende factoren en aanbevelingen voor ouderen.
In dit kennispakket:
