Mantelzorg bij psychische problemen

Ruim 1 op de 10 mensen die mantelzorger is voor iemand met psychische problemen, heeft zelf een depressie of angststoornis. Het is belangrijk dat professionals dit signaleren, omdat mantelzorgers een belangrijke rol spelen in het leven van mensen met psychische problemen.

Familie, vrienden en betrokkenen bij mensen met psychische problemen herkennen zich niet altijd in de term ‘mantelzorger’. Toch lijkt de zorg die zij bieden erg op mantelzorg voor ouderen, zoals bij dementie:

  • Ze bieden emotionele steun
  • Ze houden toezicht op medicijngebruik
  • Ze verzorgen huishoudelijke hulp

Jonge mantelzorgers voor iemand met psychische problemen, zogenaamde KOPP-kinderen, bieden bovendien hulp bij het nakomen van verplichtingen als werknemer of ouder.

Anders dan anders

Wat maakt het verlenen van mantelzorg aan mensen met een psychische aandoening dan toch anders? Enkele redenen:

  • Schuldgevoelens: mantelzorgers kunnen zich medeverantwoordelijk voelen voor het ontstaan van de aandoening.
  • Stigma: het is moeilijk om over psychische problemen te praten. Mantelzorgers in de psychiatrie staan er vaker alleen voor. Dat vergroot hun kans op overbelasting.
  • Veranderingen in gedrag en relaties: een patiënt kan zich als gevolg van een ziekte terugtrekken of zichzelf verwaarlozen. Dat bemoeilijkt de relaties met anderen.

Psychische gezondheid mantelzorgers bevorderen

Bij het Trimbos-instituut houden we ons bezig met antwoorden op de vraag hoe gemeenten en zorgprofessionals de psychische gezondheid van mantelzorgers kunnen bevorderen. We werken daarbij nauw samen met organisaties van familieleden en cliënten in de ggz, verenigd in MIND. De psychische veerkracht van mantelzorgers is belangrijk voor de kansen op herstel of de kwaliteit van leven van cliënten. De kwaliteit van de ondersteuning van mantelzorgers staat bij ons centraal.

Kwaliteitsstandaard ondersteuning mantelzorgers

Samen met MIND begeleidde het Trimbos-instituut de totstandkoming van de kwaliteitsstandaard Samenwerking en ondersteuning naasten van mensen met psychische problematiek.

Deze kwaliteitsstandaard geeft zorgprofessionals concrete handvatten voor het samenwerken met naasten van cliënten en het bieden van ondersteuning aan deze naasten. De standaard houdt rekening met de verschillende posities die naasten kunnen innemen namelijk:

  • De naaste is in beeld en speelt een rol in zorg en herstel van de patiënt;
  • De naaste is niet in beeld, omdat hij dat zelf wil of omdat de patiënt dat wil;
  • De patiënt is niet (meer) in beeld maar de naaste heeft een hulpvraag vanwege de patiënt.

Om de veerkracht van naasten te behouden kan ondersteuning van deze naasten nodig zijn. Veerkrachtige naasten kunnen een belangrijke rol spelen in het herstelproces van de cliënt. De kwaliteitsstandaard geeft een overzicht van passende methoden en interventies. De standaard kan worden ingepast in bestaande zorgstandaarden en protocollen binnen de specialistische en basis-ggz, de huisartsenzorg, de Jeugdhulp en de Maatschappelijke ondersteuning (inclusief Begeleid Wonen).

Resourcegroepen

Resourcegroepen is een methodiek om belangrijke naasten bij de behandeling te betrekken en eigen regie van de cliënt te vergroten. De cliënt en diens naasten vormen, samen met de behandelaar en andere zorgprofessionals een ondersteuningsteam: de Resourcegroep. De Resourcegroep komt samen om hersteldoelen van de cliënt te bespreken en te bepalen wie wat kan doen om deze doelen te bereiken.

Heeft u belangstelling voor deze methodiek? Dan kunt u contact opnemen met Cathelijn Tjaden.

Wat kunnen we verder voor u betekenen?

  • We adviseren hulpverleners van sociale wijkteams, ouderenzorg, ggz en verslavingszorg over methodieken om mantelzorgers te betrekken en te ondersteunen
  • Wij bieden trainingen voor professionals aan
  • We kunnen u helpen de draagkracht van een mantelzorger te meten
  • Wij delen onze kennis over mentale veerkracht en het voorkomen van overbelasting bij mantelzorgers 

Bronnen

Wilt u meer weten over dit dossier?

Els  Bransen

Stuur een bericht aan contactpersoon Els Bransen of bel +31 (0)30 - 2959(385)

Meer producten

Producten

Alle trainingen en activiteiten

Trainingen en activiteiten

Meer cases

Klantcases

Nieuws

Organisaties geven gemeenten tips om mantelzorgers te ondersteunen
29 april 2020 - Een document met 11 tips kan gemeenten helpen om mantelzorgers van mensen met psychische problemen te ondersteunen..
Onderzoek naar de impact van sociale isolatie van start
22 april 2020 - Met ingang van 13 april is het Trimbos-instituut samen met een consortium van onderzoekers geleid door de Universiteit..
E-learning helpt mantelzorgers om te gaan met veranderend gedrag van mensen met dementie
2 mei 2017 - Samen met mantelzorgers en experts hebben wij een e-learning ontwikkeld om mantelzorgers om te leren gaan met het..

Meer nieuws over dit onderwerp

Publicaties

Tuithof, M., Have, M. ten, Dorsselaer, S. van, Bransen, E., & Graaf, R. de (2016). Risico-indicatoren van emotionele stoornissen bij mantelzorgers: Resultaten van NEMESIS-2. Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen, 94(2), 73-80. doi:10.1007/s12508-016-0030-5

Pot, A.M., Blom, M.M., & Willemse, B.M. (2015). Acceptability of a guided self-help Internet intervention for family caregivers: Mastery over dementia. International Psychogeriatrics, 27(8), 1343-1354. doi:10.1017/S1041610215000034

Bransen, E., Paalvast, M., Slaats, M. (2014). De kracht van naasten ontsluiten. Tijdschrift voor Psychotherapie, 40(1), 20-33.

Meer publicaties over dit onderwerp