Cijfers hulpvraag en incidenten
De cijfers die hier gepresenteerd worden hebben betrekking op het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp (SEH) en cliënten bij de verslavingszorg. De cijfers zijn gebaseerd op registratiegegevens.
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
Alcohol en de SEH
Het Letsel Informatie Systeem (LIS) van VeiligheidNL houdt in een representatieve steekproef van 14 spoedeisende-hulpafdelingen (SEH’s) van 12 Nederlandse ziekenhuizen (vanaf mei 2024 13 SEH-afdelingen) het aantal en aard van letsels door ongevallen bij [1]. Deze cijfers worden in het LIS doorgerekend naar SEH-behandelingen in ziekenhuizen in heel Nederland. Deze cijfers zijn dus een schatting.
Voor alcohol gerelateerde letsels worden gegevens verzameld over behandelingen wegens:
- Alcoholvergiftiging: een SEH-bezoek waarbij een alcoholintoxicatie geregistreerd werd (geen andere reden/letsel).
- Alcohol gerelateerde ongevallen: een SEH-bezoek met letsel (geen alcoholintoxicatie of zelfbeschadiging) waarbij het gebruik van alcohol geregistreerd is (bij slachtoffer en/of andere betrokkene).
- Zelfbeschadiging waarbij alcohol betrokken was.
Alcoholvergiftiging
In 2024 werden in Nederland naar schatting 5.300 SEH-behandelingen uitgevoerd vanwege een alcoholvergiftiging (zie onderstaande tabel). Zes op de tien (62%) patiënten was man. Bijna de helft (45%) van de patiënten was jonger dan 25 jaar en bijna één op de vier (24%) was jonger dan 18 jaar. Bij vrouwen was het aandeel minderjarigen groter dan bij mannen (respectievelijk 36% en 17%).
Voor 12-17-jarigen was de kans het grootst om met een alcoholvergiftiging op een SEH-afdeling te komen (110 SEH-behandelingen op de 100.000 12-17-jarigen), gevolgd door 18-24-jarigen (69 op de 100.000 18-24-jarigen). In de jongste groep alcoholgebruikers (12 tot 17 jaar) is de kans om door een alcoholvergiftiging op de SEH te belanden groter voor meisjes (130 SEH-behandelingen per 100.000) dan voor jongens (91 SEH-behandelingen per 100.000). Als gekeken wordt naar de afzonderlijke leeftijden en verschillen naar geslacht onder minderjarigen zien we dat 15-jarige meisjes de grootste kans hebben een SEH te bezoeken vanwege een alcoholvergiftiging (220 SEH-bezoeken per 100.000).
Bijna één op de zes (57%) minderjarigen die met een alcoholvergiftiging de SEH bezocht werd in het ziekenhuis opgenomen. Onder alle SEH-bezoekers met een alcoholvergiftiging (12 jaar en ouder) was dit 27%. Dit betekent niet per se dat jongeren ernstigere alcoholvergiftigingen hebben. Jongeren worden vaak opgenomen ter observatie en om voorlichting te kunnen geven aan patiënt en ouders.
Huisartsenpost
Volgens gegevens van het Nivel werden er in 2024 ook bijna 3.800 behandelingen voor een alcoholvergiftiging op een huisartsenpost (HAP) uitgevoerd. Zes op de tien patiënten (59%) was tussen de 18 en 44 jaar. De alcoholvergiftiging cijfers van de HAP kunnen niet opgeteld worden bij de aantallen SEH-bezoeken. In de telling is namelijk niet meegenomen of een patiënt zowel de HAP als de SEH heeft bezocht, er is daarom overlap in deze cijfers.
Trends
Tussen 2023 en 2024 is het aantal SEH-bezoeken vanwege alcoholvergiftigingen iets gestegen (2023: 4.400, 2024: 5.300), maar dit verschil is niet significant. Als over een langere periode gekeken wordt, is te zien dat het aantal SEH-bezoekers (12 jaar of ouder) met een alcoholvergiftiging tussen 2015-2024 met 31% gedaald. Deze afname komt voornamelijk door een sterke daling tijdens de coronapandemie. Zowel onder mannen (-29%) als vrouwen (-34%) zichtbaar is de afgelopen 10 jaar een daling zichtbaar. Als de trends apart bekeken worden voor vier leeftijdsgroepen (12-17, 18-24, 25-54 en 55+) valt op dat het aantal SEH-bezoeken door een alcoholvergiftiging alleen significant gedaald (-50%) is onder 18-24-jarigen.
Onder minderjarigen is tussen 2015 en 2024 een (niet-significante) daling zichtbaar in het aantal SEH-behandelingen vanwege een alcoholvergiftiging. Deze daling komt voornamelijk door de sterke afname tijdens de coronapandemie. Vanaf 2020 lijkt het aantal jongeren dat de SEH bezoekt vanwege een alcoholvergiftiging weer toe te nemen, maar deze stijging is niet significant. Als we kijken naar de verschillen naar geslacht onder 12- tot 17-jarigen, zien we dat vanaf 2022 meer meisjes dan jongens de SEH bezoeken vanwege een alcoholvergiftiging. Voor zowel 2023 als 2024 is dit verschil echter niet significant.
Ongevallen met alcohol
In 2024 werden 20.700 patiënten geregistreerd die op een SEH-afdeling zijn behandeld na een ongeval of geweldsincident waarbij, voor zover bekend, alcohol een rol speelde (zie onderstaande tabel). Het risico om een SEH te bezoeken vanwege een alcoholgerelateerd ongeval is bijna drie keer zo hoog onder mannen als vrouwen. Ook was bijna één op de vijf (21%) van de patiënten jonger dan 25 jaar. Met name 18- tot 24-jarigen hadden een grotere kans om op de SEH te belanden vanwege een alcoholgerelateerd ongeval (220 SEH-bezoeken per 100.000 Nederlanders).
Een kanttekening bij deze cijfers is dat de betrokkenheid van alcohol niet standaard geregistreerd wordt bij een SEH-bezoek wegens een ongeval. Er wordt vaak alleen naar de rol van alcohol gevraagd als de patiënt dit expliciet vermeldt, als er overmatig alcohol is gebruikt of als de arts het relevant vindt voor de medische behandeling. Daarom zijn de cijfers een onderschatting van het werkelijk aantal alcohol-gerelateerde SEH-bezoeken.
Om beter zicht te krijgen op deze onderregistratie heeft VeiligheidNL in 2023 een aanvullend onderzoek uitgevoerd [2]. Uit dit onderzoek bleek dat mensen (16+) die een SEH bezocht hadden, ruim 3 keer zo vaak alcohol hadden gedronken voorafgaand aan het ongeval als werd geregistreerd op de SEH. Omdat de onderregistratie verschilt per leeftijdsgroep en type ongeval zijn er verschillende ophoogfactoren berekend. Om een beter beeld te krijgen van het werkelijke aantal SEH-bezoeken vanwege alcoholgerelateerde ongevallen in 2024, zijn deze ophoogfactoren uit het vervolgonderzoek van 2023 toegepast op de geregistreerde cijfers van 2024. Op basis hiervan is een schatting gemaakt van het ‘werkelijk’ aantal SEH-bezoeken naar aanleiding van een ongeval met alcohol (zie onderstaande tabel).
De cijfers berekend met de ophoogfactoren laten zien dat er in 2024 naar schatting 64.700 SEH-behandelingen voor alcoholgerelateerde ongevallen plaatsvonden bij patiënten van 16 jaar of ouder.
Soort ongeval
In de helft van alle geregistreerde alcohol gerelateerde ongevallen was sprake van een privé-ongeval (51%), vooral een val van een vaste trap (84%). Bij 36% van de ongevallen met alcohol betrof het een verkeersongeval, waarvan de helft een val van de fiets. Daarnaast kwam 10% van de alcoholgerelateerde letsels door geweld, zoals een stomp of een schop.
Bij letsels door geweldpleging speelt alcohol relatief vaak een rol. Bij 13% van de SEH-bezoek vanwege geweldpleging was alcohol betrokken, bij verkeersongevallen was dit 7% en bij alle soorten ongevallen was dit 4%. Daarnaast valt op dat zowel bij geweldsgerelateerde letsels als letsels door verkeersongevallen het aandeel waarbij alcohol een rol heeft gespeeld de laatste 10 jaar licht is toegenomen.
Trends
De trends in ongevallen met alcohol worden berekend op basis van het aantal personen dat met een ernstig letsel de SEH bezoekt. Ernstige letsels zijn namelijk minder gevoelig voor beleidseffecten en veranderingen in zorgconsumptie door bijvoorbeeld het eigen risico. In de periode 2015 tot 2024 steeg het aantal SEH-bezoeken wegens een ernstig letsel door een alcoholgerelateerd ongeval significant (met 50%), ondanks de tijdelijke daling in de coronajaren (2020-2021). De stijging in SEH bezoeken vanwege ernstige, alcoholgerelateerde ongevallen was zowel te zien onder mannen (+64%) als vrouwen (+43%).
Als alleen gekeken wordt naar verkeersongevallen zien we dat ook het aantal personen dat op de SEH behandeld werd wegens ernstig letsel na een verkeerongeval waarbij alcohol betrokken was tussen 2015 en 2024 significant is toegenomen met 63%. Ook als we alleen kijken naar ernstig letsel door een fietsongeval met alcohol zien we in de afgelopen 10 jaar een significante stijging van 77%.
Zelfbeschadiging
In het VeiligheidNL-rapport van 2024 zijn geen SEH-behandeling vanwege zelfbeschadiging waarbij alcohol een rol speelt gerapporteerd. Daarom worden hieronder de cijfers van 2023 gepresenteerd.
In 2023 werden naar schatting 2.400 personen behandeld op een SEH-afdeling wegens letsel door zelfbeschadiging waarbij alcohol betrokken was. Dit is vergelijkbaar met 2022 toen 2.600 personen de SEH bezochten wegens letsel door alcoholgerelateerde zelfbeschadiging. Dit kan om verschillende vormen van zelfbeschadiging gaan: vergiftigingen door (deels) alcohol, maar ook door bijvoorbeeld snijden waarbij een persoon ook alcohol gedronken had. Van deze patiënten was 56% een vrouw en één op de vijf (21%) was jonger dan 25 jaar.
Maatschappelijke kosten van alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol
In 2024, zorgden alcoholvergiftigingen naar schatting voor bijna €29 miljoen aan directe medische en verzuimkosten, dit is meer dan in 2023 (€23 miljoen). Hiervan bestond naar schatting €19 miljoen uit directe medische kosten en €11 miljoen uit arbeidsverzuimkosten. De gemiddelde medische kosten van een alcoholvergiftiging zijn het hoogst voor 12-17-jarigen (€4.300 per persoon) en 55-plussers (€5.000 per persoon).
Ongevallen met alcohol zorgden naar schatting in 2024 voor €91 miljoen aan directe medische kosten en €120 miljoen aan arbeidsverzuimkosten. Dit brengt het de totale medische en verzuimkosten van alcoholgerelateerde ongevallen in 2024 op €210 miljoen, een bedrag vergelijkbaar met 2023 (€200 miljoen). De bovenstaande verzuim- en medische kosten zijn waarschijnlijk een onderschatting van de werkelijke kosten aangezien ze berekend zijn met de LIS-registratiegegevens van ongevallen met alcohol, die een onderschatting zijn van het werkelijke aantal alcoholgerelateerde ongevallen. Met de ophoogfactor uit het vervolgonderzoek kunnen de kosten oplopen tot boven de €650 miljoen, maar dit is waarschijnlijk een overschatting. Het is daarom moeilijk om een precieze schatting van de kosten te maken.
Bekijk hier de infographic van VeiligheidNL met resultaten uit het vervolgonderzoek uit 2023.
Cliënten in de verslavingszorg
Het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) publiceert kerncijfersover de verslavingszorg. In het meest recente rapport van 2025 presenteert LADIS gegevens van 32 verslavingsinstellingen in Nederland, van 15 van deze instellingen zijn trendgegevens beschikbaar van de afgelopen 10 jaar [3]. Volgens het LADIS stonden er in 2024 in totaal 30.286 personen geregistreerd bij de verslavingszorg met alcohol als primaire problematiek. Bij 44% deze groep stond ook nog een andere (secundaire) problematiek geregistreerd, zoals cannabis of cocaïne.
Van alle mensen die hulp zoeken bij verslavingszorg, doet 44% dit vanwege alcoholproblematiek, bij 55-plussers bedraagt dit aandeel zelfs 61%. Driekwart (75%) van de mensen in behandeling voor alcoholproblematiek is al eerder behandeld.
Van de mensen die in 2024 bij een verslavingsinstelling hulp zoeken voor hun alcoholproblematiek is 69 procent man. De gemiddelde leeftijd van de mensen die hulp zoeken vanwege alcoholproblematiek is al jarenlang stabiel rond op 46 jaar. Het aandeel 25-40 jarigen en 65-plussers dat behandeld wordt voor alcoholproblematiek neemt de laatste jaren licht toe.
Het aantal cliënten van de verslavingszorg dat alcohol als nevenproblematiek noemt, is in de periode 2015-2024 toegenomen van zo’n 5.413 tot 5.881 personen (onder de 15 instellingen die meedoen sinds 2015). Deze cliënten hebben voornamelijk een primair probleem met cocaïne (32%), cannabis (28%) of opiaten (8%) [3].
Meer cijfers?
In het jaarbericht van de Nationale Drug Monitor zijn meer cijfers over hulpvraag en incidenten ten gevolge van alcoholgebruik en het gebruik van andere middelen te vinden.
Referenties
- Stam, C., Valkenberg, H. en Nijman S. (2026) Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol - SEH-bezoeken 2024. VeiligheidNL, Amsterdam
- Olij. B, Asscheman, S. en Valkenberg. H. (2025). Alcohol en ongevallen: LIS-vervolgonderzoek. VeiligheidNL, Amsterdam
- Wisselink D.J., van der Slink J.B., Kerssies J.P. (2025). Kerncijfers Verslavingszorg 2015-2024: Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Stichting IVZ: Houten
