Header Image

Internationale cijfers

De cijfers met betrekking tot alcoholgebruik wereldwijd en in verschillende Europese landen komen uit verschillende bronnen. Hieronder presenteren we de cijfers van Nederland vergeleken met andere landen van volwassenen (18+) en jongeren.

In dit dossier

Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol

Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.

Blijf op de hoogte

Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
E-mailadres(Vereist)

Volwassenen

Wereldwijde vergelijking

De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) houdt een overzicht bij van de consumptie per hoofd in de algemene bevolking van 15 jaar en ouder wereldwijd [1]. De alcoholconsumptie in de Europese regio is het hoogste in de wereld.

Volgens de rekenmethode van de WHO was de Nederlandse alcoholconsumptie met 8,2 liter per hoofd van de bevolking van 15 jaar en ouder (exclusief alcohol die niet via de reguliere verkoopkanalen is gekocht) relatief laag vergeleken met andere Europese landen.

Europese vergelijking

De Europese Commissie voert daarnaast elke vijf jaar de European Health Interview Survey uit om het alcoholgebruik door volwassenen te onderzoeken (voor meer informatie, zie de website van Eurostat). In Nederland zijn de vragen van dit onderzoek meegenomen in de Gezondheidsenquête 2019 van het CBS i.s.m. RIVM en het Trimbos-instituut.

Gegevens van 27 EU landen laten zien dat ruim driekwart (75%) van de volwassen bevolking (18+) in het afgelopen jaar alcohol heeft gedronken. Dagelijks drinken wordt gedaan door 8,7% van de Europese volwassenen en wekelijks 6 of meer glazen bij één gelegenheid drinken door 3,7%. Nederland lijkt wat betreft alcohol drinken bovengemiddeld te scoren. Zo heeft 79% van de Nederlandse volwassen in het afgelopen jaar alcohol gedronken en 6,0% dronk minstens wekelijks zes glazen of meer bij één gelegenheid. Dagelijks drinken komt in Nederland net zo vaak voor (8,7%).

Jongeren

De internationale cijfers over alcoholgebruik onder jongeren worden verzameld via het HBSC en ESPAD-onderzoek. Beide onderzoeken worden vierjaarlijks uitgevoerd en wisselen elkaar af. Hierdoor verschijnen er om de twee jaar nieuwe internationale cijfers. De leeftijdsgroep waarover de onderzoeken rapporteren verschilt, daarom worden van beide onderzoeken de meest recente cijfers beschreven.

HBSC

Elke vier jaar vindt het HBSC-onderzoek plaats in circa 44 Europese en niet-Europese landen. In het HBSC (Health Behaviour in School-aged Children)-onderzoek wordt de gezondheid en het welzijn (waaronder middelengebruik) van jongeren van 11 t/m 16 jaar onderzocht. Het eerste HBSC-onderzoek werd uitgevoerd in 1982. Sinds 2001 maakt Nederland ook deel uit van dit internationale onderzoek. De meest recente cijfers komen uit het internationale rapport van 2021/2022 en worden hieronder beschreven.

In het internationale HBSC-rapport is gekeken naar het gebruik van alcohol bij 13- en 15-jarigen en de verschillen in alcoholgebruik tussen deelnemende landen. Gemiddeld heeft 36% van de 13-jarigen en 61% van de 16-jarigen Nederlandse jongeren ooit in hun leven alcohol gedronken [2]. Het gemiddelde onder 13- en 16-jarigen van alle deelnemende landen lag iets lager, respectievelijk 33% en 57%. Het hoogste percentage 13-jarigen jongeren dat ooit heeft gedronken werd gemeten in Groot-Brittannië (jongens: 50%, meisjes: 57%). Voor 15-jarigen is het percentage dat ooit heeft gedronken het hoogst in Denemarken (jongens: 83%, meisjes: 84%) [3].

Als we kijken naar dronkenschap zien we dat gemiddeld 5% van de 13-jarigen en 20% van de 15-jarigen in de deelnemende landen ooit dronken is geweest [3]. Nederland scoort hier relatief hoog met 6% voor 13-jarigen en 28% voor 15-jarigen [2].

ESPAD

Naast het HBSC-onderzoek neemt Nederland ook deel aan het ESPAD(European School Project on Alcohol and other Drugs)-onderzoek. Met het ESPAD-onderzoek kan het middelengebruik van 15- en 16-jarige Nederlandse scholieren in het regulier onderwijs (vmbo/havo/vwo) vergeleken worden met dat van scholieren in andere Europese landen. Het onderzoek vindt iedere vier jaar plaats in circa 35 landen. ESPAD vindt plaats sinds 1995 en Nederland doet daar sinds 1999 aan mee. De meest recente cijfers uit 2024 worden hier beschreven.

Als gekeken wordt naar hoeveel 15-16-jarige scholieren ooit alcohol gedronken hebben, is te zien dat Nederlandse scholieren hier relatief laag op scoren. Gemiddeld heeft 74% van de 15-16-jarige scholieren uit 35 Europese landen dit wel eens gedaan en in Nederland is dit 67% [4].

Bij drinken in de afgelopen maand en ook bij binge drinken zitten Nederlandse 15- en 16-jarigen rond het gemiddelde van Europa. Gemiddeld heeft 43% van de 15-16-jarige Europese scholieren gedronken in de afgelopen maand en heeft 30% in dezelfde periode weleens gebinged. In Nederland kwam dit iets minder vaak voor, namelijk bij 40% en 27% van de scholieren [4].

Wat betreft dronkenschap lijken Nederlandse scholieren wat hoger te scoren dan het Europese gemiddelde. Gemiddeld is 13%van de Europese 15- en 16-jarigen in de afgelopen maand dronken geweest, in Nederland is dat 16% [4]. Ook zien we dat als Nederlandse scholieren drinken, ze dit vaak doen. Nederlandse 15- en 16-jarigen dronken gemiddeld 7,8 keer in de laatste maand. Hiermee staat Nederland op plek 2 van de 37 landen. Alleen scholieren uit Duitsland (Beieren) scoren hoger (9,4 keer).

Tussen 2019 en 2024 zien we een daling in het alcoholgebruik onder Europese scholieren. Zo is het ooit-gebruik afgenomen van 80% naar 74% en het gebruik in de laatste maand van 48% naar 43%. Soortgelijke trends zien we ook in Nederland: het percentage scholieren dat ooit alcohol heeft gedronken daalde van 72% naar 67% en het gebruik in de laatste maand daalde van 51% naar 40%. Ook het percentage scholieren dat in de laatste maand heeft gebinged daalde tussen 2019 en 2024 in Nederland (van 42 naar 27%) en gemiddeld in de deelnemende Europese landen (van 35% naar 30%).

Referenties

  1. WHO Global Health Observatory (GHO) Data Repository: Global Information System on Alcohol and Health (GISAH). GHO | By category | Global Information System on Alcohol and Health | who.int
  2. Boer M., Van Dorsselaer S. A. F. M., de Looze M., De Roos S. A., Brons H., van den Eijnden R., Monshouwer K., Huijnk W., ter Bogt T., Volleberg W., & Stevens G. (2022). HBSC 2021. Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. Utrecht: Universiteit Utrecht
  3. Charrier, L., van Dorsselaer S., Canale N., Baska T., Kilibarda B., Comoretto R.I., Galeotti T., Brown J. & Vieno A. (2024) A focus on adolescent substance use in Europe, central Asia and Canada: Health Behaviour in School-aged Children international report from the 2021/2022 survey. Volume 3. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe
  4. ESPAD Group (2025), Key findings from the 2024 European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs (ESPAD), European Union Drugs Agency, Lisbon, https://www.euda.europa.eu/publications/data-factsheets/espad-2024-key-findings_en