Welzijn jeugd

Het Trimbos-instituut geeft inzicht in de mentale gezondheid en het alcohol-, tabak- en drugsgebruik van de Nederlandse jeugd, doet onderzoek en biedt praktische tools om het welzijn van jongeren te vergoten.

 

Snel naar...

Mentaal welbevinden van jeugd
Alcohol-, tabak- en drugsgebruik onder jongeren
Kinderen met ouders met psychische of verslavingsproblemen
Gamen
Mediawijsheid
Trainingen en activiteiten
Producten
Relevante dossiers
Contact

 

Meer informatie

Marloes  Kleinjan

Stuur een bericht aan contactpersoon Marloes Kleinjan of bel +31 (0)30 - 2971(194)

 

Jeugd en corona
Voor kinderen en jongeren is het een onrustige tijd. Vanwege het coronavirus (COVID-19) konden zij lange tijd niet naar school of naar hun sportclub. Maar ook nu dit inmiddels op de meeste plekken wel weer kan is hun dagelijks leven nog niet helemaal hetzelfde als vóór de pandemie.
Bekijk het coronadossier

Wij zetten ons in voor een (mentaal) gezonde jeugd

"De adolescentie is een periode van mogelijkheden, maar ook een van kwetsbaarheid en risico's. Een belangrijke periode dus om in te investeren en om veel over te weten", zegt Marloes Kleinjan, Programmahoofd Jeugd bij het Trimbos-instituut en hoogleraar Youth Mental Health Promotion aan de Universiteit Utrecht.

Dat doen we samen

Wij werken samen met GGD'en, Instellingen voor Verslavingszorg (IVZ), onderwijs, gemeenten, universiteiten, verloskundige praktijken en samenwerkingsverbanden, kinderartsen, jeugdgezondheidszorg, ziekenhuizen, huisartsen, kraamzorg, stoppen-met-roken coaches, Samenwerkende Gezondheidsfondsen, Regionale Kenniswerkplaats Jeugd- en Gezin Centraal, Kenniswerkplaats Jeugd Utrecht Stad, Pharos, LOT-i, Nederlands Jeugsinstituut (NJi), Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), schoolpsychologen, De Gezonde School en het RIVM.

Het Trimbos-instituut is onderdeel van het Consortium Angst en Depressie bij Jongeren. Samen met andere partijen onderzoeken we welke elementen depressie-interventies effectief maken, zoals bij cognitieve gedragstherapie (CGT). 

Onze opdrachtgevers zijn onder andere het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), ZonMw, FNO, het ministerie Justitie en Veiligeid (JenV), het ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), UNICEF Nederland en RIVM.

Mentale gezondheid jeugd

Wij willen op een positieve manier bijdragen aan de sociaal-emotionele ontwikkeling en het mentaal welbevinden van onze jeugd en streven ernaar de gaten te dichten in de kennis over kwetsbare jeugdigen en de psychische problemen van kinderen en jongeren.

Lees meer in onze kennisagenda

“Door het mentaal welzijn van de Nederlandse jeugd en de werking van bestaande preventieprogramma’s (beter) in kaart te brengen, kunnen we preventie zo optimaal mogelijk inrichten”, betoogt Marloes Kleinjan (Programmahoofd Jeugd en hoogleraar) in haar oratie.

Feiten en cijfers: zijn jongeren gelukkig?

Met diverse onderzoeken monitoren wij het welzijn van de Nederlandse Jeugd.

Staat het geluk van tieners onder druk?

Er zijn steeds meer signalen dat het mentaal welzijn van jongeren in Nederland onder druk staat. Met het onderzoek 'Geluk onder druk?' in opdracht van UNICEF Nederland hebben wij het mentaal welzijn van tieners onder de loep genomen. 

Belangrijkste uitkomsten

Het belang van meer eenduidigheid in definities mentale gezondheid jeugd

Door het gebruik van verschillende termen voor het beschrijven, duiden en definiëren van de mentale gezondheid bij jeugd is het lastig om tot een eenduidig beeld van de mentale gezondheid van jongeren te komen. Als stap richting meer eenduidigheid hebben wij samen met het RIVM het concept ‘mentale gezondheid bij jeugd’ in kaart gebracht.

Belangrijkste uitkomsten

HBSC: onderzoek naar welzijn van jongeren

HBSC is een representatief onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van de schoolgaande jeugd van 11 tot en met 16 jaar. Onderwerpen zijn onder andere middelengebruik, seksualiteit en welbevinden. Het onderzoek wordt elke vier jaar herhaald in 48 landen. 

Nederlandse basisscholieren beoordelen hun leven gemiddeld met een 8,3. Middelbare scholieren met een 7,6. Daarmee zijn Nederlandse jongeren de gelukkigste van Europa. Ze zijn overwegend positief over hun relatie met hun ouders, vrienden en klasgenoten.

Tegelijkertijd laat HBSC zien dat 1 op de 5 jongeren last heeft van emotionele problemen. De helft van de Nederlandse jeugd ervaart psychosomatische klachten, zoals slaapproblemen, hoofdpijn en zenuwachtigheid. Het gaat op een aantal vlakken dus niet goed met Nederlandse jongeren.

HBSC-rapport

Wat we ondanks HBSC nog niet weten

HBSC geeft een goed beeld van de jeugd; ook kwetsbare jongeren nemen deel. Wat het HBSC-onderzoek niet vertelt is hoe kwetsbaar deze groep precies is. En welke psychische klachten en stoornissen precies spelen binnen deze groep. HBSC is een momentopname die elke vier jaar plaatsvindt, met steeds andere deelnemers. We volgen ondervraagde jongeren niet, zoals dat bij volwassenen bij het onderzoek NEMISIS-2 wél gebeurt. Onbeantwoorde vragen zijn bijvoorbeeld:

  • Hoeveel jongeren hebben op dit moment een depressie, angststoornis, ADHD, OCD of gedragsstoornis? 
  • Hoe lang duurt een depressie bij jongeren? 
  • Welke jongeren lopen het meeste risico op psychische  aandoeningen? 

Het antwoord vinden op deze vragen draagt in belangrijke mate bij aan het ontwikkelen van een effectief geestelijk gezondheid- en preventiebeleid.

Ga aan de slag met bevordering welzijn jeugd

Welbevinden op school

Doelgroep: onderwijs

Ga aan de slag met sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen op school. Het programma Welbevinden op School biedt Gezonde School adviseurs en scholen handvatten. "Als een kind zich niet goed voelt heeft het ook geen nut om het onderwijs te geven, want het komt niet binnen. Dus je moet aan de onderkant zorgen dat het voor dat kind goed gaat, dan is de basis gelegd voor onderwijs", pleit Else Marijke Boekbinder (Intern Begeleider ‘De Parkschool’, Delft)

Bekijk dit programma

Rondom Jong

Doelgroep: professionals

Rondom Jong is een wegwijzer voor professionals die depressiepreventie voor jongeren beter willen organiseren.

Zo werkt Rondom Jong

Happyles

Doelgroep: onderwijs

Happyles is een klassikaal aanbod ter bevordering van welbevinden en geluk, en ter preventie van depressieklachten bij jongeren van 11 tot 25 jaar.

Bekijk dit programma

Family Check-up

Doelgroep: jeugdhulpverleners

De Family Check Up is een, in de Verenigde Staten ontwikkelde, kortdurende gezinsinterventie gericht op het ondersteunen van (probleem)gezinnen bij de opvoeding.

Bekijk de Family Check-up

kinderen jeugd kind meisje

Handreikingen voor het onderwijs

Doelgroep: onderwijs

Als leerlingen blijven rondlopen met nare gevoelens kan dat leiden tot psychosociale problemen. Als school speelt u een sleutelrol om dat te voorkomen:

Handleiding signaleren primair onderwijs

Handreiking signaleren voortgezet onderwijs

Handreiking Preventief werken aan SEO en welbevinden

Online aanbod voor jongeren

Wij bieden, samen met GGZ-instellingen die de uitvoering doen, Gripopjedip.nl en Kopstoring.nl aan. Dit is online aanbod voor jongeren met depressieklachten en voor jongeren met een ouder met psychische problemen of verslaving (KOPP/KVO). Bij beide interventies initiëren we trajecten voor doorontwikkeling, onderzoek en brede implementatie.

Grip op je dip

Grip op je dip helpt jongeren tussen 16 en 25 jaar die niet lekker in hun vel zitten met:

  • tips en informatie over dips en depressie
  • mogelijkheid om te mailen met een dipdeskundige
  • anoniem ervaringen uit te wisselen met anderen
  • een online cursus te volgen om grip op je dip te krijgen

Ga naar gripopjedip.nl

Kopstoring

Kopstoring is voor jongeren met een vader of moeder met psychische of verslavingsproblemen. Jongeren kunnen er:

  • informatie vinden over psychische aandoeningen en verslaving
  • anoniem een gratis groepscursus volgen
  • vragen stellen aan deskundigen (via e-mail)
  • verhalen van anderen lezen en eigen ervaringen delen

Ga naar Kopstoring.nl

Monitoring en preventie alcohol-, tabak- en drugsgebruik onder jongeren

Ga aan de slag met middelenpreventie

Helder op School

Doelgroep: onderwijs

Besteed meer aandacht aan de preventie van roken, het gebruik van alcohol en drugs en (te veel) gamen in het onderwijs

Bekijk dit programma

Het IJslandse preventie model

Doelgroep: gemeenten

Sinds de introductie van het IJslandse preventiemodel, twintig jaar geleden, is het middelengebruik onder IJslandse jeugd sterk gedaald en behoren zij nu tot de minst gebruikende jongeren in Europa. Wat hebben ze in IJsland gedaan? En vooral: wat kunnen Nederlandse gemeenten daarvan leren? Zes gemeenten helpen die vraag te beantwoorden. Zij verkennen, samen met het Trimbos-instituut en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), hoe Nederlandse gemeenten de IJslandse aanpak succesvol kunnen gebruiken.

Lees meer en doe mee

Smokefree Challenge

Doelgroep: onderwijs

Roken uw leerlingen niet? Fijn! Want dan is de kans een stuk kleiner dat ze dat op latere leeftijd wel gaan doen. De Smokefree Challenge daagt leerlingen uit klas 1 en 2 van het voortgezet onderwijs uit om voor een gezonde leefstijl te kiezen. Door een half jaar niet te (beginnen met) roken maken ze kans op leuke prijzen.

Lees meer en doe mee

NIX18 voor professionals

Doelgroep: horeca, gemeenten, GGD'en, verslavingszorg preventiemedewerkers en andere professionals

NIX18 is de campagne waarmee het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil versterken dat niet drinken en roken tot je 18e normaal is. Wij hebben alle informatie verzameld voor gemeenten, GGD'en, verslavingszorg preventie en andere professionals die in hun regio willen bijdragen aan deze campagne.

Aan de slag met deze campagne

jeugd rookvrije start gezin familie

Rookvrije Start

Doelgroep: zorgprofessionals

Alle zorgprofessionals – van verloskundige tot jeugdarts – slaan de handen ineen om elk kind een rookvrije start te geven. Ze werken samen in de Taskforce Rookvrije Start. Het doel van de Taskforce is dat meer (aanstaande) ouders stoppen met roken en rookvrij blijven.

Bekijk dit programma

Open en Alert

Doelgroep: jeugdzorg, justitiële voorzieningen en zorgvoorzieningen

Alcohol- en drugsgebruik komt veel voor in de jeugdzorg, justitiële voorzieningen en zorgvoorzieningen voor mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB). Wilt u problemen door alcohol en drugs voorkomen of verminderen in uw organisatie? Dan kan het programma Open en Alert u daar goed bij helpen.

Bekijk dit programma

Andere thema's onder jongeren

Kinderen met ouders met psychische of verslavingsproblemen

KOPP/KOV (voorheen KOPP/KVO) staat voor Kinderen van Ouders met Psychische Problemen (KOPP) en Kinderen van Ouders met een Verslaving (KOV). Het kan gaan om één of beide ouders. Nederland telt jaarlijks 405.000 ouders met een psychische stoornis en/of verslaving. Ons KOPP/KOV-dossier bevat informatie en tips voor professionals, ouders, naasten, KOPP/KOV-kinderen en voor gemeenten en zorgverzekeraars.

Bekijk het KOPP/KOV-dossier

Bekijk het KOPP/KOV coronadossier

Gamen

Het Trimbos-instituut biedt actuele informatie over en ondersteuning bij problematisch gamen en gameverslaving. Wij ondersteunen professionals en ouders via diverse informatiekanalen. Serious gaming biedt ook veel nieuwe mogelijkheden. Zo zijn wij nauw betrokken bij een innovatief onderzoek naar video games ter preventie en behandeling van angst en depressie bij kinderen en adolescenten.

Lees meer over gamen

mediawijsheid jeugd digitale balans

Mediawijsheid

Schermen kunnen een verrijkende rol spelen - of juist niet – afhankelijk van de manier waarop ze gebruikt worden. Maar, wat is nu een goede digitale balans? Wetenschappers en professionals hebben nog veel te weinig grip op de gezondheidseffecten van schermgedrag. Zelfs gezaghebbende organisaties komen niet veel verder dan ‘probeer het schermgedrag tot een bepaald aantal uur per dag te beperken’. Het Trimbos-instituut zet zich in samenwerking met partners als Netwerk Mediawijsheid in om hier meer zicht op te krijgen. 

Lees meer over mediawijsheid

Vragen? Die beantwoorden we graag!

HBSC: welzijn Nederlandse jongeren

Saskia van Dorsselaer

Stuur een bericht aan contactpersoon Saskia van Dorsselaer of bel +31 (0)30 - 2971(110)

Welbevinden op School

Maartje van den Essenburg

Stuur een bericht aan contactpersoon Maartje van den Essenburg of bel +31 (0)30 - 2959(301)

Helder op School

Simone  Onrust

Stuur een bericht aan contactpersoon Simone Onrust of bel +31 (0)30 - 2959(273)