Drugsgebruik, drugspreventie en het nieuwe coronavirus

Ook voor mensen die drugs gebruiken of professionals die drugsgebruik en schade door drugsgebruik proberen te voorkomen, is er veel veranderd door het nieuwe coronavirus. Zo beïnvloedt het virus de plek waar mensen gebruiken, de beschikbaarheid en handel, de monitoring en de risico’s. Daarnaast zijn er nog veel vragen over de de relatie tussen drugsgebruik en COVID-19, de ziekte die door het nieuwe coronavirus wordt veroorzaakt.

Als expertisecentrum voor drugs, verzamelt het Trimbos-instituut hier wetenschappelijke kennis over. Professionals kunnen deze kennis gebruiken voor hun preventie- en harm reduction-werk. Onze onderzoeken naar drugsgebruik en drugsmarkten proberen we zo goed mogelijk door te laten gaan. 

Signalen

De eerste polls en onderzoeken, uitgevoerd in de periode tussen de lockdown medio maart en de versoepeling op 1 juni, laten een gevarieerd beeld zien van de effecten van corona op het drugsgebruik.

  • Polls op sociale media suggereren dat een deel van de (recreatieve) drugsgebruikers na de coronamaatregelen minder is gaan gebruiken of een 'pauze' heeft ingelast, althans op de korte termijn.
  • Redenen om minder drugs te gebruiken zijn, onder andere: 'gebrek aan feestjes' en 'ik denk dat dit beter is voor mijn immuunsysteem.'
  • Een andere groep gebruikers geeft aan meer of andere drugs te zijn gaan gebruiken, zoals psychedelica.
  •  Het gebruik van hasj en wiet lijkt wat toegenomen, vooral uit verveling. Maar er zijn ook gebruikers die hun gebruik hebben gematigd, bijvoorbeeld vanwege het ontbreken van feestjes en minder zien van vrienden.
  • Rioolwateranalyses uitgevoerd in de week na invoering van de corona suggereren dat in Amsterdam het gebruik van drugs is afgenomen vergeleken met 2019. Mogelijk speelt de daling in het toerisme hier een rol. In Utrecht en Eindoven bleef het gebruik stabiel.
  • De Global Drug Survey laat zien dat onder gebruikers van cannabis, ecstasy en cocaïne uit Nederland, zowel toenames als afnames worden gerapporteerd:
    • Cannabis: het aantal dagen waarop men cannabis gebruikt is sterk gedaald bij 8,2%, enigszins gedaald bij 7,0%, gelijk gebleven bij 39,1%, enigszins gestegen bij 26,8%, en sterk gestegen bij 18,9%.
    • Ecstasy (MDMA): het aantal dagen waarop men MDMA gebruikt is sterk gedaald bij 21,1%, enigszins gedaald bij 16,1%, gelijk gebleven bij 46,1%, enigszins gestegen bij 11,8%, en sterk gestegen bij 4,9%.
    • Cocaïne: het aantal dagen waarop men cocaïne gebruikt is sterk gedaald bij 22,0%, enigszins gedaald bij 12,8%, gelijk gebleven bij 39,5%, enigszins gestegen bij 17,9%, en sterk gestegen bij 7,8%.
  • Bij de drugsinfolijn worden o.a. vragen gesteld gerelateerd aan de coronamaatregelen in relatie tot (thuis)gebruik.
  • Bij de Monitor Drugsincidenten worden minder drugsincidenten gemeld. Onbekend is of dit betekent dat er minder (riskant) gebruikt wordt of dat zorgverleners te druk zijn om incidenten te melden.
  •  Er zijn geen signalen dat de coronamaatregelen een invloed hebben (gehad) op de prijzen, beschikbaarheid of samenstelling van de meest gangbare illegale drugs in Nederland.

De situatie kan snel veranderen. Met de versoepeling van de maatregelen op 1 juni, en de gedeeltelijke hervatting van het publieke leven, kan ook het drugsgebruik wijzigen. Hierover zijn nog geen (onderzoeks)gegevens beschikbaar.