Alcoholpreventie jongeren in nationaal en lokaal beleid

Jongeren vormen een expliciete doelgroep voor alcoholpreventie in het nationaal en gemeentelijke beleid. Welke taken en verantwoordelijkheden gericht op deze doelgroep worden beschreven in de verschillende beleidsnota’s?

Vragen?

Expertisecentrum Alcohol

Deze pagina is gemaakt door het Expertisecentrum Alcohol. Met wetenschappelijke kennis helpt het expertisecentrum professionals gezondheidsschade door alcohol terug te dringen.

Blijf op de hoogte

Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:

E-mailadres(Vereist)
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Heeft u een vraag?

Stuur ons een mail

Landelijke nota gezondheidsbeleid

De Landelijke nota gezondheidsbeleid 2016-2019 stelt dat jongeren ‘minder zijn gaan (roken en) drinken maar dat het aantal jongeren dat extreem veel drinkt onverminderd hoog is’ [1]. Ook in het Nationaal Preventieakkoord uit 2018 wordt alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar per definitie als problematisch gezien [2].

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) geeft vorm aan het preventiebeleid met onder andere de NIX18-campagne. Deze campagne promoot de sociale norm dat het normaal is dat kinderen niet voor hun 18e jaar drinken en roken. Met name ouders worden opgeroepen om afspraken met hun kind te maken over middelengebruik. Daarnaast worden er vanuit het ministerie van VWS gerichte subsidies ingezet voor de ontwikkeling van voorlichting op en ondersteuning aan scholen binnen het programma Helder op School. Ook financiert VWS ondersteuning van preventieve interventies voor jongeren in andere settings, zoals de wijk (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving), het uitgaansleven (Veilige en Gezonde Horeca en Evenementen) en de zorg (Open en Alert).

Lokale nota gezondheidsbeleid

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het lokale preventiebeleid. De Wet publieke gezondheid verplicht gemeenteraden om een lokale nota gezondheidsbeleid te maken waarin de gemeentelijke doelstellingen, acties en resultaten worden beschreven. Deze lokale nota moet aansluiten bij de landelijk opgestelde prioriteiten en binnen twee jaar na het openbaar maken van de landelijke nota vastgesteld worden. Bij besluiten die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de publieke gezondheidszorg, zoals alcoholpreventie bij jongeren, vraagt het college van burgemeester en wethouders advies aan de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD). In deze nota’s zijn vaak preventieve activiteiten opgenomen die worden uitgevoerd op scholen, bij sportclubs of in het jongerenwerk [3].

Preventie- en handhavingsplan alcohol

Gelijktijdig met de vaststelling van de lokale nota gezondheidsbeleid moeten gemeenten een Preventie- en handhavingsplan alcohol opstellen. Dit hoort bij hun toezichthoudende taak, die is vastgelegd in de Alcoholwet. In dit plan worden de doelstellingen en acties beschreven die gericht zijn op het voorkomen van alcoholgebruik, met name onder jongeren, al dan niet in samenhang met andere preventieprogramma’s uit het gezondheidsbeleid. Ook wordt in dit plan beschreven hoe het handhavingsbeleid wordt uitgevoerd en welke resultaten minimaal behaald dienen te worden.

Het Trimbos-instituut heeft voor gemeenten een model Preventie- en handhavingsplan ontwikkeld. En de website Handreiking toezicht op de Alcoholwet biedt gemeenten ook veel informatie en ondersteuning bij de handhaving van de Alcoholwet.

Jeugdnota

Tenslotte verplicht de Jeugdwet gemeenten om periodiek een plan (Jeugdnota) vast te stellen met daarin de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren beleid. In de Jeugdnota worden onder meer de gemeentelijke visie, doelstellingen en acties beschreven. Ook staat er in welke resultaten de gemeente wenst te behalen en hoe deze gemeten zullen worden. De nota geeft richting aan de door de gemeenteraad en het college te nemen beslissingen over preventie en jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. In deze nota wordt ook het bevorderen van de gezondheid van jongeren beschreven, inclusief doelstellingen en activiteiten op het gebied van alcoholpreventie [4].

Links

Referenties

  1. Tweede Kamer der Staten-Generaal (2015). Kamerbrief over landelijke nota gezondheidsbeleid 2016-2019. Geraadpleegd van https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2015Z23678&did=2015D47759.
  2. Rijksoverheid (2018). Nationaal Preventieakkoord. VWS, Den Haag. Geraadpleegd van https://www.rijksoverheid.nl/documenten/convenanten/2018/11/23/nationaal-preventieakkoord.
  3. Overheid.nl (2021). Wet publieke gezondheid. Geraadpleegd van https://wetten.overheid.nl/BWBR0024705/2021-12-04.
  4. Overheid.nl (2022). Jeugdwet. Geraadpleegd van https://wetten.overheid.nl/BWBR0034925/2022-01-01.