Alcohol, drugs, medicijnen en werk

Een groot deel van de Nederlandse bevolking behoort tot de beroepsbevolking (7 op de 10 mensen). Hieronder weergegeven zijn cijfers over de Nederlandse bevolking.

Cijfers alcoholgebruik 2020

  • 8 op de 10 volwassenen heeft alcohol gedronken.
  • 44,4% van de bevolking houdt zich aan het advies van de Gezondheidsraad en drinkt geen of weinig alcohol.
  • 7,7% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder is een zware drinker, het aandeel overmatige drinkers is 6,9%.
  • Het meeste alcoholgebruik komt voor onder 18 – 30 jarigen en 50-plussers.
  • Over het algemeen drinken mannen meer dan vrouwen.

Lees meer: Alcoholgebruik in Nederland - Kerncijfers 2020

Cijfers drugsgebruik 2020

  • Cannabis is de meest gebruikte drug (7,8% van de bevolking van 18 jaar en ouder heeft in 2012 cannabis gebruikt).
  • Onder jongeren tussen de 18 en 24 jaar zijn relatief gezien de meeste cannabisgebruikers.
  • Het percentage volwassenen dat het laatste jaar xtc heeft gebruikt is gedaald van 3,4% (2019) naar 3,1% (2020).
  • Eén op de tien mensen gebruikte in 2018 slaap- of kalmeringsmiddelen, waarvan 1/3 (ook) zonder recept.
  • In 2020 heeft 7,4% van de Nederlandse volwassenen ooit lachgas gebruikt. De piek ligt in leeftijdsgroep 20-24 jaar.

Meer over het drugsgebruik in Nederland

Cijfers over alcohol en drugsgebruik onder werkenden in Nederland

  • Bijna 16% van de werkenden drinkt riskant. Dit betekent dat zij zodanig drinken dat er problemen worden ervaren als gevolg van het alcoholgebruik, bijvoorbeeld het niet na kunnen komen van verplichtingen, spijt hebben van het alcoholgebruik of het advies krijgen om minder te drinken.
  • Werkenden gebruiken minder cannabis dan niet-werkenden (7,2% / 9,1%)
  • Werkenden gebruiken minder lachgas dan dan niet-werkenden (2,5% / 3,4%)

Bron:  LSM-A 2018 en LSM-A 2016

Bedrijfsschade door alcoholgebruik

Ziekte en verminderde productiviteit (presenteisme) door alcoholgebruik kost werkgevers per jaar ongeveer 1,3 miljard euro. Dat loopt op tot zo’n 1,6 miljard euro als je productiviteitsverliezen door ongevallen en huiselijk geweld meerekent. Cijfers over schade door medicijn- en drugsgebruik ontbreken nog.

Hoeveel bedrijven beschikken over een Alcohol-, Drugs- en Medicijnbeleid?

Begin 2021 heeft het Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek een online vragenlijst uitgezet om een beeld te vormen hoe organisaties omgaan met beleid op het gebied van alcohol, drugs en medicijnen. 109 respondenten hebben de vragenlijst ingevuld. Gezien het aantal respondenten en opzet van het onderzoek, kunnen er geen harde conclusies worden getrokken, maar geeft dit wel een interessante inkijk.

50 van de 109 respondenten geeft aan dat er een ADM-beleid is in de organisatie. Bij het merendeel gaat het om een beleid op het gebied van alcohol, drugs en medicijnen, bij een kleiner deel alleen een beleid over alcohol- en drugsgebruik. Van de 50 respondenten die werken bij een organisatie met een ADM-beleid geeft de meerderheid aan dat veiligheid, betere gezondheid & duurzame inzetbaarheid en voorkomen reputatieschade de belangrijkste drijfveren zijn voor het opstellen van een ADM-beleid. Opvallend is dat verbeterde werksfeer, meer werkplezier en minder productieverlies relatief laag scoorden.

Op de vraag wat het effect is van het ADM-beleid geven de respondenten aan dat het middelengebruik op de werkvloer beter bespreekbaar is en dat medewerkers geïnformeerd zijn over het beleid.

Bekijk de belangrijkste resultaten [PDF]

Reputatieschade voorkomen

Medewerkers die onder invloed zijn, vormen een risico voor de reputatie van het bedrijf. Iemand kan bijvoorbeeld toezeggingen doen die niet waar kunnen worden gemaakt of een slechte indruk maken op klanten. Berichten hierover op sociale media kunnen het bedrijf schade toebrengen.

Compliant zijn

Veel bedrijven hebben arbeidsjuridische vragen als het over middelengebruik van medewerkers gaat. Mag iemand wel/niet ontslagen worden wanneer dronken op bedrijfsborrel? Wat te doen wanneer er verslaving in het spel is? Het is belangrijk om dit goed vast te leggen en daarnaar te handelen.

De aanscherping van de AVG in 2018 over verwerken van (bijzondere) persoonsgegevens vraagt veel van bedrijven, ook als het gaat over het testen van werknemers. Dat mag meestal niet. De boetes bij overtreding zijn hoog, ze kunnen oplopen tot maximaal 20 miljoen euro, of een boete van maximaal 4% van de wereldwijde jaaromzet van een onderneming, mocht dat bedrag hoger uitkomen.

Goed werkgeverschap

Het is steeds gebruikelijker dat bedrijven inzetten op het welzijn van medewerkers en duurzame inzetbaarheid, is steeds gebruikelijker. Wat vroeger meer een privézaak was, zien we nu dat werkgevers hierin een grotere rol oppakken. Bij grote bedrijven zien we dat bijvoorbeeld gezondheidsmanagers worden aangesteld. Voor werknemers kan het aantrekkelijk zijn om bij een organisatie te werken die inzet op gezondheid en veiligheid.

Een werkomgeving waar niemand onder invloed is, heeft veel voordelen:

  • Veiliger
  • Betere sfeer
  • Gezondere en fittere werknemers
  • Minder verzuim
  • Minder kosten door ontslagprocedures

Goed beleid

Wat werkgevers kunnen doen, is duidelijke afspraken maken met medewerkers en die vastleggen in een ADM-beleid (een alcoholbeleid, drugsbeleid en medicijnbeleid in een). Dit beleid handhaven, kan lastig zijn. Daarom biedt het Trimbos-instituut advies en training op maat.

Preventieve werking
Goed ADM-beleid heeft een preventieve werking. Lees hoe u dit beleid opstelt, wat erin moet staan en hoe u draagvlak creëert.
ADM-beleid maken

Misverstanden

Medewerkers die onder invloed op het werk verschijnen, zijn zich daar lang niet altijd van bewust. Ze onderschatten bijvoorbeeld hoe lang het duurt voordat de alcohol van een avond flink drinken uit hun bloed is.

Bij werkgevers kan het idee bestaan dat iemand die alcohol, drugs of medicijnen gebruikt, ook verslaafd is. Terwijl dat lang niet altijd zo is.

Wilt u meer weten over dit dossier?

Maddy  Blokland

Stuur een bericht aan contactpersoon Maddy Blokland of bel +31 (0)30 - 2959(355)

Meer producten

Producten

Alle trainingen en activiteiten

Trainingen en activiteiten

Nieuws

Nieuw materiaal helpt bedrijven bij het opstellen van Alcohol, Drugs, Medicijnbeleid
10 december 2020 - Het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen voor, tijdens en na werktijd kan een grote impact hebben op de veiligheid..
Nieuwe infographic biedt overzicht van belangrijkste cijfers over alcoholgebruik in Nederland
22 mei 2019 - De infographic laat zien in hoeverre mensen zich houden aan het Advies van de Gezondheidsraad voor alcoholconsumptie:..

Meer nieuws over dit onderwerp