Preventieakkoord Roken & Tabak

7 vragen en antwoorden over roken en het Nationaal Preventieakkoord

Om gezondheidsschade en zorgkosten te verminderen, wil de overheid roken nadrukkelijk ontmoedigen. In het Nationaal Preventieakkoord staan maatregelen die moeten leiden tot een rookvrije samenleving.

Om welke maatregelen gaat het? En werken ze? Op basis van bestaand onderzoek beantwoorden we de belangrijkste vragen over maatregelen rond roken in het Preventieakkoord.

De maatregelen

In het Preventieakkoord staan onder meer de volgende maatregelen rond roken en tabak:

  1. Tabak uit het zicht en meer rookvrije omgevingen
  2. Productregulering, zoals merkloze verpakkingen
  3. Accijnsverhogingen
  4. Voorlichtingscampagnes
  5. Ondersteuning van rokers die willen stoppen met roken

1. Wat willen de deelnemende partijen bereiken met het Preventieakkoord?

De overheid wil samen met maatschappelijke organisaties bereiken dat er in 2040 door minder dan 5% van de volwassenen en 0% van de jongeren en zwangere vrouwen wordt gerookt. Het Preventieakkoord is een lange-termijn afspraak tussen de overheid en maatschappelijke organisaties. Doordat er in 2021 verkiezingen zijn geweest en er een nieuw kabinet komt, moet het Preventieakkoord in de nieuwe kabinetsperiode een vervolg krijgen.

2. Waar wil de overheid een rookverbod invoeren?

De overheid wil rookruimtes in de horeca laten sluiten (2022). Schoolterreinen zijn vanaf 2020 al rookvrij. Zorginstellingen, speeltuinen, pretparken, sportverenigingen en kinderdagverblijven moeten via zelfregulering rookvrij worden. De ambitie is dat in 2040 alle organisaties volledig rookvrij zijn. Stapsgewijs wordt toegewerkt naar volledig rookvrije organisaties.

3. Wat is het effect van rookverboden?

Rookverboden hebben gunstige effecten voor rokers en niet-rokers. Mensen zullen minder worden blootgesteld aan ongezonde tabaksrook. En rookverboden sporen rokers aan om te stoppen met roken, blijkt uit onderzoek. Ook vermindert deze maatregel de kans dat kinderen zien dat volwassenen roken. Dat maakt de kans kleiner dat een kind later een roker wordt. Een algeheel rookverbod heeft ook effect op sociale normen. Roken zal minder ‘normaal’ worden. Zo kunnen veel mensen zich niet meer voorstellen dat je nog niet zo lang geleden in de trein, het vliegtuig of achter je bureau mocht roken.

4. Hoe wil de overheid rookwaren uit het zicht halen? En wat is het verwachte effect?

Het aantal verkooppunten van tabaksproducten wordt de komende jaren teruggebracht.

Per 2020 zijn rookwaren bij supermarkten uit het zicht gehaald en per 2021 bij andere verkooppunten. Ook is reclame in en aan de voorgevel van verkooppunten vanaf 2021 niet meer toegestaan. Per 2022 zullen sigarettenautomaten niet meer zijn toegestaan. De overheid wil op termijn toewerken naar vermindering van het aantal verkooppunten van tabak, door vanaf 2030 de verkoop alleen nog toe te staan in tabaksspeciaalzaken. Per 2022 zullen sigarettenautomaten al niet meer zijn toegestaan, in 2023 volgt een verbod op online verkoop van tabak en in 2024 een verbod op verkoop bij supermarkten.

Deze maatregelen de-normaliseren roken en helpen voorkomen dat kinderen en jongeren verleid worden door sigaretten. Omdat tabaksproducten minder zichtbaar zijn, is het voor rokers makkelijker om te stoppen en gestopt te blijven.

5. Wat is het effect van merkloze sigarettenpakjes met een bijsluiter?

Rookwaren worden vanaf 2020 verpakt in neutrale verpakkingen. Eerst alleen bij sigaretten (vanaf 2020) en later ook voor sigaren en e-sigaretten (vanaf 2022).

Onderzoek laat zien dat merkloze verpakkingen tabaksproducten minder aantrekkelijk maken voor jongeren. Een bijsluiter vergroot de motivatie om te stoppen.

6. Wat gebeurt er als sigaretten duurder worden?

De accijns op tabak wordt verhoogd, zodat een pakje in 2023 € 10 kost, met in 2020 een eerste verhoging van 1 euro per pakje sigaretten.

Een verhoging van de prijs van 10% leidt tot een daling van de consumptie met 4%. Het verhogen van accijns (belasting) op tabaksproducten is de meest effectieve maatregel om het aantal rokers te verlagen. Vooral mensen met een lager inkomen en jongeren zijn gevoelig voor prijsverhogingen. Deze maatregel helpt om de gezondheidsverschillen tussen laag- en hoogopgeleiden te verkleinen.

7. Wat kunnen we verwachten van stoppen-met-rokencampagnes en voorlichtingscampagnes?

Naast stopcampagnes zoals Stoptober blijken vooral ook incidentele, extra intensieve stopcampagnes via onder andere TV erg effectief. Voor het effect van voorlichtingscampagnes bestaat veel bewijs. Ze de-normaliseren roken, leiden tot meer stoppogingen, helpen voorkomen dat mensen beginnen met roken en creëren draagvlak voor andere maatregelen. In oktober 2020 is de langlopende overheidscampagne PUUR rookvrij gestart.

Wilt u meer weten over dit dossier?

Marc  Willemsen

Stuur een bericht aan contactpersoon Marc Willemsen of bel +31 (0)30 - 2971(156)

Meer producten

Producten

Nieuws

'Roken neemt toe als het nieuwe kabinet niet doorpakt'
11 mei 2021 - “Overheid verslap niet en pak nu door op tabaksontmoediging!” Die oproep doet programmahoofd Tabaksontmoediging van het..
Finse en Ierse gezondheidsorganisaties hebben meer invloed op rookbeleid
11 juli 2019 - Finse en Ierse gezondheidsorganisaties hebben meer invloed op het rookbeleid dan vergelijkbare organisaties in Duitsland..
Cijfers CBS laten afname dagelijkse rokers zien
19 maart 2019 - Het aantal dagelijks rokende Nederlanders lijkt licht af te nemen. Het Trimbos-instituut onderzoekt de cijfers om te..

Meer nieuws over dit onderwerp