Header Image

Gemeentelijke taken toezicht en handhaving Alcoholwet

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de Alcoholwet bij alcoholverstrekkers en in de openbare ruimte. Gemeenten moeten er op toezien dat de verstrekker gerechtigd is om alcohol te verstrekken, en dat dit op een rechtmatige wijze gebeurd. In de Alcoholwet is opgenomen aan welke voorwaarden alcoholverstrekkers moeten voldoen.

In dit dossier

Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol

Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.

Blijf op de hoogte

Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
E-mailadres(Vereist)

Leeftijdsgrens, doorschenken en dronkenschap

Naast het toezicht op de rechtmatigheid van de verstrekking van alcohol is het toezicht op de leeftijdsgrens, wederverstrekking en het verbod op het toelaten van personen in kennelijke staat van dronkenschap de belangrijkste toezichtstaak voor de gemeente. Wanneer deze niet worden nageleefd, moet de gemeente hierop handhaven. In de Alcoholwet en het Wetboek van Strafrecht zijn voor deze thema’s de volgende relevante artikelen opgenomen:

Artikel Alcoholwet Inhoud van het artikel
Artikel 20 lid 1 Een verkoper mag geen alcohol verkopen aan een klant van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. En de verkoper mag niet verkopen aan een 18-plusser die de drank doorgeeft aan een minderjarige (dit is wederverstrekking).
Artikel 20 lid 2a De leeftijd moet worden vastgesteld aan de hand van een officiële legitimatie.
Artikel 20 lid 3 Bij elk verkooppunt van alcohol moet de leeftijdsgrens voor alcohol duidelijk worden aangegeven.
Artikel 20 lid 4 Het is verboden in een slijtlokaliteit of horecalokaliteit of op een terras de aanwezigheid toe te laten van een persoon die in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen verkeert.
Artikel 20 lid 5 Het is verboden in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen dienst te doen in een slijtlokaliteit of horecalokaliteit.
Artikel 21 Het is verboden bedrijfsmatig of anders dan om niet alcoholhoudende drank te verstrekken, indien redelijkerwijs moet worden vermoed, dat dit tot verstoring van de openbare orde, veiligheid of zedelijkheid zal leiden.
Artikel 45 Jongeren onder de 18 jaar zijn strafbaar op het moment dat ze alcohol ‘aanwezig hebben’ op ‘voor publiek toegankelijke plaatsen.’ Uitgezonderd zijn: werknemers van horecagelegenheden; personen van 16 of 17 jaar die handelen in opdracht van een toezichthouder
Wetboek van strafrecht Artikel 151f Met gevangenisstraf van ten hoogste negen maanden of geldboete van de derde categorie wordt gestraft: hij die aan iemand die in kennelijke staat van dronkenschap verkeert, bedwelmende drank verkoopt of toedient.
Wetboek van Strafrecht Artikel 430b Hij die zich in kennelijke staat van dronkenschap op de openbare weg bevindt, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste twaalf dagen of geldboete van de eerste categorie.

De gemeente houdt toezicht op de artikelen uit de Alcoholwet. De politie houdt toezicht op de artikelen uit het Wetboek van Strafrecht. Bij het niet naleven door de alcoholverstrekker is het aan de gemeente of de politie om te handhaven. De op te leggen sancties zijn terug te vinden in het item handhaving.

Onrechtmatig verstrekken van alcohol

De Alcoholwet bepaalt waar wel of geen alcohol mag worden verkocht. Het verstrekken van zwakalcoholhoudende dranken aan particulieren voor gebruik elders dan ter plaatse is alleen toegestaan voor:

  • Slijterijen
  • Levensmiddelenwinkels of winkels waar uitsluitend zwakalcoholhoudende ranken worden verkocht
  • Warenhuizen
  • Vanuit publiek toegankelijke besloten ruimte waarin hoofdzakelijk gerede eetwaren voor gebruik elders dan ter plaatse worden verkocht.

In de Alcoholwet (Artikel 18) is opgenomen aan welke voorwaarden deze verstrekkers moeten voldoen. Gemeentelijke toezichthouders moeten er op toezien dat aan deze voorwaarden wordt voldaan en dat andere bedrijven geen alcohol aan particulieren verstrekken voor gebruik elders dan ter plaatse.

Alcohol verstrekken en schenken op plaatsen waar andere producten of diensten worden verkocht/geleverd en waar dit wettelijk niet is toegestaan, noemen we blurring. We spreken bij blurring ook wel van ‘mengformules’ of ‘mengvormen’ omdat het gaat om het combineren van verschillende bedrijfsmodellen, zoals horeca, detailhandel en slijterij [2,3]. Een veel gebruikt voorbeeld is het wijntje bij de kapper.  Het is een gemeentelijke taak er op toe te zien dat blurring met alcohol niet plaatsvindt. En, indien nodig, hierop te handhaven.

Evenementen

Voor bijzondere gelegenheden van zeer tijdelijke aard, zoals evenementen en buurtfeesten kan de gemeente ontheffing verlenen voor het verstrekken van zwak-alcoholhoudende dranken voor gebruik ter plaatse (zie artikel 35 Alcoholwet). De burgemeester heeft de mogelijkheid om hieraan voorwaarden te stellen, bijvoorbeeld aan de manier waarop verantwoorde verstrekking wordt ingericht. Dit kan een gemeente doen door een alcoholmodule toe te voegen aan de aanvraag voor een evenementenvergunning. In de alcoholmodule dienen aanvragers te omschrijven hoe de verantwoorde verstrekking van alcohol is geborgd, met specifiek aandacht voor de naleving van de leeftijdsgrens, wederverstrekking en het voorkomen van dronkenschap. In het Model Preventie- en handhavingsplan alcohol vindt u een voorbeeld alcoholmodule.

Aanvullende lokale regelgeving

De Alcoholwet biedt gemeenten een aantal verordenende bevoegdheden om de beschikbaarheid en zichtbaarheid van alcohol verder te beperken. Gemeenten kunnen dit vastleggen in een gemeentelijke verordening. Het gaat dan onder andere om het beperken van happy hours, tijdelijke verboden op de verkoop van alcohol en het instellen van een alcoholoverlastgebied (zie Aanvullende lokale regelgeving). Daarnaast heeft de burgemeester zelfstandig aanvullende mogelijkheden om de beschikbaarheid van alcohol te beperken. Aanvullende regelgeving kunnen gemeenten ook opnemen in het Preventie- en handhavingsplan alcohol. Voor aanvullende lokale regelgeving is het noodzakelijk dat gemeenten extra (handhavings-)capaciteit beschikbaar stellen.

Hulpmiddelen

Voor het naleven van de Alcoholwet, en om het toezicht gemakkelijker te maken voor gemeenten, zijn diverse hulpmiddelen beschikbaar: