Rioolwateronderzoek drugs
Rioolwateranalyse geeft een signaal over de totale consumptie van drugs. Jaarlijks worden er metingen uitgevoerd in verschillende Europese steden.
Vragen?
Laatste update: 18 maart 2026
Rioolwateranalyses vonden in 2025 in 115 steden in 25 verschillende Europese landen plaats. Het European Union Drugs Agency (EUDA) presenteert elk jaar de resultaten van dit onderzoek (SCORE). Voor Nederland zijn (trend)gegevens beschikbaar van Amsterdam, Eindhoven en Utrecht die sinds 2011 jaarlijks in maart verzameld en geanalyseerd worden door het KWR. Rotterdam doet sinds 2023 mee aan dit onderzoek. Voor het onderzoek van 2025 zijn ook gegevens vanuit Nieuwegein meegenomen.
Meest opvallende uitkomsten
De hoeveelheid drugs in rioolwater wordt uitgedrukt in ‘loads’: milligram drugs per 1000 inwoners per dag.
Uit het rioolwateronderzoek (SCORE) 2025 blijkt onder andere:
- In vergelijking tot het jaar ervoor is het gebruik van MDMA (de werkzame stof in ecstasy) scherp gedaald onder de deelnemende steden in Europa, daarentegen is het gebruik van cocaïne en ketamine toegenomen. In bijna iedere deelnemende stad worden alle onderzochte drugs waargenomen.
- Het gebruik van cocaïne is nog steeds het hoogst in met name steden in België, Nederland en Spanje. De gevonden loads voor benzoylecgonine (belangrijkste uitgescheiden metaboliet van cocaïne) zijn in meer dan de helft van de deelnemende steden in Europa hoger dan het jaar ervoor. Dit geldt echter niet voor de deelnemende Nederlandse steden, waar de situatie vooral stabiel is gebleven. Voor cocaïne zijn de hoogste loads gevonden in grote steden in Europa.
- Het gebruik van amfetamine is het hoogst in steden in Noord- en Centraal Europa (België, Denemarken, Nederland, Duitsland, Zweden en Noorwegen). Alleen in Eindhoven zijn de gevonden loads hoger dan vorig jaar en belandde deze stad in de top 3 van Europa.
- De afgelopen jaren werden er vooral hoge loads gevonden voor methamfetamine in steden in Noord- en Centraal Europa, maar in 2025 is deze drug ook aanwezig in steden in Duitsland, Spanje, Cyprus, Litouwen, Nederland, Noorwegen en Turkije. In Amsterdam is dit jaar een lichte daling te zien in de gevonden loads. Geen van de Nederlandse steden staat in de top 10 van Europa.
- Bij een ruime meerderheid van de steden in Europa is in 2025 een flinke afname te zien in de gevonden loads voor MDMA ten opzichte van het jaar ervoor. Vooral in steden in Duitsland, Oostenrijk en Slovenië is een flinke afname te zien. Het gebruik van MDMA is in 2025 het hoogst in steden in Nederland, gevolgd door Spanje, België. In Nederland zijn de gevonden loads het hoogst in Amsterdam, gevolgd door Rotterdam, Utrecht en Eindhoven. Ook hier zijn de gevonden loads vergelijkbaar of lager dan vorig jaar.
- Het gebruik van cannabis is met name hoog in steden in West- en Centraal Europa, en vooral in Duitsland, Nederland en Slovenië. Hier is het beeld in Europa gemengd wat betreft een toename dan wel een afname ten opzichte van het jaar ervoor, al laat bijna de helft van de deelnemende steden een daling zien. In de Nederlandse steden zijn de gevonden loads vergelijkbaar of lager dan vorig jaar. Wel hoort Amsterdam nog steeds bij de top 3 van Europa.
- In een groot aantal steden is in 2025 ook weer gekeken naar de consumptie van ketamine. Over het geheel genomen zijn de gevonden loads flink hoger dan vorig jaar. De hoogste loads zijn gevonden in steden in België, Duitsland en Nederland. Los van Bristol in het Verenigd Koninkrijk staat Amsterdam op de eerste plaats in Europa, gevolgd door Berlijn en Eindhoven.
Uitkomst per middel
De hoeveelheid drugs in rioolwater wordt uitgedrukt in ‘loads’: milligram drugs per 1000 inwoners per dag.
Cocaïne
De gemeten loads voor cocaïne zijn in 2025 in de meeste steden in Europa toegenomen vergeleken met het jaar ervoor. In de steden in Nederland lijkt de situatie stabiel. Amsterdam staat dit jaar als enige Nederlandse stad in de top 10.
Ook in steden in België en Spanje zijn hoge loads voor cocaïne gevonden. Daarnaast zijn er dit jaar gegevens beschikbaar vanuit het Verenigd Koninkrijk, waar in twee steden nog hogere loads zijn gevonden dan in Amsterdam.
Op basis van landelijk onderzoek in de algemene bevolking staat Nederland samen met Frankrijk op een gedeelde eerste plaats qua percentage gebruikers in de leeftijd tussen de 15-64 jaar.
Meer dan driekwart van de deelnemende steden laat een toename in cocaïne loads zien in het weekend. Dit zou kunnen wijzen op met name recreatief gebruik van het middel.
Amfetamine en methamfetamine
Voor Eindhoven zijn na enkele jaren afwezigheid, voor de tweede keer op een rij weer gegevens beschikbaar. Alleen in deze stad in Nederland is een toename te zien in de gemeten loads ten opzichte van vorig jaar. Eindhoven staat in 2025 in de top 3 van Europa. Andere steden in Nederland laten beduidend lagere loads zien.
Binnen Europa laat iets minder dan de helft van de steden een toename zien ten opzichte van het jaar ervoor.
In de Nederlandse steden is in vergelijking met andere Europese steden relatief weinig methamfetamine aangetroffen. In Nederland heeft Amsterdam weliswaar de hoogste loads, maar deze stad staat in Europa niet in de top 10.
Voor beide middelen geldt dit jaar dat over het geheel genomen er geen grote fluctuaties gevonden worden in de gemeten loads gedurende de week. Dit kan er op wijzen dat er een kleine groep (hoog-risico)gebruikers is die het middel dagelijks gebruikt.
MDMA
Alle deelnemende Nederlandse steden (met uitzondering van Nieuwegein) staan in de top 5 van Europa wat betreft de gemeten loads voor MDMA. Dit jaar staat Amsterdam op de eerste plaats. Net zoals in de meeste andere steden in Europa zijn de gevonden loads in Amsterdam wel lager dan het jaar ervoor. Ook in Utrecht zien we een daling. In Rotterdam bleven de gemeten loads nagenoeg stabiel.
De relatief hoge loads voor MDMA in de deelnemende steden in Nederland komen overeen met gegevens uit landelijk onderzoek in de algemene bevolking: Nederland voert al enige tijd de boventoon als het gaat om het ecstasygebruik in het afgelopen jaar.
In meer dan driekwart van de steden in Europa zijn de MDMA loads het hoogst in het weekend. Dit wijst doorgaans op recreatief gebruik.
Cannabis
Wat betreft de gemeten loads voor cannabis scoort met name Amsterdam hoog, al is er wel sprake van een flinke daling ten opzichte van vorig jaar. In de andere Nederlandse steden is dit minder sterk zichtbaar.
In Europa is cannabis een van de meest gebruikte drugs. In het geval van cannabis worden er geen grote fluctuaties gevonden in de gemeten loads gedurende de week.
Ketamine
In Europa behoren Amsterdam en Eindhoven tot de steden met de hoogste gevonden loads van ketamine. In beide steden is de hoeveelheid ketamine in het riool toegenomen ten opzichte van vorig jaar, vooral in Eindhoven. Utrecht laat een lagere load zien dan deze steden, maar ook daar was sprake van een lichte stijging. Voor Rotterdam bleef de ketamineload stabiel tussen 2024 en 2025.
In bijna tweederde van de andere steden in Europa is ook een (flinke) toename te zien. Ketamine wordt in meer dan driekwart van de steden in Europa vooral in het weekend aangetroffen en wordt dus mogelijk vaak recreatief gebruikt.
Wat zeggen deze cijfers?
Een voordeel van rioolwateranalyse is dat deze methode een objectief beeld geeft van de totale hoeveelheid geconsumeerde drugs gedurende een bepaalde periode (in dit geval een week) voor een bepaalde geografisch locatie.
Pieken en dalen in de week worden zichtbaar. Jaarlijkse herhalingen geven een beeld over trends of verschuivingen in gewoonten.
Wel is het belangrijk om te benadrukken dat rioolwateranalyse vooral een signaalfunctie heeft, maar dat duiding ontbreekt. Als er een toename is in de gevonden load van een drug, kan er bijvoorbeeld niet worden vastgesteld of dit komt doordat het aantal gebruikers is toegenomen, of dat gebruikers grotere hoeveelheden, of vaker, gebruiken, of beide. Daarnaast kan ook de gebruikswijze, de sterkte en zuiverheid van de drugs van invloed zijn op de resultaten. Dit laatste wordt in Nederland gemonitord via het Drugs Informatie en Monitoring Systeem. In de Nationale Drug Monitor worden alle onderzoeken verzameld. Dit geeft een actueel beeld van drugsgebruik op basis van al deze verschillende gegevens.
Er wordt bij de omrekening naar de bevolking verder geen rekening gehouden met bezoekers (die niet tot de bevolking behoren), zoals toeristen. Wel wordt in de analyses daar waar mogelijk onderscheid gemaakt tussen lozingen en menselijke consumptie. Ook dit jaar zijn weer gegevens die sterk wijzen op een lozing uit de analyses weggelaten.
Aanvullend beeld
Het Trimbos-instituut rapporteert samen met het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum in opdracht van het ministerie van VWS en het ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks aan het EUDA over ontwikkelingen in de drugssituatie in Nederland. Dit gebeurt door alle Focal Points in de EU-lidstaten. De gegevens van de rioolwateranalyses zijn afkomstig van een Europese studie SCORE, waar het EUDA mee samenwerkt.
Het meten van gebruik van (illegale) drugs in de samenleving is een complexe zaak; elke meetmethode heeft zo zijn beperkingen. Het verdient daarom aanbeveling verschillende meetmethoden naast elkaar te leggen, zo concludeert ook het EUDA.
Meer informatie over hoe rioolwateranalyse werkt, wat de huidige stand van zaken is in Nederland en hoe het ingezet kan worden om bij te dragen aan effectief drugsbeleid, staat beschreven in de factsheet Drugsmetingen in het riool: toepassingen voor beleid en pilotresultaten. In deze factsheet wordt ook ingegaan op de landelijke pilot rioolwateranaluse, die tussen november 2023 en 2024 is uitgevoerd door het RIVM en het Trimbos-instituut.
