Alcohol in sportkantines

Veel sportkantines in Nederland schenken alcohol. Daarom moeten ze zich houden aan bepaalde wetgeving, waaronder de naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van alcohol.

Expertisecentrum Alcohol

Deze pagina is gemaakt door het Expertisecentrum Alcohol. Met wetenschappelijke kennis helpt het expertisecentrum professionals gezondheidsschade door alcohol terug te dringen.

Blijf op de hoogte

Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:

E-mailadres(Vereist)
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Heeft u een vraag?

Stuur ons een mail

Wetgeving

Sportkantines worden door de wet gezien als een paracommerciële rechtspersoon en moeten zich houden aan de Alcoholwet (1) (zie item ‘Beschikbaarheid van alcohol en verantwoorde verstrekking’.) Volgens de Alcoholwet dient een sportkantine een reglement vast te stellen waarin beleid rondom verantwoorde alcoholverstrekking is vastgelegd (1). Meer informatie hierover is te vinden in het item ‘Tools en materialen voor sportverenigingen’.

Daarnaast moeten volgens de Alcoholwet minstens twee leidinggevenden de Verklaring Sociale Hygiëne hebben. De Verklaring Sociale Hygiëne is een diploma in de horeca, dat personeel leert hoe je kunt handelen in lastige situaties, zoals bij dronken gasten (2). Op momenten dat alcohol wordt geschonken in de sportkantine, moet minstens één leidinggevende aanwezig zijn die beschikt over de Verklaring Sociale Hygiëne of een barvrijwilliger die de Instructie Verantwoord Alcohol schenken (IVA) heeft gevolgd (1). Mogelijkheden om de IVA te volgen, zijn eveneens te vinden in het item ‘Tools en materialen voor sportverenigingen’.

Naast de Alcoholwet moeten sportverenigingen zich houden aan artikel 252 van het wetboek Strafrecht (3). Deze wet beschrijft dat het strafbaar is om alcohol te schenken aan personen die dronken zijn, om iemand jonger dan 16 jaar dronken te maken en om iemand met geweld of bedreiging te dwingen tot het gebruik van alcohol.

Alcoholbeleid in sportkantines

Een onderzoek naar gezondere sportkantines in 2019, uitgevoerd door het Mulier Instituut onder Nederlandse sportverenigingen, onderzocht onder andere het alcoholbeleid in sportkantines (zie figuur 1). De resultaten tonen dat in 92% van de sportkantines alcohol wordt geschonken (4).

Bij een groot deel van de verenigingen wordt naar de leeftijd gevraagd bij alcoholverkoop (84%). Een meerderheid van de sportverenigingen heeft als beleid dat er geen alcohol wordt geschonken aan dronken kantinebezoekers (63%). Verder houdt het beleid in sportkantines meestal in dat er huisregels zijn opgesteld voor het gebruik van alcohol (54%) dat de leden die in de kantine werken een Instructie Verantwoord Alcoholschenken hebben (54%) (4).

Figuur 1: Alcoholbeleid bij sportverenigingen met eigen kantine die alcohol schenken (in procenten). Bron: De gezondere sportkantine in 2019: Resultaten onderzoek onder sportverenigingen, Mulier Instituut (4).

Naleving leeftijdsgrens van 18 jaar

In 2020 voerde onderzoeksbureau Objectief een onderzoek uit naar de naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar uit (5). Uit dit onderzoek blijkt de naleving, na de thuisbezorgkanalen (12,4%), het laagst is in sportkantines (23,9%), vergeleken met nalevingscijfers van andere verkoopkanalen. Dit is een stijging ten opzichte van de naleving in 2018 (20,2%) (6), maar een daling ten opzichte van 2017 (30,0%) (7).

In 2017 is eenzelfde onderzoek met 17-jarige testkopers uitgevoerd naar de naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar, specifiek in sportkantines (8). In totaal zijn 1.125 aankooppogingen gedaan, verdeeld over sportkantines van verenigingen aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB), de Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB), de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) en bij Nederlandse zaalsporten (o.a. volleybal). Het percentage aankooppogingen dat lukte bij de KNVB was 82,1%, bij de KNHB 81,2%, bij de KNLTB 75,8% en bij zaalsporten 74,7% (8).

Het verbeteren van de naleving van de leeftijdsgrens in sportkantines is één van de ambities uit het Nationaal Preventieakkoord. Meer informatie hierover is beschreven in het item ‘Gezonde sportomgeving in het Preventieakkoord Problematisch Alcoholgebruik’.

Meer informatie over de huidige tools en ondersteuningsinstrumenten voor sportverenigingen is te vinden onder het item ‘Tools en materialen voor sportverenigingen’.

Referenties

  1. Alcoholwet (1964, 7 oktober). Geraadpleegd op 12-07-2021: https://wetten.overheid.nl/BWBR0002458/2021-07-01
  2. Sociale Hygiëne (n.d.). Geraadpleegd op 29-10-2019: https://www.svh.nl/Sociale-Hygiene/
  3. Wetboek van Strafrecht (1881, 3 maart). Geraadpleegd op 20-05-2019: https://wetten.overheid.nl/BWBR0001854/2019-04-01
  4. Kalmthout, J. van en Slot-Heijs, J. (2020). De gezondere sportkantine in 2019: Resultaten onderzoek onder sportverenigingen. Utrecht: Mulier Instituut.
  5. van Amerongen, G., Hessels, M., Geerlings, M., Schröer, E. Baggen, R. en Wolters, T. (2021). Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcohol- en tabaksverkoop in 2020. Nijmegen: Objectief.
  6. Wolters, T., van Amerongen, G., Geerlings, M., et al. (2019). Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop aan minderjarigen in 2018. Nijmegen: Objectief.
  7. Van Dalen, W. E., Van Hoof, J. J., & Van Ginneken, S. B. (2018). De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door horecagelegenheden, supermarkten, slijterijen, cafetaria’s en sportkantines in 2017. Utrecht/Enschede: STAP/Universiteit Twente.
  8. Roodbeen, R., Schelleman-Offermans, K. (2017). Naleving leeftijdsgrens alcohol in sportkantines en Nederlandse sportbonden en zaalsporten.