Header Image

Preventie- en handhavingsplan alcohol

Gemeenten zijn uitvoerders van de landelijke Alcoholwet. Zij zijn verplicht om hun doelstellingen en acties van het preventie- en handhavingsbeleid vast te leggen in een Preventie- en handhavingsplan alcohol (P&H-plan). Hiermee wordt alcoholpreventie en handhaving met elkaar verbonden. Wat verstaan we nu precies onder een P&H-plan, en hoe kun je hier als gemeente invulling aan geven?

In dit dossier

Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol

Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.

Blijf op de hoogte

Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
E-mailadres(Vereist)

Waarom een P&H-plan?

Een van de voornaamste doelen van de Alcoholwet is om jongeren te beschermen tegen de schadelijke effecten van alcohol op de gezondheid en de veiligheid. Elk kind heeft immers het recht om gezond en veilig op te groeien. Met de Alcoholwet heeft de gemeente hiervoor de verantwoordelijkheid gekregen. De gemeente is dan ook de regisseur van het preventie- en handhavingsbeleid alcohol op juridisch gebied, op het gebied van educatie en preventie en op het gebied van toezicht en handhaving. De gemeenten moeten hun doelstellingen en acties op deze gebieden vastleggen in een P&H-plan. Dit staat in artikel 43a van de Alcoholwet.

Preventie en handhaving

Het P&H-plan biedt gemeenten de mogelijkheid om de (soms nog) gescheiden werelden van preventie en handhaving dichter bij elkaar te brengen. Het P&H-plan is een integraal beleidsplan met één gezamenlijke missie: het voorkomen van alcoholgerelateerde schade, met name onder jongeren.

Alcoholgebruik is het resultaat van een combinatie van factoren. De persoon, diens omgeving en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk de keuze om te drinken bepaalt [1]. Het meest succesvol zijn strategieën die zich richten op de fysieke en sociale omgeving van het individu. Bijvoorbeeld door maatregelen te nemen om de beschikbaarheid en zichtbaarheid van alcohol te beperken. Binnen dit systeem zijn preventie en handhaving onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit blijkt ook uit het model van Reynolds [2], dat voortbouwt op de systeemtheorie van Holder. Reynolds beargumenteert dat preventie bestaat uit een gelijkwaardige combinatie van Wet- en regelgeving, Educatie en communicatie en Toezicht en handhaving. In een Preventie- en handhavingsplan komen al deze onderdelen terug.

Preventiemodel Reynolds

Uit welke onderdelen bestaat een P&H-plan?

De Alcoholwet schrijft voor dat het P&H-plan de hoofdzaken van het beleid betreffende de preventie van alcoholgebruik, met name onder jongeren, en de handhaving van de wet moet bevatten. In het plan wordt in ieder geval aangegeven:

  1. Wat de doelstellingen zijn van het preventie- en handhavingsbeleid alcohol;
  2. Welke acties worden ondernomen om alcoholgebruik, met name onder jongeren, te voorkomen, al dan niet in samenhang met andere preventieprogramma’s;
  3. De wijze waarop het handhavingsbeleid wordt uitgevoerd en welke handhavingsacties in de door het plan bestreken periode worden ondernomen;
  4. Welke resultaten in de door het plan bestreken periode minimaal behaald dienen te worden.

Een P&H-plan moet iedere vier jaar – gelijktijdig met de lokale nota gezondheidsbeleid – worden vastgesteld door de gemeenteraad. In de lokale nota gezondheidsbeleid staat vaak ook alcoholpreventiebeleid opgenomen (zie: lokaal alcoholbeleid). Het is daarom goed om het P&H-plan en de lokale nota gezondheidsbeleid in samenhang op te stellen. Het Trimbos-instituut heeft een modelplan Preventie- en handhavingsplan alcohol voor gemeenten ontwikkeld die voldoet aan de voorwaarden van de Alcoholwet.

Aanpakken, interventies en maatregelen in een P&H-plan

In het P&H-plan kunnen verschillende aanpakken, interventies en maatregelen worden opgenomen. Welke precies ingezet worden is afhankelijk van de verbeterpunten uit de probleemanalyse en de geformuleerde ambitie en doelstellingen die gemeenten maken voor het opstellen van een P&H-plan. Een aantal voorbeelden van in te zetten aanpakken, interventies en maatregelen zijn:

Meer aanpakken, interventies en maatregelen staan in de maatregelenmatrix in het model Preventie- en handhavingsplan voor de uitvoering van de Alcoholwet.