Rookvrije tabak en nicotinezakjes

Rookvrije tabak omvat een scala aan producten. De meest bekende vormen zijn pruimtabak, snuiftabak en snus. Een relatief nieuw product is het nicotinezakje.

Pruimtabak is tabak waarop wordt gekauwd, ofwel ‘gepruimd’. Snuiftabak (snuff) is tabak die is fijngesneden waardoor het gesnoven kan worden. Snus is tabak die is vermalen tot een vochtig poeder, welke soms is voorverpakt in een zakje, dat tussen de wang of lip en het tandvlees wordt geplaatst.1,2 Rookvrije tabaksproducten worden voornamelijk in Zuid- en Zuidoost-Azië gebruikt.1,3,4 Snus wordt ook geconsumeerd in Zweden en Noord-Amerika.4 Een relatief nieuw product is het nicotinezakje, meer informatie hierover volgt verderop.

Hoe schadelijk is het gebruik van rookvrije tabak?

Het gebruik van rookvrije tabaksproducten gaat gepaard met gezondheidsrisico’s. De nadelige effecten voor de gezondheid van rookvrije tabaksproducten zijn over het algemeen minder groot dan de nadelige effecten die verbonden zijn aan het roken van tabak.2,6,7

  • Rookvrije tabaksproducten bevatten nicotine, hierdoor zijn deze producten ook verslavend.6
  • Rookvrije tabaksproducten geven een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker, met name in de mondholte.6,8,9,10,11
  • Gebruik van rookvrije tabaksproducten tijdens de zwangerschap heeft negatieve gezondheidseffecten voor de pasgeborene.12
  • Studies laten wisselende resultaten zien met betrekking tot het risico op hart- en vaatziekten.8,13,14,15,16
  • Wereldwijd zijn er regionale verschillen in de rookvrije tabaksproducten en het gebruik ervan. De verschillende rookvrije tabaksproducten bevatten wisselende hoeveelheden nicotine en kankerverwekkende stoffen. Hierdoor zijn er regionale verschillen in de gezondheidsrisico’s.6
  • Naast het eerder genoemde verhoogde risico op kanker van de mondholte leidt rookvrije tabak ook tot het vaker voorkomen van andere aandoeningen van de mond en tanden, zoals tandverkleuring, cariës, tandvleesaandoeningen.17,18,19,20 

Hoe is rookvrije tabak gereguleerd?

In de Europese Unie is de handel in tabak voor oraal gebruik, zoals snus, verboden, met uitzondering van producten die bestemd zijn om te worden geïnhaleerd of gepruimd.5 Rookvrije tabaksproducten die wel verhandeld mogen worden, zoals snuff en pruimtabak, moeten zijn voorzien van een label met een waarschuwing voor gezondheidsschade en verslaving.5 In Zweden is de handel in snus wel toegestaan.

Nicotinezakjes

Sinds een aantal jaren is door de tabaksindustrie een nieuw soort product op de markt gebracht, nicotinezakjes (nicotine pouches of nicotinepods). Nicotinezakjes lijken qua gebruik op snus, ze worden ook tussen wang of lip en tandvlees geplaatst, alleen bevatten nicotinezakjes geen tabak. Hierdoor vallen deze producten niet onder de tabakswet. Nicotinezakjes zijn er in verschillende smaakjes, dit maakt het gebruiken ervan voor jongeren aantrekkelijk. Doordat dit een nieuw product is, is er nog weinig onderzoek gedaan naar de schadelijkheid. Nicotinezakjes bevatten nicotine en hebben dus een verslavende werking.21,22,23

Bronnen

1. WHO study on tobacco product regulation. (2015). 

2. Staal, Y. C. M., & Talhout, R. (2016). Alternatieve tabaksproducten: harm reduction?: Tabaks-en aanverwante producten die mogelijk minder schadelijk zijn dan sigaretten.  RIVM

3. Singh, P. K. (2014). Smokeless tobacco use and public health in countries of South-East Asia region. Indian journal of cancer, 51(5)

4. Siddiqi, K., Shah, S., Abbas, S. M., Vidyasagaran, A., Jawad, M., Dogar, O., & Sheikh, A. (2015). Global burden of disease due to smokeless tobacco consumption in adults: analysis of data from 113 countries. BMC medicine, 13(1), 194. BMC Medicine | Full Text (biomedcentral.com)

5. Tobacco Product Directive (2014). Official Journal of the European Union, 1-127. Directive 2014/40/EU of the European Parliament and of the Council of 3 April 2014 on the approximation of the laws, regulations and administrative provisions of the Member States concerning the manufacture, presentation and sale of tobacco and related products and repealing Directive 2001/37/EC Text with EEA relevance (europa.eu)

6. National Cancer Institute. Smokeless tobacco and public health: a global perspective. (2014). Bethesda, MD: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention and National Institutes of Health, National Cancer Institute. 

7. Clarke, E., Thompson, K., Weaver, S., Thompson, J., & O’Connell, G. (2019). Snus: a compelling harm reduction alternative to cigarettes. Harm reduction journal, 16(1), 1-17. 

8. Gupta, S., Gupta, R., Sinha, D. N., & Mehrotra, R. (2018). Relationship between type of smokeless tobacco & risk of cancer: A systematic review. The Indian Journal of Medical Research, 148(1), 56. 

9. Asthana, S., Labani, S., Kailash, U., Sinha, D. N., & Mehrotra, R. (2019). Association of smokeless tobacco use and oral cancer: a systematic global review and meta-analysis. Nicotine and Tobacco Research, 21(9), 1162-1171. 

10. Sinha, D. N., Suliankatchi, R. A., Gupta, P. C., Thamarangsi, T., Agarwal, N., Parascandola, M., & Mehrotra, R. (2018). Global burden of all-cause and cause-specific mortality due to smokeless tobacco use: systematic review and meta-analysis. Tobacco control, 27(1), 35-42. 

11. Wyss, A. B., Hashibe, M., Lee, Y. C. A., Chuang, S. C., Muscat, J., Chen, C., et al. (2016). Smokeless tobacco use and the risk of head and neck cancer: pooled analysis of US studies in the INHANCE consortium. American journal of epidemiology, 1-14.

12.Inamdar, A. S., Croucher, R. E., Chokhandre, M. K., Mashyakhy, M. H., & Marinho, V. C. (2014). Maternal smokeless tobacco use in pregnancy and adverse health outcomes in newborns: a systematic review. Nicotine & Tobacco Research, 17(9), 1058-1066. Maternal Smokeless Tobacco Use in Pregnancy and Adverse Health Outcomes in Newborns: A Systematic Review - PubMed (nih.gov)

13. Vidyasagaran, A. L., Siddiqi, K., & Kanaan, M. (2016). Use of smokeless tobacco and risk of cardiovascular disease: A systematic review and meta-analysis. European journal of preventive cardiology, 23(18), 1970-1981. 

14. Hansson, J., Galanti, M. R., Hergens, M. P., Fredlund, P., Ahlbom, A., Alfredsson, L., et al. (2014). Snus (Swedish smokeless tobacco) use and risk of stroke: pooled analyses of incidence and survival. Journal of internal medicine, 276(1), 87-95. 

15. Rostron, B. L., Chang, J. T., Anic, G. M., Tanwar, M., Chang, C. M., & Corey, C. G. (2018). Smokeless tobacco use and circulatory disease risk: a systematic review and meta-analysis. Open Heart, 5(2). 

16. Gupta, R., Gupta, S., Sharma, S., Sinha, D. N., & Mehrotra, R. (2020). Association of smokeless tobacco and cerebrovascular accident: a systematic review and meta-analysis of global data. Journal of Public Health, 42(2), e150-e157. 

17. Muthukrishnan, A., & Warnakulasuriya, S. (2018). Oral health consequences of smokeless tobacco use. The Indian journal of medical research, 148(1), 35. Oral health consequences of smokeless tobacco use (nih.gov)

18.   Tomar, S. L., Hecht, S. S., Jaspers, I., Gregory, R. L., & Stepanov, I. (2019). Oral health effects of combusted and smokeless tobacco products. Advances in dental research, 30(1), 4-10. 

19. Javed, F., Rahman, I., & Romanos, G. E. (2019). Tobacco‚Äźproduct usage as a risk factor for dental implants. Periodontology 2000, 81(1), 48-56. 

20. Heikkinen, A. M., Meurman, J. H., & Sorsa, T. (2015). Tobacco, snuff and oral health. Duodecim; laaketieteellinen aikakauskirja, 131(21), 1975-1980. 

21. Robichaud, M. O., Seidenberg, A. B., & Byron, M. J. (2019). Tobacco companies introduce ‘tobacco-free’ nicotine pouches. Tobacco Control. 

22. Gong, M., Dunbar, M. S., Setodji, C., & Shadel, W. G. (2017). Zonnic®: a new player in an old field. Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy, 12(1), 40. 

23. Kostygina, G., England, L., & Ling, P. (2016). New product marketing blurs the line between nicotine replacement therapy and smokeless tobacco products. American journal of public health, 106(7), 1219-1222.