Welke factoren spelen een rol bij de invoering?

1. Goede wetenschappelijke onderbouwing
2. Relatief lage implementatiekosten
3. Publiek debat over alcoholgerelateerde (gezondheids)schade
4. Lobby en activisme: alcoholproblematiek is een breed volksgezondheidsissue dat iedereen aangaat.

1. Weerstand vanuit (delen van) de alcoholindustrie
2. Rechtszaken vanwege (vermeende) bedreiging van de vrijhandel

Wetenschappelijke onderbouwing

De wetenschappelijke onderbouwing van Minimum Unit Pricing met modelstudies is belangrijk geweest bij de invoering van de maatregel in Schotland [2-5]. Dit heeft een aantal redenen.

• De studies hebben de mogelijke effecten van de MUP-maatregel op de uitkomstmaten laten zien.
• Ze hebben impact gehad op het publieke debat over MUP door te informeren over prijsbeleid voor alcohol en de mogelijke positieve gezondheidseffecten hiervan [6].
• De studies hebben bijgedragen aan het oordeel van het Britse Hooggerechtshof [1]: in 2017 werd mede op basis van de bevindingen van de Sheffield Alcohol Research Group een hoger beroep van de Scotch Whisky Association afgewezen [7].

Lage implementatiekosten

Prijsbeleid voor alcohol kent in het algemeen relatief lage implementatiekosten [2]. Hoewel er vanuit Schotland nog geen empirisch bewijs is over de implementatiekosten van MUP, blijkt al wel uit een Engelse studie dat de implementatiekosten voor retailers gering zijn [8].

Mogelijke implementatiekosten

• Handmatige of automatische aanpassing en controle van prijzen van alcoholhoudende dranken
• Tijd om bekend te worden met het nieuwe beleid voor retailers en Licensing Authorities (handhavers, vergelijkbaar met de Nederlandse BOA’s of buitengewoon opsporingsambtenaren)
• Handhavingsactiviteiten

Publieke opinie over alcoholschade

Het heeft 6 jaar geduurd voordat Minimum Unit Pricing in Schotland wettelijk is ingevoerd. Dit kwam voornamelijk door weerstand vanuit (delen van) de alcoholindustrie [1]. Het duurde zo lang door een aantal tijdrovende rechtszaken. Dit veroorzaakte vertraging bij de invoering maar zorgde er daarnaast ook voor dat onderzoekers en beleidsmakers meer aandacht kregen voor een strikter alcoholbeleid. En vervolgens kwam er ook meer publieke steun [9]. Door het geven van voorlichting over de maatregel ontstond een groter besef dat alcoholgebruik schadelijk is voor de gezondheid. Dit bleek een belangrijke factor voor grotere publieke steun voor een strikter alcoholbeleid [10-12].

Lobby en activisme

Het is van belang hoe er precies gecommuniceerd wordt over de effectiviteit van maatregelen voor alcoholpreventie. Het kaderen van de maatregelen (‘framen’) is van invloed op het besluitvormingsproces bij het bepalen van beleidsmaatregelen [13]. In Schotland werd benadrukt dat alcoholproblematiek een breed issue van de hele volksgezondheid is en niet slechts een zaak van de individuele drinker zelf. Ook anderen in de maatschappij kunnen er immers schade van ondervinden. Deze boodschap bleek in Schotland cruciaal bij de invoering van Minimum Unit Pricing [1].

Tegenstanders uit de alcoholindustrie

Weerstand vanuit (delen van) de alcoholindustrie had een negatieve invloed op de invoering van Minimum Unit Pricing in Schotland. De tegenstand kwam vooral van de grootste, internationale alcoholproducenten. Volgens deze tegenstanders zou Minimum Unit Pricing alle typen drinkers treffen, waardoor ook matige drinkers meer geld zouden moeten gaan betalen voor alcoholhoudende dranken [14]. Daarnaast twijfelden de tegenstanders eraan of de maatregel wel effectief is. Inmenging van (delen van) de alcoholindustrie in het politieke en publieke debat heeft ervoor gezorgd dat het lang heeft geduurd voordat Minimum Unit Pricing in Schotland is ingevoerd.

Rechtszaken vrije markt

De invoering van de maatregel werd ook belemmerd doordat vanuit (delen van) de alcoholindustrie rechtszaken werden aangespannen vanwege (vermeende) bedreiging van de vrije handelsmarkt. Ook hier ging het voornamelijk om de grootste, internationale producenten.

Gerelateerde pagina’s Expertisecentrum Alcohol

Links/meer informatie/gerelateerde tools/factsheets artikelen (extern)