Nationale Drug Monitor: kerncijfers drugs, alcohol, tabak

Highlights Jaarbericht Nationale Drug Monitor 2016 Naar het Jaarbericht

Het Jaarbericht NDM

Tal van monitors en onderzoeken leveren informatie op over middelengebruik. Het Jaarbericht Nationale Drug Monitor (NDM) bundelt deze gegevens over middelengebruik in de algemene bevolking en jeugd, drugsincidenten, cliënten in de verslavingszorg, de drugsmarkt, en alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit. Daardoor is het Jaarbericht van het Trimbos-instituut en WODC hét naslagwerk voor een volledig en actueel overzicht van de Nederlandse situatie omtrent drugs, alcohol en tabak.

2015 | Drugsgebruik in de bevolking

Cannabis blijft meest gebruikte illegale drug. Ecstasygebruik ruim boven Europees gemiddelde

In 2015 hebben naar schatting 2,8 miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder (21,1%) ooit in het leven cannabis gebruikt, 4,2% gebruikte in de afgelopen maand (iets meer dan in 2014). Ruim een kwart van deze actuele cannabisgebruikers blowt (bijna) dagelijks.

Ook het percentage gebruikers van ecstasy was hoger dan in 2014. De tijd moet uitwijzen of hier werkelijk sprake is van stijgende trends. Het ecstasygebruik ligt in Nederland wél ruimschoots boven het EU-gemiddelde en is het hoogst van alle EU lidstaten. In de EU gebruikte bijvoorbeeld naar schatting gemiddeld 1,7% van de 15-34 jarige jongeren en jongvolwassenen ecstasy in het afgelopen jaar, vergeleken met 6,6% voor Nederland.

Tussen 2011 en 2015 is het percentage 12- t/m 16-jarige scholieren dat ooit alcohol, tabak of cannabis heeft gebruikt gedaald. Voor alcohol is de neerwaartse trend al jaren gaande, vooral onder de leerlingen in de laagste klassen van het voortgezet onderwijs. Daar komt nu voor het eerst een daling onder de 15- en 16-jarigen bij. Kijk voor meer details op de kerncijferpagina van het Peilstationsonderzoek.

2015 | Alcohol- en tabaksgebruik in de bevolking (18+)

Eén op de tien volwassenen is een zware drinker

In 2015 heeft 80,8% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder in het afgelopen jaar wel eens alcohol gedronken (niet statistisch significant verschillend van 2014). Meer mannen dan vrouwen drinken alcohol. Er zijn ook verschillen tussen leeftijdsgroepen: onder de 20-29-jarigen is het percentage drinkers met 86,0% het hoogst en van de ouderen boven 75 jaar drinkt 69,9% alcohol. Een op de tien volwassenen voldoet aan de definitie ‘zware drinker’ en/of ‘overmatig drinker’.

Meer dan een kwart van de volwassen Nederlanders (18+) rookt (wel eens). Dat zijn 3,5 miljoen mensen. Een op de vijf Nederlanders (19,5%) rookt dagelijks. Ook voor tabak geldt dat meer mannen dan vrouwen wel eens roken. Het percentage rokers is het hoogst (38,1%) in de leeftijdsgroep 20-29 jaar en het laagst onder 75 plussers (7,3%). Over de afgelopen 10 jaar is een dalende trend in de prevalentie van roken waarneembaar. Er lijkt zich een afvlakking van deze trend voor te doen, maar vanwege methodebreuken kunnen geen recente trends wordt vastgesteld.

Trend aantal cliënten in de verslavingszorg

Hulpvraag verslavingszorg stabiel of dalende

Hier boven is te zien dat veel meer Nederlanders alcohol gebruiken dan drugs. Het aantal cliënten dat primair voor alcohol hulp zoekt in de verslavingszorg is voor alcohol dan ook bijna even hoog als het aantal voor cannabis, cocaïne, opiaten, ecstasy, amfetamine, GHB en andere drugs bij elkaar. Over het geheel genomen is het aantal cliënten bij de verslavingszorg in de afgelopen jaren stabiel gebleven en voor sommige middelen omlaag gegaan. Alleen voor ecstasy en GHB lijkt er een lichte stijging te zijn, maar dat zijn middelen die maar een heel klein deel van alle hulpvragen uitmaken (samen ongeveer één procent). Sinds 2013 heeft de hulpvraag voor cannabis die van de opiaten ingehaald, van oudsher de grootste groep na alcohol.

Trend in zuiverheid drugs

Drugs zijn in 2015 relatief hoog gedoseerd

THC is het belangrijkste werkzame bestanddeel van cannabis. Het gemiddelde THC-gehalte in nederwiet (de meest populaire cannabisvariant) verdubbelde tussen 2000 en 2004 van 8,6% naar 20,4%, daalde daarna licht en schommelde in de periode2005-2016 tussen ongeveer 15% en 17%.

De zuiverheid (concentratie cocaïne) is hoog. Het gemiddelde gehalte cocaïne steeg van 49% in 2011 naar 64% (gewichtsprocenten) in 2015 en was daarmee zeer zuiver in vergelijking met eerdere jaren. Het merendeel van de poeders (95,4%) bevatte in 2015 daadwerkelijk cocaïne, maar vaak ook versnijdingsmiddelen zoals levamisol (71% ).

De gemiddelde hoeveelheid MDMA in ecstasypillen was in 2015 (148 mg). Na een daling in 2009 is het aandeel hoog gedoseerde ecstasypillen (>106 mg MDMA) gestegen tot 80% in 2015. De gevaarlijke stof PMMA werd in 0,8% van de als ecstasy verkochte pillen gevonden, een lager percentage dan in de voorafgaande jaren.

Het gehalte amfetamine in poeders aangekocht als amfetamine steeg tussen 2012 en 2013 en bleef in 2014 en 2015 stabiel hoog. Het overgrote deel (96%) van de ‘amfetaminepoeders’ bevatte in 2015 daadwerkelijk amfetamine en 49% bevatte (ook) het versnijdingsmiddel cafeïne.

Incidenten door drugsgebruik

Verdeling gebruikte drug per hulpdienst (2009-2015)

1) Sinds 2009 verzamelt de MDI gegevens over drugsincidenten van verschillende diensten in acht regio’s, en geeft dus geen totaaloverzicht van alle incidenten in Nederland. Naast MDI diensten zijn ook gegevens van drugsgerelateerde gezondheidsincidenten uit het Letsel Informatie Systeem (LIS) van VeiligheidNL meegenomen.

Het aandeel ecstasyintoxicaties op EHBO-posten daalt, en neemt toe voor 4-FA

De medische diensten hebben in verschillende mate te maken met de diverse typen gebruikte drugs1. Ambulancediensten zien het vaakst incidenten na gebruik van cannabis, GHB en combinaties van diverse typen drugs. De deelnemende politieartsen worden vooral geconfronteerd met combinatiegebruik, cocaïne en cannabis, en zien regelmatig patiënten met onttrekkingsverschijnselen van GHB-gebruik.

EHBO-posten op grootschalige evenementen zien veruit het meest problemen na ecstasygebruik, gevolgd door combinatiegebruik en GHB-gebruik. Het aandeel van ecstasy-incidenten op de EHBO-posten nam tussen toe 2009- 2013, en daalde daarna. Het aandeel matige en ernstige intoxicaties op EHBO-posten steeg van 7% in 2009 naar 28% in 2014. Ook in 2015 bleef het aandeel onverminderd hoog met 28%. Opvallend in 2015 is de stijging in het aandeel van geregistreerde incidenten na gebruik van 4-FA (in totaal 6,8%, meestal gecombineerd met ecstasy; 1,7% gebruikte alleen 4-FA).

Kernbronnen Nationale Drug Monitor Jaarbericht