Cijfers alcohol en hart- en vaatziekten
Welke cijfers zijn er bekend over de relatie tussen alcoholgebruik en het ontstaan van hart- en vaatziekten? En hoe groot is de ‘ziektelast’ (jaren geleefd met ziekte en jaren verloren door vroegtijdig overlijden [1]) van door alcohol veroorzaakte hart- en vaatziekten?
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
NB: De genoemde cijfers op deze pagina zijn vaak algemene schattingen, er bestaan grote individuele verschillen.
Het drinken van alcohol vergroot het risico op het ontstaan van hart- en vaatziekten, maar er zijn geen Nederlandse cijfers bekend over hoe groot dat risico precies is. Er zijn op dit gebied wel verschillende andere cijfers uit internationaal onderzoek bekend [2]. Uit deze cijfers blijkt dat:
- Bijna 1 op de 5 (18%) van alle alcohol-gerelateerde sterfgevallen wordt veroorzaakt door een hart- of vaatziekte [2].
- Ischemische hartziekten (ook wel coronaire hartziekten genoemd) zijn in landen met een hoge welvaart - zoals Nederland - de belangrijkste oorzaak van alcohol-gerelateerde sterfte (18.8%) [2].
Het gebruik van alcohol zorgt voor een toename in sterfte en ziektelast als gevolg van hart- en vaatziekten. Tabel 1 geeft een overzicht van risicocijfers voor verschillende hart- en vaatziekten. Deze risicocijfers worden uitgedrukt in PAF’s (populatie attributieve fractie). PAF is het percentage van sterfte of ziektelast dat aan alcoholgebruik kan worden toegeschreven.
In de tabel valt op dat een deel van de ziektelast en sterfte bij verschillende hart- en vaatziekten aan alcoholgebruik kan worden toegeschreven. Voor een hoge bloeddruk (hypertensie) is dit deel het hoogst (7,4% voor sterfte en 8,0% voor ziektelast). Voor herseninfarct is er een negatieve waarde. Dit wijst op een mogelijk beschermend effect van alcohol. Zie ook het item Invloed van alcoholgebruik op het ontstaan van ischemische hartziekten en herseninfarct.
Tabel 1 Ziektelast en sterfte door hart- en vaatziekten als gevolg van alcoholgebruik uitgedrukt in populatie attributieve fracties (PAF’s) wereldwijd [3]. PAF is het percentage van sterfte of ziektelast dat aan alcoholgebruik kan worden toegeschreven.
Vereniging voor Verslavingsgeneeskunde Nederland (VVGN): meer bekendheid voor de rol van alcoholgebruik
In Nederland lijkt de rol die alcoholgebruik kan spelen bij het ontstaan van hart- en vaatziekten nog relatief onbekend. De Vereniging voor VerslavingsGeneeskunde Nederland (VVGN) roept dan ook in haar standpunt[4] op om hier meer bekendheid aan te geven. Dit geldt ook voor de rol die alcoholgebruik kan spelen bij het ontstaan van cardiomyopathie (zie Alcohol en cardiomyopathie, hartfalen en hersenbloeding). Daarbij roept de VVGN ook op om na te denken over een passende aanpak van gezondheidsschade door overmatig alcoholgebruik.
Grote verschillen tussen personen
Bovenstaande cijfers geven een schatting van de risico’s op basis van cijfers van de wereldbevolking. Het is moeilijk om deze cijfers als basis te gebruiken om de risico’s voor individuele personen in te schatten. De kans op het ontstaan (of voorkomen) van hart- en vaatziekten door gevolgen van alcoholgebruik zijn bij de ene persoon groter dan bij de andere. Er zijn over de jaren wel verschillende factoren onderzocht die mogelijk verklaren waarom dit zo is. Een aantal van deze factoren bespreken we in dit dossier, zoals drinkpatroon en geslacht.
In hoeverre deze (en andere) factoren het risico van alcohol op hart- en vaatziekten écht beïnvloeden is nog grotendeels onbekend. Er wordt ook nog veel wetenschappelijk onderzoek gedaan, onder andere naar de rol van leeftijd, etniciteit en genetische achtergrond hierbij [5, 6]. Mogelijk levert dit onderzoek in de toekomst meer inzichten op waarmee we kunnen verklaren waarom de ene persoon gevoeliger is voor de gevolgen van alcohol op hart- en vaatziekten dan de andere.
