Biologische processen bij hart-en-vaatziekten door alcohol
Alcoholgebruik beïnvloedt verschillende biologische processen die een rol spelen bij het ontstaan van veel hart- en vaatziekten. We gaan dieper in op drie van deze processen, namelijk slagaderverkalking, reactief zuurstof en oxidatieve stress en hormonen.
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
Het verklaren van biologische processen is een heel uitgebreide tak van wetenschap en is dan ook niet mogelijk om hier een volledig beeld te geven. Ook gaat het in de praktijk vaak om een combinatie van verschillende processen die het risico op alcohol-gerelateerde effecten op hart- en vaatziekten (waaronder herseninfarcten of -bloedingen) beïnvloeden.
Rol van alcohol bij slagaderverkalking
Bij slagaderverkalking (atherosclerose) hopen vettige stoffen (zoals cholesterol) en cellen zich op tegen de wand van de bloedvaten. Dit zorgt voor een steeds dikkere vaatwand, ook wel plaque genoemd [1]. Alcoholgebruik kan op verschillende manieren bijdragen aan slagaderverkalking [2,3]. Alcohol beïnvloedt eiwitten en enzymen die betrokken zijn bij de stofwisseling van vetten. Ook kan de samenstelling van vetachtige deeltjes veranderen door alcoholgebruik [2].
Door slagaderverkalking worden de wanden van de bloedvaten stijver en de bloedvaten nauwer. Hierdoor kan het bloed minder goed in het lichaam worden rondgepompt. Dit kan opstoppingen geven en leiden tot een stijging van de bloeddruk. Ook kan een bloedvat scheuren, wat tot een bloeding kan leiden, of het bloedvat kan helemaal afgesloten raken, wat een hart- of herseninfarct tot gevolg kan hebben.
Reactieve zuurstofverbindingen (ROS) en oxidatieve stress
Reactieve zuurstofverbindingen (reactive oxygen species of ROS) zijn kleine, reactieve moleculen die uit zuurstof zijn ontstaan. Ze worden aangemaakt tijdens stofwisselingsreacties in het lichaam. Ze kunnen schade aanbrengen aan andere moleculen zoals vetten, eiwitten of DNA. Dit kan de cel beschadigen waardoor die kan afsterven. Oxidatieve stress is een ongezonde toestand van een cel, waarbij er veel reactieve zuurstofverbindingen (ROS) aanwezig zijn. Alcohol kan op verschillende manieren bijdragen aan oxidatieve stress [4]:
- Door de aanwezigheid van alcohol wordt er meer ROS gemaakt.
- Alcohol stimuleert enzymen die bijdragen aan de productie van ROS.
- Alcohol kan invloed hebben op de natuurlijke afweerreactie van het lichaam tegen ROS.
- Alcohol verandert bepaalde metalen in het lichaam, zoals ijzer. Hierdoor kan er meer ROS aangemaakt worden.
- Alcohol zorgt voor een afname van antioxidanten die ROS juist kunnen opruimen.
Onder oxidatieve stress kunnen de cellen in de bloedvaten en het hart beschadigd raken of zelfs afsterven. Dit kan leiden tot hartritmestoornissen, cardiomyopathie of hartfalen. Ook kunnen er sneller ontstekingen ontstaan, wat slagaderverkalking (zie hierboven) kan versnellen [5,6].
Activatie van hormonen (stijging bloeddruk)
Alcohol activeert verschillende hormonen in het lichaam, waaronder de hormonen van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) en cortisol. RAAS reguleert onder andere de bloeddruk. Alcohol activeert het RAAS, waardoor de bloeddruk stijgt [3]. Daarnaast kan alcohol via verschillende mechanismen de afgifte van cortisol stimuleren [3]. Stijging van cortisol kan onder andere tot verhoging van de bloeddruk leiden [2,3].
