Risicofactoren voor middelengebruik

Sommige factoren zorgen voor een hogere kans op alcohol- of drugsgebruik bij werknemers. Deze risicofactoren kunnen ook bijdragen aan meer verzuim, verslaving, stress en ongewenst gedrag.

Advies op maat?

Met onze expertise en praktijkervaring en jouw kennis van je bedrijf zorgen we samen voor een effectieve preventieve aanpak. We denken graag mee over wat past bij jouw bedrijf.

Neem contact op

Vier factoren zorgen ervoor dat een werknemer meer kans heeft om problemen met middelen te krijgen. Lees hieronder meer over deze vier risicofactoren.

Stress

Iemand kan stress ervaren als oorzaak of als gevolg van (een toename van) middelengebruik. Mensen gebruiken alcohol of drugs dan om met spanning te kunnen omgaan. Maar alcohol- of drugsgebruik zorgt op zijn beurt juist weer voor extra spanning en stress.

Stress bij een werknemer kan veroorzaakt worden door:

Lange werkdagen
Hoge werkdruk
Te lage beloning
Onregelmatige werktijden
Eentonig werk
Zwaar fysiek werk
Baanonzekerheid
Ook (gewelds)misbruik op het werk, beperkte inspraak, hoge taakeisen, weinig autonomie op het werk en weinig mogelijkheden tot doorgroeien, worden geassocieerd met het toenemen van alcoholgebruik onder werknemers.

Tip: ga in gesprek met je medewerkers over wat bij hen stress veroorzaakt. Probeer je medewerkers te beschermen door oorzaken van stress zoveel mogelijk te beperken, bijvoorbeeld door een betere werk-privé balans aan te bieden met een thuiswerkregeling. Dit kan samengaan met een afname van stress. Daarentegen kan vervaging tussen werk-privé ook zorgen voor stress, omdat het werk altijd lijkt door te gaan. Het blijft daarom maatwerk.

Heftige gebeurtenissen

Heftige gebeurtenissen op het werk vergroten de kans op alcohol- en/of drugsgebruik. En tegelijkertijd kan alcohol- en drugsgebruik ook zorgen voor ongelukken op het werk. Beroepen waar men ingrijpende gebeurtenissen meemaakt, zoals agenten en militairen, lopen meer risico op gevaarlijk en schadelijk alcoholgebruik.

Tip: besteed aandacht aan nazorg bij ingrijpende gebeurtenissen. Denk hierbij aan procedures voor nazorg, waarin er persoonlijke aandacht is voor verwerking. Bied tools en hulplijnen laagdrempelig aan, zodat mensen de stap naar hulp gemakkelijk kunnen maken.

Beschikbaarheid van alcohol, drugs of medicatie op het werk

Wanneer middelen aanwezig zijn op de werkvloer is het makkelijker om het (te gaan) gebruiken. Denk aan het werken in een kroeg of restaurant of in een ziekenhuis waar medicijnen binnen handbereik zijn. Maar denk ook aan bedrijfsborrels of een bedrijfskantine waar alcohol makkelijk te krijgen is. Voor de veiligheid en gezondheid van medewerkers is het beter om alcohol- en drugsgebruik op het werk niet toe te staan.

Tip: maak alcoholvrije drankjes de standaard. Ook tijdens een borrel op het werk, kan het gezellig zijn als er geen alcohol wordt geschonken.

Middelengebruik wordt 'normaal' gevonden of 'hoort erbij'

De bedrijfscultuur bestaat uit ongeschreven regels, gewoonten en het gedrag van alle medewerkers in een bedrijf. Binnen deze bedrijfscultuur kan het heel normaal gevonden worden om alcohol te drinken. Zo heeft een bedrijf waar het normaal is om met elkaar de week af te sluiten met een borrel of een paar kratten bier, invloed op normen over alcoholgebruik onder collega’s. En een leidinggevende die zelf regelmatig met een kater op het werk komt, zal zijn medewerkers niet makkelijk aan kunnen spreken op overmatig alcoholgebruik. Zo zie je dat een bedrijfscultuur het  ADM-beleid kan versterken of tegenwerken.

Tip: leidinggevenden moeten zelf het gewenste gedrag laten zien. Ze hebben een voorbeeldfunctie in het uitdragen van het ADM-beleid.

Gerelateerde pagina's

Bronnen

World Health Organisation (2014). "Global status report on alcohol and health 2014", Genève: WHO.
Alcohol Concern (2009). Factsheet Alcohol and the workplace, November, pp. 1–4, 2009, Cardiff: Alcohol Concern.
D.C. Black (2016). An Independent Review into the impact on employment outcomes of drug or alcohol addiction, and obesity, Londen: Secretary of State for Work and Pension.
Factsheet werkstress, Burn-out & Verzuim in cijfers (2020), TNO 
M. Biron, P.A. Bamberger and T. Noyman (2011). Work-related risk factors and employee substance use: Insights from a sample of Israeli blue-collar workers. In: Journal Occupational Health Psycholology., vol. 16, no. 2, pp. 247–263.
K. Rospenda, J.A. Richman, J.S. Wislar and J.A. Flaherty (2000). Chronicity of sexual harassment and generalized work-place abuse: Effects on drinking outcomes,” Addiction, vol. 95, no. 12, pp. 1805–1820.
P.M. Roman and T.C. Blum (2002). The workplace and alcohol problem prevention In: Alcohol Research and Health, vol. 26, no. 1, pp. 49–57.
Scientific Opinion of the Science Group of the European Alcohol and Health Forum (2011), Alcohol, work and productivity.
Irizar, P., Puddephatt, J. A., Gage, S. H., Fallon, V., & Goodwin, L. (2021). The prevalence of hazardous and harmful alcohol use across trauma-exposed occupations: A meta-analysis and meta-regression. Drug and alcohol dependence, 226, 108858. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2021.108858
M. Blokland and C. Jong, de (2020) Handreiking ADM-beleid, Trimbos-instituut.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang ongeveer 3x per jaar de laatste inzichten, materialen en cijfers over alcohol-, drugs- en medicijngebruik op het werk.