Tools voor gespreksvoering en verwijzen
Dit item bevat een overzicht van tools, vragenlijsten en handreikingen voor het signaleren en bespreekbaar maken van alcoholgebruik in de huisartsenpraktijk. Hieronder vind je bronnen en materialen voor de huisarts of praktijkondersteuner zelf, of materialen die meegegeven kunnen worden aan patiënten.
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
Voor professionals
NHG-standaard Problematisch alcoholgebruik
Deze standaard geeft adviezen voor huisartsen voor het signaleren, diagnosticeren en behandelen van problematisch alcoholgebruik. Problematisch alcoholgebruik wordt hierbij omschreven als een drinkpatroon dat leidt tot lichamelijke, psychische of sociale problemen, of dat het oplossen van bestaande problemen belemmert. De hoeveelheid alcohol die iemand drinkt is daarbij niet op zichzelf bepalend voor de diagnose.
NHG-handleiding Leefstijlbegeleiding in de huisartsenpraktijk
Deze handleiding bevat adviezen en tools om leefstijl een plek te geven in de dagelijkse zorg. De handleiding bevat onder andere modules over alcohol en motiverende gespreksvoering. De module over alcohol sluit aan op de bovengenoemde NHG-standaard Problematisch alcoholgebruik, maar kan ook breder ingezet worden bij gesprekken over leefstijl en preventie.
POHverslaving.nl – Signaleren en bespreekbaar maken
Deze website is ontwikkeld door Tactus, Jellinek en Zilveren Kruis. Hier is informatie te vinden over het signaleren en bespreekbaar maken van middelengebruik, specifiek gericht op praktijkondersteuners
Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek (SVA)
In het SVA zetten het Trimbos-instituut, Tranzo en Verslavingskunde Nederland zich samen in om zorgprofessionals te ondersteunen bij het signaleren en bespreken van alcoholgebruik. Voor professionals in de huisartsenpraktijk is onder andere een gesprekshandleiding, een zakkaart voor gespreksvoering en een e-learning beschikbaar.
Voor patiënten
Publiekswebsite van het Trimbos-instituut met veel informatie over alcohol. Bezoekers kunnen (anoniem) vragen stellen aan de Alcohol Infolijn (via chat of telefoon).
De folder 7 dingen die je moet weten over alcohol bevat basisinformatie over alcohol en gezondheid, verslaving en verkeer en kan goed gebruikt worden om mee te geven aan een patiënt. De folder is gratis te downloaden of als fysiek exemplaar te koop in bundels van 50 stuks.
Website met advies, zelfhulpmogelijkheden en interventies voor mensen die willen nadenken over hun alcoholgebruik of dit willen verminderen. De website bevat onder andere een online zelftest, apps om te stoppen of te minderen en informatie over preventieve hulp, interventies en toegang tot behandeling.
Website met informatie over alcohol en de mogelijke gevolgen van alcoholgebruik. Geeft ook handvatten voor patiënten die willen minderen of stoppen met drinken en biedt een alcoholdagboek voor het bijhouden van het alcoholgebruik.
Screeningsinstrumenten
De AUDIT-C (Alcohol Use Disorder Identification Test-Consumption) is een verkorte versie van de AUDIT-screeningsvragenlijst. Hij bestaat uit 3 vragen, die kunnen helpen bij het identificeren van personen met riskant of schadelijk alcoholgebruik of een alcoholstoornis.
Voor detectie van zowel riskant of schadelijk alcoholgebruik als alcoholstoornis bij volwassenen adviseert de richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol een afkapwaarde van 3 of hoger voor vrouwen en 4 of hoger voor mannen [2].
Op de website van het Samenwerkingsverband Vroegsignalering Alcoholproblematiek is ook een zakkaart en video over de AUDIT-C te vinden.
De Single Alcohol Screening Question (SASQ) is een hulpmiddel om met één vraag te achterhalen of er sprake is van risicovol alcoholgebruik [3].
Voor detectie van zowel riskant of schadelijk alcoholgebruik als alcoholstoornis adviseert de richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol een afkapwaarde van 1 of hoger voor vrouwen en mannen [2].
De AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test) is een screeningsinstrument om de ernst van alcoholgebruik en eventuele afhankelijkheid in kaart te brengen [1]. De test bestaat uit 10 vragen over consumptie, symptomen van afhankelijkheid en alcohol-gerelateerde problemen in het afgelopen jaar.
Voor detectie van zowel riskant of schadelijk alcoholgebruik als alcoholstoornis adviseert de richtlijn Stoornissen in het gebruik van alcohol een afkapwaarde van 6 of hoger voor vrouwen en mannen [2].
