Nationale Drug Monitor: kerncijfers drugs, alcohol, tabak

Highlights Jaarbericht Nationale Drug Monitor 2017 Naar het Jaarbericht

Het Jaarbericht NDM

Tal van monitors en onderzoeken leveren informatie op over middelengebruik. Het Jaarbericht Nationale Drug Monitor (NDM) bundelt deze gegevens over middelengebruik in de algemene bevolking en jeugd, drugsincidenten, cliënten in de verslavingszorg, de drugsmarkt, en alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit. Daardoor is het Jaarbericht van het Trimbos-instituut en WODC hét naslagwerk voor een volledig en actueel overzicht van de Nederlandse situatie omtrent drugs, alcohol en tabak.

2017 | Drugsgebruik in de bevolking

Cannabis blijft meest gebruikte illegale drug

In 2017 hebben naar schatting ruim 2,5 miljoen Nederlanders van 18 jaar en ouder (21,8%) ooit in het leven cannabis gebruikt, 4,8% gebruikte in de afgelopen maand (vergelijkbaar met 2016).

Tussen 2011 en 2015 is het percentage 12- t/m 16-jarige scholieren dat ooit alcohol, tabak of cannabis heeft gebruikt gedaald. Voor alcohol is de neerwaartse trend al jaren gaande, vooral onder de leerlingen in de laagste klassen van het voortgezet onderwijs. Daar komt nu voor het eerst een daling onder de 15- en 16-jarigen bij. In september komen nieuwe cijfers over middelengebruik bij scholieren uit het HBSC-onderzoek 2017 uit. Kijk voor meer details op de kerncijferpagina van het Peilstationsonderzoek.

2017 | Alcohol- en tabaksgebruik in de bevolking (18+)

Merendeel van de Nederlanders voldoet niet aan de ‘alcoholnorm’

In 2017 heeft 79,5% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder in het afgelopen jaar wel eens alcohol gedronken (dit is vergelijkbaar met 2015 en 2016). Meer mannen dan vrouwen drinken alcohol. Ook zijn er verschillen tussen leeftijdsgroepen. Onder de 20-24-jarigen is het hoogste percentage drinkers: 86,6%. Van de ouderen boven 75 jaar drinkt 67,2% alcohol. In 2017 voldeed 40,1% van de Nederlanders van 18 jaar of ouder aan de norm om nooit meer dan 1 glas alcohol per dag te drinken, iets meer dan in 2016. Mannen voldeden minder vaak aan de norm dan vrouwen.

Bijna een kwart van de volwassen Nederlanders (18+) rookt (wel eens) (23,1%). Dat zijn ruim 3 miljoen mensen, een daling vergeleken met 2016. Bijna een op de zes Nederlanders (17,2%) rookt dagelijks. Onder hoog opgeleiden is het percentage (dagelijkse) rokers nog steeds lager dan onder laag- en middelbaar opgeleiden.

Trend aantal cliënten in de verslavingszorg

Hulpvraag verslavingszorg stabiel of dalende

Hier boven is te zien dat veel meer Nederlanders alcohol gebruiken dan drugs. Het aantal cliënten dat primair voor alcohol hulp zoekt in de verslavingszorg is voor alcohol dan ook bijna even hoog als het aantal voor cannabis, cocaïne, opiaten, ecstasy, amfetamine, GHB en andere drugs bij elkaar. Over het geheel genomen is het aantal cliënten bij de verslavingszorg in de afgelopen jaren stabiel gebleven en voor sommige middelen omlaag gegaan. Alleen voor ecstasy en GHB lijkt er een lichte stijging te zijn, maar dat zijn middelen die maar een heel klein deel van alle hulpvragen uitmaken (samen ongeveer één procent). Sinds 2013 heeft de hulpvraag voor cannabis die van de opiaten ingehaald, van oudsher de grootste groep na alcohol. Er zijn geen nieuwe gegevens beschikbaar over de hulpvraag bij de verslavingszorg, waarvoor nieuwe wet- en regelgeving in voorbereiding is.

Trend in zuiverheid drugs

Drugs zijn in 2016 relatief hoog gedoseerd

THC is het belangrijkste werkzame bestanddeel van cannabis. Het gemiddelde THC-gehalte in nederwiet (de meest populaire cannabisvariant) verdubbelde tussen 2000 en 2004 van 8,6% naar 20,4%, daalde daarna licht en schommelde in de periode 2005-2016 tussen ongeveer 15% en 17%. Het THC-gehalte in geïmporteerde hasj stijgt de laatste jaren licht.

De gemiddelde percentage cocaïne in cocaïnepoeders neemt de laatste jaren toe. In 2011 bevatte een poeder gemiddeld 67%, in 2011 was dat 49%. Het merendeel van de poeders (97%) bevatte in 2016 daadwerkelijk cocaïne. Het aandeel poeders dat het versnijdingsmiddel levamisol (een antiwormmiddel voor dieren) bevat, daalde van 71% in 2015 naar 58% in 2016.

In 2016 bevatte een ecstasypil gemiddeld 157 mg MDMA. Na een daling in 2009 is het aandeel hoog gedoseerde ecstasypillen (>106 mg MDMA) gestegen tot 87,5% in 2015. De gevaarlijke stof PMMA werd in 0,4% van de als ecstasy verkochte pillen gevonden, een lager percentage dan in de voorafgaande jaren.

Het gehalte amfetamine in poeders aangekocht als amfetamine steeg tussen 2012 en 2013 en bleef in 2014 en 2016 stabiel hoog. Het overgrote deel (98%) van de ‘amfetaminepoeders’ bevatte in 2016 daadwerkelijk amfetamine en 41% bevatte (ook) het versnijdingsmiddel cafeïne.

Incidenten door drugsgebruik

Verdeling gebruikte drug per hulpdienst (2009-2016)

1) Sinds 2009 verzamelt de MDI gegevens over drugsincidenten van verschillende diensten in acht regio’s, en geeft dus geen totaaloverzicht van alle incidenten in Nederland. Naast MDI diensten zijn ook gegevens van drugsgerelateerde gezondheidsincidenten uit het Letsel Informatie Systeem (LIS) van VeiligheidNL meegenomen.

 

Het aandeel ecstasyintoxicaties op EHBO-posten daalt, en neemt toe voor 4-FA

Tussen 2009 en 2016 registreerde de Monitor Drugsincidenten 28.421 acute gezondheidsincidenten na drugsgebruik en 4.651 drugsincidenten zijn gemeld bij het Letsel Informatie Systeem (LIS) (33.072 incidenten totaal). In 2016 ging het om MDI 4.894 (MDI) en 760 (LIS) incidenten. De medische diensten hebben in verschillende mate te maken met de diverse typen gebruikte drugs1. Ambulancediensten zien het vaakst incidenten na gebruik van cannabis, GHB en combinaties van diverse typen drugs. De deelnemende politieartsen worden vooral geconfronteerd met combinatiegebruik, cocaïne en cannabis, en zien regelmatig patiënten met onttrekkingsverschijnselen van GHB-gebruik.

EHBO-posten op grootschalige evenementen zien veruit het meest problemen na ecstasygebruik, gevolgd door combinatiegebruik en GHB-gebruik. Het aandeel ecstasy-incidenten op de EHBO-posten steeg tot 62% in 2013 en daalde daarna tot 39% in 2016. Het aandeel matige en ernstige intoxicaties op EHBO-posten blijft hoog (26%) (zie ook ‘kernbronnen’ voor rapportages over acute gevolgen van ecstasygebruik). Opvallend in 2016 is de stijging in het aandeel van geregistreerde drugsincidenten na gebruik van 4-Fluoramfetamine of 4-FA (in totaal 8%, waarvan 60% alleen 4-FA gebruikte).