Mediawijsheid: gezond leven in een digitale wereld

Schermen kunnen een verrijkende rol spelen - of juist niet – afhankelijk van de manier waarop ze gebruikt worden. Maar, wat is nu een goede digitale balans? Wetenschappers en professionals hebben nog veel te weinig grip op de gezondheidseffecten van schermgedrag. Zelfs gezaghebbende organisaties komen niet veel verder dan ‘probeer het schermgedrag tot een bepaald aantal uur per dag te beperken’. Het Trimbos-instituut zet zich in samenwerking met partners als Netwerk Mediawijsheid in om hier meer zicht op te krijgen. 

Wat is een goede digitale balans? Wat is te veel schermtijd? Wat is te weinig? Hoeveel beweging heb je eigenlijk nodig buiten je schermtijd? Wat is een goede balans tussen binnen en buitenspelen? Maakt het nog uit wát je doet op je scherm of is alle schermtijd identiek? Dat zijn de vragen die centraal staan. 

Positie paper 'Gezond leven in een digitale wereld'

Digitale balans

Een video call met je collega, een nieuw koffiezetapparaat bestellen via een webwinkel of 's avonds een mooie film kijken. Het gebruik van 'schermen' (digitale media) is - zeker nu in de huidige coronatijd - niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Het Trimbos-instituut en Netwerk Mediawijsheid hebben de handen ineen geslagen met als doel: meer grip krijgen op gezond gedrag in een digitale leefwereld. We hebben vanuit een positief perspectief in kaart gebracht wat er nodig is voor een (mentaal) gezond leven en hoe mensen meer grip kunnen krijgen op schermtijd en balans.

Feiten en cijfers 

Op een doordeweekse dag werken jongvolwassenen 6 tot 7 uur met een scherm, voor werk, studie en/of in hun vrije tijd. Meer dan de helft van de jongvolwassenen (60%) is van mening te veel achter een scherm te zitten. Een zesde van de jongvolwassenen ervaart lichamelijke klachten door achter een scherm te zitten. Dit blijkt uit onderzoek van Netwerk Mediawijsheid, No Ties en het Trimbos-instituut. 

Bekijk de factsheet voor met feiten en cijfers

“Er zitten maar 24 uur in een dag - als je werkt of studeert achter een scherm en ook nog eens ontspant achter een scherm, dan kan de lichamelijke gezondheid onder druk komen te staan.” - collega Dr. Tony van Rooij (Projectleider Gamen, Gokken en Mediawijsheid)

Digitale balans model 

Samen met Netwerk Mediawijsheid hebben we het Digitale Balans Model ontwikkeld om je te helpen nadenken over een gezonde balans, met en zonder digitale media. Digitale balans gaat over het zó indelen van je tijd, dat je je er goed en gezond bij voelt. Wat de juiste balans is, is voor iedereen anders. De bijbehorende zelftest helpt met beoordelen wat voor jou werkt en biedt tips over hoe je digitaal in balans kunt komen. De zelftest, het model en concrete informatie, weetjes en tips over digitale balans zijn te bekijken op www.digitalebalans.nl

Bekijk het Digitale Balans Model

Gamen en sociale media op school

Ons preventieprogramma Helder op School zet zich - naast roken-, alcohol- en drugspreventie - in voor gebalanceerd gamegedrag en sociale mediagebruik op school. Er zijn diverse tools en trainingen beschikbaar die preventiemedewerkers, docenten en andere onderwijsprofessionals ondersteunen op het gebied van gamegedrag en sociale mediagebruik van leerlingen of andere kinderen en jongeren. 

Beleidsadvies

De focus van dit beleidsadvies ligt op (het voorkomen van) overmatig gamegedrag en sociale mediagebruik. Denk hierbij aan leerlingen die slaperig in de klas zitten door te veel gamen en die misschien extra begeleiding nodig hebben om te blijven functioneren. Het beleidsadvies bevat tips voor het opstellen van het beleid en een voorbeeldreglement. Ook is er aandacht voor de rol van medewerkers, ouders en leerlingen. 

Lees meer over het beleidsadvies

Download gratis het beleidsadvies

Ouderavonden

Er zijn ouderavonden voor preventiemedewerkers die een ouderavond gaan uitvoeren op het primair of voortgezet onderwijs over het thema gamen en sociale media. De ouderavond is bedoeld om ouders/opvoeders inzicht te geven in problematisch gamegedrag en sociale mediagebruik, maar juist ook om te laten zien hoe leuk games en sociale media kunnen zijn. Daarnaast biedt de ouderavond handvatten aan ouders/opvoeders om het gesprek aan te gaan met hun kind.

Bekijk de ouderavond primair onderwijs

Bekijk de ouderavond voortgezet onderwijs

E-learning

Ook is er een leerzame E-learning 'Gamen en Sociale Media' beschikbaar voor docenten of andere onderwijsprofessionals die meer willen weten over de onderwerpen gamen en sociale media. De cursus is geschikt voor docenten in het primair en voortgezet onderwijs. Voor de verhaallijnen in de e-learning is foto- en videomateriaal gebruikt van leerlingen op het voortgezet onderwijs. De e-learning is ontwikkeld samen met preventiewerkers die experts zijn op het gebied van gamen en sociale media.

Bekijk de e-learning

De collega's van dit programma zijn niet anti-gamen of anti sociale media. Zowel gamen als gebruik van sociale media zijn een normale vorm van (vrije)tijdsbesteding die in eerste instantie talloze voordelen biedt. Het gedrag verminderen of terugbrengen naar het laagst haalbare niveau is geen doel op zich. Het doel is om kwetsbare jongeren en jongvolwassenen die doorschieten in gedrag - en hierdoor niet meer functioneren op school, werk of elders - te helpen om beter om te gaan met de verleidingen. Ofwel: hen helpen om gezond te leven in een digitale wereld

Wilt u meer weten over dit dossier?

Tony van Rooij

Stuur een bericht aan contactpersoon Tony van Rooij of bel +31 (0)30 - 2959(343)

Meer producten

Producten

Nieuws

Merendeel jongvolwassenen vindt schermgebruik te veel
6 november 2020 - ..
Zo stelt u als onderwijsinstelling een beleid op voor gamen en sociale media
7 september 2020 - ..
Gezond leven in een digitale wereld
13 februari 2020 - Even een mail sturen naar een collega terwijl je in de trein zit, een nieuw koffiezetapparaat bestellen via een..

Meer nieuws over dit onderwerp

Publicaties

Petegem, S. van, Ferrerre, E. de, Soenens, B., Rooij, A. J. van, & Looy, J. van (2019). Parents’ Degree and Style of Restrictive Mediation of Young Children’s Digital Gaming: Associations with Parental Attitudes and Perceived Child Adjustment. Journal of Child and Family Studies, 28(5), 1379–1391. doi:10.1007/s10826-019-01368-x

Hendriks, H., Putte, B. van den, Gebhardt, W. A., & Moreno, M. A. (2018). Social drinking on social media: A content analysis of the social aspects of alcohol-related posts on Facebook and Instagram. Journal of Medical Internet Research, 20(6), e226. doi:10.2196/jmir.9355

Van Rooij, A. J., Ferguson, C. J., Colder Carras, M., Kardefelt-Winther, D., Shi, J., Aarseth, E., … Przybylski, A. K. (2018). A weak scientific basis for gaming disorder: Let us err on the side of caution. Journal of Behavioral Addictions, 7(1), 1-9. doi:10.1556/2006.7.2018

Meer publicaties over dit onderwerp