Effecten alcoholetiketten op bewustwording en alcoholgebruik
Hebben gezondheidsinformatie en -waarschuwingen op het etiket invloed op het alcoholgebruik? En hebben mensen eigenlijk behoefte aan deze informatie? En hoe zit dit bij informatie over ingrediënten en voedingswaarde? Volgens de wet hebben mensen recht op deze informatie, maar worden ze zich hierdoor ook meer bewust van de risico’s van het drinken van alcohol en gaan ze ook daadwerkelijk minder drinken?
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
Effect van gezondheidsinformatie en -waarschuwingen op alcoholgebruik en bewustwording
Er zijn meerdere studies uitgevoerd naar de effecten van gezondheidsinformatie en -waarschuwingen op etiketten van alcoholhoudende dranken. Deze studies verschillen vaak van opzet en uitvoering en zijn wisselend van kwaliteit. Hierdoor is het moeilijk om de resultaten met elkaar te vergelijken.
Het volgende is beschreven over de effecten op kennis en bewustwording:
- Reviews van de literatuur laten zien dat gezondheidswaarschuwingen op etiketten de kennis en bewustwording over de risico’s van alcoholgebruik kunnen vergroten [1, 2].
- De grootste experimentele studie, die tussen 2015 en 2018 is uitgevoerd in Canada laat zien dat gezondheidswaarschuwingen zorgen voor meer bewustzijn over de risico’s van alcoholgebruik [3] en meer gesprekken over de etiketten [4]. Ook verhogen waarschuwingen de kennis over wat een standaardglas is en wat het drinkadvies inhoudt (hoeveel alcohol per dag ‘veilig’ geconsumeerd kan worden) [5].
Een kanttekening bij deze studie: door juridische stappen van de alcoholindustrie, die waarschuwingsetiketten schadelijk vond voor de merkidentiteit, werd de studie na één maand gestopt en later aangepast hervat [6]. Dit kan invloed hebben gehad op de resultaten. - Een internationaal vragenlijstonderzoek van de WHO laat zien dat waarschuwingen over het verband tussen alcohol en kanker de kennis hierover vergroten [7].
Het volgende is beschreven over het effect op het alcoholgebruik:
- Twee systematische reviews, met weinig overlap tussen de geselecteerde artikelen, concluderen dat er nog weinig consistent bewijs is dat gezondheidswaarschuwingen op etiketten leiden tot minder alcoholgebruik [1, 8].
- Uit twee studies blijkt dat gezondheidswaarschuwingen kunnen leiden tot langzamer drinken van alcoholhoudende dranken [9] en tot het kiezen van dranken zonder alcohol [10,11].
- De hierboven genoemde grote experimentele studie uit Canada leidde tot een sterke verlaging van het alcoholgebruik [4-6, 12].
Effect van productinformatie op alcoholgebruik
Er is nog weinig onderzoek gedaan naar het effect van productinformatie (informatie over ingrediënten en voedingswaarde) op het etiket op de hoeveelheid alcohol die gebruikt wordt. Uit een review van de literatuur blijkt dat er momenteel nog te weinig bewijs bestaat om met zekerheid te stellen dat het plaatsen van de voedingswaarde op het etiket invloed heeft op het alcoholgebruik[13]. Er zijn sindsdien wel experimentele studies gepubliceerd die laten zien dat het vermelden van het aantal calorieën op het etiket ervoor kan zorgen dat mensen minder alcohol willen drinken [14, 15]. Dit sluit aan op bewijs dat productinformatie op etiketten van levensmiddelen in het algemeen zorgt dat mensen minder calorieën en vet binnenkrijgen en meer groenten eten [16].
Behoefte aan en draagvlak voor informatie
Uit verschillende studies blijkt dat een meerderheid van consumenten het plaatsen van een waarschuwing over de risico’s van alcoholgebruik op etiketten steunt [17]. Een panelonderzoek van I&O Research uit 2022 laat zien dat ook zes op de tien (63%) volwassenen in Nederland voor een waarschuwing op de verpakking is [18].
Niet alle gezondheidsrisico’s van alcoholgebruik zijn even bekend. Uit een vragenlijstonderzoek in Europa blijkt dat 90% van de deelnemers weet van de relatie tussen alcoholgebruik en leveraandoeningen, maar dat minder dan de helft van de deelnemers weet dat alcohol kanker kan veroorzaken [19]. Dit komt overeen met de kennis in Nederland [20].
Naast gezondheidsinformatie blijken mensen ook behoefte te hebben aan productinformatie op etiketten van alcoholhoudende dranken, zoals het aantal calorieën [13, 21]. Er is draagvlak onder consumenten om deze informatie standaard op etiketten van alcoholhoudende dranken te plaatsen [22-257].
Consumenten weten over het algemeen weinig over de ingrediënten en de voedingswaarde van alcoholhoudende dranken. Uit een review van de literatuur blijkt dat ongeveer driekwart van de ondervraagden de hoeveelheid calorieën van alcoholhoudende dranken verkeerd inschat [13].
