Adviezen voor sociale teams over alcoholpreventie
Hieronder volgt een aantal adviezen voor medewerkers van de sociale teams over alcoholpreventie en de aanpak van problematisch alcoholgebruik in de wijk [1].
Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Alcohol
Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.
Blijf op de hoogte
Met de nieuwsbrief van het Expertisecentrum Alcohol:
Advies 1. Kies voor vaste contactpersonen en persoonlijk contact
Een goede match tussen een vaste contactpersoon van het sociale team en de verslavingszorg, is een voorwaarde voor een succesvolle, duurzame en constructieve samenwerking. Regelmatig persoonlijk contact is daarvoor noodzakelijk.
In sommige regio’s heeft ieder sociaal team een ‘coördinator middelengebruik’ of een ‘aandachtsfunctionaris verslaving’. Deze persoon is getraind om de signalen van problematisch alcoholgebruik te herkennen en kent de weg naar het aanbod van de verslavingszorg. Deze aandachtsfunctionaris ondersteunt collega’s bij het herkennen van de signalen.
| VOORBEELD
In een groot netwerk maak je al snel gebruik van elkaars expertise. Zo is er in de gemeente Oss een vaste contactpersoon voor verslavingsproblematiek. “Ons doel is om het jongeren makkelijk te maken met deskundige, laagdrempelige en betrouwbare hulp. Van het startgesprek, naar intake tot aan de behandeling met één vaste contactpersoon. Dit proces vinden jongeren heel fijn”. |
Advies 2. Bepleit keuze op maat bij de verslavingszorg
Met een divers aanbod aan ondersteuningsmogelijkheden en werkvormen kan een sociale team zelf bepalen aan welke kennis en kunde zij behoefte hebben, passend bij de problematiek en de doelgroep van de eigen wijk.
Mogelijke activiteiten en werkvormen zijn:
- Deskundigheidsbevordering: trainingen, workshops, casuïstiekbespreking, webinars, thema-avond/lunchbijeenkomsten. Biedt deskundigheidsbevordering herhaaldelijk aan om de opgedragen kennis te onderhouden;
- Consultatie door een preventiewerker van de verslavingszorg (bijvoorbeeld op een vast moment per week/twee weken of in aansluiting op casuïstiekbesprekingen);
- Inzage geven in de mogelijkheden voor doorverwijzing naar de verslavingszorg indien er meer ondersteuning of hulp nodig is;
- Voorlichting organiseren voor specifieke doelgroepen, zoals een kookclub voor mannen, een ouderavond of een ’30 dagen niet drinken actie’ (IkPas) georganiseerd in de wijk, buurt of het dorp.
| VOORBEELD
Tijdens casuïstiekbesprekingen waarbij de contactpersoon van de verslavingszorg is aangeschoven, geven medewerkers van sociale teams aan dat zij veel te maken hebben met kinderen waarvan de ouders kampen met psychische en/of verslavingsproblemen. Het is belangrijk dat deze jonge kinderen gebruik kunnen maken van (preventief) hulpaanbod voor KOPP/KOV. Tijdens de casuïstiek-bespreking blijkt echter dat preventief hulpaanbod in de gemeente onvoldoende voorhanden is. Besloten wordt om gezamenlijk dit punt onder de aandacht te brengen bij de gemeente. Daarbij bepleiten zij om – met betrokken samenwerkingspartners – tot een gezamenlijke visie te komen over wat passende zorg is voor deze jeugdigen met oog op hun psychisch welbevinden en veiligheid. |
Advies 3. Stel een samenwerkingsovereenkomst op
Om een succesvolle, duurzame en constructieve samenwerking op te bouwen en vast te stellen of je elkaar goed hebt begrepen, kan een samenwerkingsovereenkomst een goed middel zijn. Naast de verslavingszorg en het sociale team, kunnen ook de gemeente, GGD en/of de ggz betrokken worden. Leg in de overeenkomst onder meer vast:
- Wat het gezamenlijk doel is;
- De rollen, taken en bijdrage van de samenwerkingspartijen;
- De duur van de overeenkomst;
- Hoe vaak en wanneer je de (tussentijdse) resultaten van de inspanningen met elkaar bespreekt, en;
- Eventuele voorwaarden van de samenwerking.
Trek gezamenlijk op bij advisering preventief alcoholbeleid en zorgbeleid
Naast afspraken over de samenwerking rondom cliënten en hun gezinnen, kan het zinvol zijn om afspraken te maken over de samenwerking in het kader van lokaal preventief alcoholbeleid en het gemeentelijk zorgbeleid. Hiermee worden ervaringen vanuit beide perspectieven benut voor beleidsontwikkeling, waardoor besluitvorming beter aansluit op deze praktijkervaringen en er tegelijkertijd meer samenhang in het beleid komt. Het beleid kan hierdoor meer impact realiseren. Samenwerking in het kader van lokaal preventief alcoholbeleid speelt op zowel gemeentelijk niveau als op schoolniveau.
Samenwerkingsafspraken kunnen betrekking hebben op agendasetting, probleemanalyse, strategiebepaling (doelen en acties), uitvoering (preventieve) interventies en activiteiten, en evaluatie van uitvoering en/of beleid. Gemeenten (of scholen) spelen een belangrijke rol bij het maken, faciliteren en opvolgen van de samenwerkingsafspraken.
Advies 4. Stimuleer de verslavingszorg om toegankelijke informatie op hun website te vermelden
Websites van verslavingszorginstellingen zijn een geschikte plek om informatie breed en laagdrempelig aan te bieden aan sociale teams en andere verwijzers. Vraag om een pagina die volledig is gericht op sociale teams, met informatie over de werkwijze van de verslavingszorg en de mogelijkheden voor contact, consultatie en doorverwijzing.
Advies 5. Verplichte vraag bij de intake
Om ervoor te zorgen dat sociale teams middelengebruik bespreken, helpt het om ’Gebruikt u alcohol/drugs?’ tot standaardvraag van de intake te maken. Vervolgens zou het dan mogelijk moeten zijn gelijk een specialist te betrekken met toestemming van de cliënt, of andere vormen van consultatie.
Links
Referenties
- Kluft, M. (2016). Samenwerken in de wijk. Tien vragen rondom de samenwerking tussen sociale (wijk)teams en andere professionals. Uitgave van Integraal werken in de wijk. Utrecht: Movisie.
