Header Image

Accijns op Tabak

Met enige regelmaat wordt de accijns op tabak verhoogd. Hierdoor wordt een pakje sigaretten of shag duurder. In dit dossier lees je wat accijns zijn, waarom accijns geheven wordt en hoe dit in Nederland is geregeld.

Deze informatie is opgesteld door het
Expertisecentrum Tabaksontmoediging.

Heb je vragen?
Neem dan contact met ons op.

Wat zijn tabaksaccijns?

Accijnzen zijn belastingen die je betaalt over bepaalde producten, zoals tabak of benzine. Meestal hebben accijnzen als doel het gebruik van een product te ontmoedigen. Bijvoorbeeld omdat het ongezond of slecht voor het milieu is. In Nederland wordt accijns geheven over brandstof (bijvoorbeeld benzine), alcohol (bijvoorbeeld bier) en tabaksproducten.

De fabrikant of groothandelaar bepaalt de verkoopprijs van het product, zoals een pakje sigaretten. Deze prijs bestaat onder andere uit accijns. De overheid bepaalt hoeveel accijns worden geheven. In de winkel zie je alleen de prijs van een product en niet hoeveel hiervan bestaat uit accijns.

Op deze pagina:

Hoe draagt accijnsverhoging bij aan (stoppen met) roken?

Jaarlijks zijn in Nederland bijna 20.000 sterfgevallen toe te schrijven aan de gevolgen van roken. Daarmee vormt roken de belangrijkste oorzaak van ziekte en sterfte. Het ontmoedigen van tabaksgebruik en het verminderen van het aantal rokers is echter complex en vraagt om een samenhangend tabaksbeleid, waar het accijnsinstrument er één van is. Zo kan een hogere prijs van sigaretten bijdragen aan een afname van het aantal rokers en het aantal sigaretten dat wordt gerookt. Ook kan het stoppen stimuleren ─ bijvoorbeeld door het verhogen van het bewustzijn over stoppen bij rokers die nog doorroken .

Het verhogen van accijns is de meest effectieve maatregel om roken te ontmoedigen. Door de prijs te verhogen, worden mensen aangemoedigd om te stoppen met roken, minder te roken, en/of niet te starten met roken. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de prijselasticiteit van sigaretten -0,4 is. Dat betekent dat bij een prijsverhoging van 10 procent de consumptie van sigaretten met 4 procent afneemt.

Hoe kunnen mensen reageren op prijsverhoging?

In plaats van minder roken of stoppen met roken, kunnen mensen ook op andere manieren reageren op hogere prijzen:

  1. Overstappen naar goedkope(re) producten (substitutie)
    In plaats van stoppen of minderen, kunnen mensen overstappen naar een goedkoper alternatief, zoals een goedkoper merk of een ander product.
  2. Grotere verpakkingen kopen
    Soms kopen mensen pakjes met meer sigaretten per pakje, of bussen shag om geld te besparen.
  3. Tabak in het buitenland kopen
    Als tabak goedkoper is in buurlanden, kan het zijn dat mensen in het buitenland sigaretten gaan kopen. Inschattingen van hoeveel mensen grensaankopen doen, verschillen per onderzoek en methode.
  4. Illegale tabak kopen
    Illegale handel is het op niet-legale manier (ver)kopen van tabak. Dit zijn bijvoorbeeld gesmokkelde sigaretten of sigaretten die illegaal geproduceerd zijn.

Het overstappen naar alternatieve (goedkopere) tabaksproducten en het kopen van grotere verpakkingen helpt de volksgezondheid niet.

Wie reageren sterker op prijsveranderingen?

Jongeren en jongvolwassenen zijn gevoeliger voor prijsstijgingen van tabaksproducten dan volwassenen. Zo kan een hogere prijs van sigaretten zorgen voor een afname van het aantal jongeren dat rookt. Ook kan het jongeren stimuleren minder te roken of zelfs te stoppen met roken.

Wat zijn aanbevelingen voor goed accijnsbeleid?

Vanuit de wetenschap worden verschillende adviezen gegeven voor hoe tabaksaccijns het beste ingezet kunnen worden om roken te ontmoedigen. Deze aanbevelingen zijn:

  • Om te voorkomen dat tabak betaalbaarder wordt, moeten accijns meestijgen met de welvaart en/of inflatie in een land
  • Accijnsverhogingen moeten met regelmaat plaats vinden
  • Grote accijnsverhogingen zijn effectiever dan kleine verhogingen
  • Om te voorkomen dat mensen overstappen op goedkopere merken of producten, moeten prijzen tussen producten niet te ver uit elkaar liggen

Hoeveel accijns wordt er geheven over tabak in Nederland?

Als onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord is de accijns op tabak in Nederland de afgelopen jaren stapsgewijs verhoogd. De accijnsverhogingen vonden plaats in 2020, 2021, 2023 en 2024, waarbij vooral die in 2023 en 2024 fors waren. 

Men betaalt in Nederland accijns op drie soorten tabaksproducten: sigaretten, rooktabak (shag/’zelf rollen’ en tabak om in filterhuizen te stoppen/’zelf maken’) en sigaren. Voor deze soorten gelden verschillende tarieven. 

De tabaksaccijns wordt geheven als vast bedrag per eenheid van het product (specifieke accijns), als een percentage van de verkoopprijs (ad valorem accijns) of als een combinatie van beide. Bovenop de totaalprijs betaal je ook nog btw. Voor sigaretten geldt een minimumaccijns (de som van de specifieke accijns en ad valorem accijns) per eenheid van 1000 stuks. 

De gemiddelde prijs van een pakje sigaretten (20 stuks) was in 2025 als volgt opgebouwd:

 

Onderstaande tabel geeft de accijnstarieven in Nederland weer, vanaf 2020 tot heden.

In de wet op accijns en het Handboek accijns van de belastingdienst kun je meer lezen over hoeveel belasting wordt geheven en berekend. 

Is tabak in Nederland duurder dan in andere landen?

In vergelijking met andere Europese landen komt Nederland uit op de 3e plaats als het gaat om het absolute prijsniveau van sigaretten.

Betaalbaarheid van sigaretten in Nederland vergeleken met andere landen

De betaalbaarheid van sigaretten wordt bepaald door de prijs ervan en het inkomen van de consument. Betaalbaarheid speelt een belangrijke rol bij de vraag hoe duur een pakje sigaretten zou moeten zijn om rookgedrag te beïnvloeden. De betaalbaarheid van sigaretten verschilt sterk tussen landen. In 2022 berekende de WHO voor verschillende landen hoeveel procent van het gemiddelde inkomen nodig is om 100 pakjes sigaretten te kopen. Daarom bleek dat van de EU-14 de betaalbaarheid in Luxemburg (0,5%) het hoogst was en in Frankrijk het laagst (2,6%). Nederland behoort met 1,5% tot de middenmoot. (De EU-14 bestaat uit landen die vóór 2004 lid waren van de EU: Oostenrijk, België, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Portugal, Spanje en Zweden).

Hoe verhoudt de tabaksindustrie zich tot accijnsverhogingen?

Tabaksfabrikanten en verkopers van tabaksproducten willen geen accijnsverhogingen. Want accijnzen maken tabaksproducten duurder, en daardoor neemt de omzet van fabrikanten en verkopers af. De industrie verzet zich dan ook sterk tegen accijnsverhogingen en doet dit vanuit verschillende invalshoeken. Zo beïnvloedt zij de publieke en politieke opinie met als doel om de invoering van accijnsverhogingen tegen te houden. Ook wanneer een accijnsverhoging eenmaal is ingevoerd, kan de industrie het effect nog ondermijnen. Zij doet dit met verschillende prijsstrategieën.

Meer over de prijsstrategieën van de tabaksindustrie valt te lezen in de notitie 'Prijsstrategieën van de tabaksindustrie om het effect van accijnsverhogingen te beïnvloeden'. 

Meer lezen?

In de factsheet Effecten van accijns en prijs op het gebruik van tabaksproducten zetten we de belangrijkste wetenschappelijke inzichten over prijsverhogingen, rookgedrag en stoppen met roken op een rij.

Meer lezen

In de factsheet Effecten van accijns en prijs op het gebruik van tabaksproducten zetten we de belangrijkste wetenschappelijke inzichten over prijsverhogingen, rookgedrag en stoppen met roken op een rij.