Beleidsmaatregelen en interventies

Inzetten van sport- en beweeginterventies

Met name matig intensief bewegen blijkt van belang voor de mentale gezondheid. Matig intensief betekent dat we een verhoogde hartslag en versnelde ademhaling hebben. Dit kan op veel verschillende manieren aangeboden worden. Het meest bekend zijn sportverenigingen en het ondernemend sportaanbod. Daarnaast is er veel aanbod anders georganiseerd, zoals wandelgroepen of beweeggroepen. Het is goed om te zorgen voor een mix van aanbod voor inwoners van een gemeente, zodat ieder een passend aanbod heeft. Idealiter komt dit tot stand in afstemming met inwoners.

Erkende interventies

Ook zijn er erkende interventies op het gebied van sport en bewegen. Al deze erkende interventies zijn terug te vinden in de interventiedatabase van het Kenniscentrum Sport & Bewegen. Hieronder staan enkele voorbeelden van interventies die sport en bewegen als middel inzetten voor het bevorderen van de mentale gezondheid.

Liever bewegen dan moe

Liever bewegen dan moe is een interventie met als doel om het risico op depressie te verminderen door een aanzet te geven tot een structureel meer gezonde leefstijl, voornamelijk door in beweging te komen. De interventie is gericht op vrouwen met milde depressieve klachten.

Sociaal Vitaal

Sociaal Vitaal en Sociaal Vitaal in Kleur hebben als doel fysieke fitheid te verbeteren en ervaren eenzaamheid te verminderen. Deze beweeginterventie is in de eerste plaats gericht op thuiswonende ouderen die zich onder meer sociaal en/of emotioneel eenzaam voelen. Daarnaast is er een aangepaste versie van Sociaal Vitaal voor de doelgroep ouderen met een migratieachtergrond.

Futsal Chabbab

Futsal Chabbab heeft onder meer als doel om zelfontplooiing bij jongeren te stimuleren door sportbeoefening. Deze interventie richt zich op jongens en meisjes tussen de acht en achttien jaar oud in aandachtswijken.

Schooljudo

Schooljudo heeft onder meer als doel om door middel van judo-, stoei- en spelvormen een bijdrage te leveren aan de fysieke en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Deze interventie is ontwikkeld voor alle basisschoolkinderen tussen de 4 en 12 jaar.

Buurtsportcoach

Vrijwel elke gemeente heeft door de Rijksoverheid (voor 40%) gesubsidieerde buurtsportcoaches. Deze buurtsportcoaches werken voor verschillende doelgroepen en hebben verschillende rollen. Ondanks dat er tot op heden geen specifieke doelstellingen op het gebied van mentale gezondheid in de nationale regeling staan (Brede Regeling Combinatiefunctionaris), geven 2 op de 3 buurtsportcoaches aan zich in te zetten om het mentale welzijn van mensen te bevorderen [35].

Recent onderzoek onder gemeenteambtenaren, sport- en buurtsportcoaches toont aan dat er (steeds meer) aandacht voor is om sporten en bewegen in te zetten voor het stimuleren van de mentale gezondheid van inwoners. Nog niet alle gemeenten, buurtsportcoaches of sportverenigingen doen iets op dit thema. In dit rapport vanuit het Mulier Instituut staan 6 lokale initiatieven die als inspiratie kunnen dienen over hoe sport en bewegen ingezet kunnen worden [36].

POH-GGZ

POHs-GGZ kunnen een rol spelen in het stimuleren van sporten en bewegen bij hun patiënten [37]. Dit vraagt om maatwerk, waarbij POHs-GGZ rekening moeten houden met het klachtenbeeld, de motivatie, de interesses en de (fysieke) mogelijkheden van de patiënt. In sommige situaties is eerst rust en herstel nodig. Het is belangrijk om te beginnen met laagdrempelige vormen van bewegen (zoals wandelen of yoga), om kennis over het belang van sporten/bewegen over te dragen en om patiënten te motiveren om meer te bewegen.

Onderzoek toont aan dat POHs-GGZ behoefte hebben aan intensievere samenwerking met lokale sport- en beweegaanbieders en buurtsportcoaches, evenals meer kennis van passend lokaal sport- en beweegaanbod [37]. Onderzoekers adviseren daarom landelijke en lokale beleidsmakers om deze samenwerking te stimuleren. Dit kan sporten en bewegen beter verankeren in de POH-GGZ-praktijk, verwijslijnen verkorten en passend aanbod beter vindbaar maken [37].