In het kort
Gokken kan samengaan met diverse mentale gezondheidsproblemen, zoals schaamte, stemmingsstoornissen en suïcide. Ook kunnen er lichamelijke gezondheidsproblemen voorkomen bij gokken. Denk bijvoorbeeld aan slaapproblemen, jezelf verwaarlozen en hart- en vaatziekten.
Gok je zelf en ervaar je hierdoor problemen? Of ken je iemand met problemen door gokken? Ga dan naar OpenOverGokken.nl voor meer informatie en hulp.
Mentale gezondheidsproblemen door gokken
Wat is mentale gezondheid?
Mentale gezondheid is een breed begrip en wordt op allerlei manieren beschreven en gemeten. Als je mentale gezondheid wilt meten, kan dat door te kijken naar hoe mensen het zelf ervaren, het mentaal welbevinden, of door mentale problemen en psychische aandoeningen in kaart te brengen. Daarnaast kan je mentale gezondheid op allerlei manieren beschrijven: bijvoorbeeld hoe positief iemand over zichzelf denkt, of iemand erbij hoort en meedoet maar ook door de afwezigheid van psychische klachten.
Kortom: Mentale gezondheid is de manier waarop je je verhoudt tot jezelf en tot anderen en hoe je omgaat met de uitdagingen in het dagelijks leven. Tegelijkertijd gaat het ook over hoe jij en anderen in de samenleving dit ervaren. In het dossier 'Wat is mentale gezondheid?' lees je de uitgebreide definitie.
Allerlei factoren beïnvloeden mentale gezondheid. Iemands omgeving, zoals familie of de buurt waarin iemand woont, maar ook persoonlijke factoren, zoals het hebben van werk. Ook gokken is een factor die samenhangt met mentale gezondheid. In dit kennisdossier wordt er gekeken naar mentale gezondheidsproblemen in relatie tot gokken, omdat we uit onderzoek weten dat ze veel samen voorkomen.1, 2
Hoe mentale gezondheid en gokken elkaar beïnvloeden
We gaan in op de verschillende indicatoren van mentale gezondheid in relatie tot gokken. Daarbij is het belangrijk om te benadrukken dat mentale gezondheid en gokken elkaar wederzijds kunnen beïnvloeden. Psychische klachten en aandoeningen kunnen een risico zijn voor het beginnen met gokken en het ontstaan of verergeren van gokschade, maar kunnen ook een gevolg hiervan zijn.
Deze wederkerige relatie kan zich op verschillende manieren uiten. Zo kan gokken worden gebruikt om te ontsnappen aan negatieve gedachten en emoties (copingsmechanisme). Daarnaast kunnen psychische klachten en aandoeningen ervoor zorgen dat iemand minder controle heeft over zijn gokgedrag. Andersom kunnen stress en spanning die voortkomen uit gokken bijdragen aan het ontstaan of verergeren van psychische klachten. Persoonlijke kenmerken en de omgeving spelen ook een belangrijke rol in de relatie tussen mentale gezondheid en schade door gokken.
Welke mentale gezondheidseffecten zijn gelinkt aan gokken?
Gokken kan samengaan met gevoelens, gedachten en/of gedrag die als vervelend worden ervaren door de persoon zelf. Hieronder worden vier veelvoorkomende gevolgen van gokken voor de mentale gezondheid beschreven.
Mensen die gokschade ervaren schamen zich vaak3 en lijden onder het heersende stigma. Dit betekent dat ze bang zijn voor wat anderen over hen denken als bekend wordt dat ze gokken en hiervan schade ondervinden. Dit kan komen doordat ze hebben meegemaakt dat anderen voor hun gokgedrag werden veroordeeld.1
Het kan zijn dat mensen door schaamte geen hulp durven te zoeken of niet over hun problemen durven te praten. Mensen die gokschade ervaren, kunnen zich gevangen voelen in hun gedrag dat ze zelf ook niet meer begrijpen. Daardoor durven of kunnen ze dit ook niet uitleggen aan hun naasten. Praten over de schade die ze ervaren door gokken kan mogelijk zorgen voor nog meer verlieservaringen, bijvoorbeeld naasten die het contact verbreken.4
Mensen die problematisch gokgedrag vertonen en ernstige vormen van gokschade ervaren, hebben over het algemeen sterkere gevoelens van schaamte en meer last van stigma.1 Toch kan iedereen die gokt deze gevoelens ervaren. Gevoelens van schaamte worden versterkt wanneer gokken binnen iemand zijn culturele of religieuze gemeenschap wordt afgekeurd.1
Schaamte is gerelateerd aan bijkomende problemen, zoals een verminderd gevoel van eigenwaarde, niet meer voor jezelf zorgen1, angststoornissen5 en depressie.6
Gokken kan gepaard gaan met gevoelens van stress en emotionele uitputting.1, 7 Deze stress is bijvoorbeeld gerelateerd aan onjuiste overtuigingen over gokken, het gevoel dat je geen controle hebt over je gedrag en het gevoel van wanhoop als je probeert verloren geld terug te winnen.1 Mensen die op het dieptepunt van hun gokprobleem zijn, beschrijven hun stress als totale paniek, wanhoop en ontreddering.4
Omdat online gokken altijd en overal mogelijk is, wordt het voor mensen die schade ervaren door gokken moeilijk om te stoppen of verleiding te vermijden, ook in hun eigen huis. Deelnemers in het onderzoek van Langham et al. (2015) beschrijven bijvoorbeeld hoe ze hun huis altijd als een veilige plek zagen totdat ze te maken kregen met gokschade. Het is alsof gokproducten hun huis binnendrongen. Ondanks de maatregelen die ze toegepast hadden om zichzelf te beschermen, zoals het vermijden van landgebonden goklocaties (waaronder casino's) en het installeren van software die gokwebsites blokkeert. Hierdoor moesten ze thuis voortdurend moeite doen om de drang om te gokken te weerstaan. Daarnaast worden mensen in hun huis blootgesteld aan gokreclames, bijvoorbeeld op sociale media. Deze continue blootstelling aan gokreclames en online gokproducten in de eigen woning kan het gevoel van veiligheid, of geborgenheid verminderen en stress veroorzaken. In sommige gevallen voelen mensen zich fysiek onveilig, bijvoorbeeld als schuldeisers hen onder druk zetten.1
Gokschade kan invloed hebben op zelfbeschadiging, suïcidale gedachten, suïcidepogingen en suïcide. Zelfdoding is de belangrijkste doodsoorzaak bij mensen met een gokverslaving.8. Gokken en suïcidale gedachten of suïcide hangen met elkaar samen, omdat gokken sterke gevoelens van schaamte kan oproepen en kan leiden tot schulden die voor mensen niet meer te overzien zijn. Hierdoor kunnen mensen met gokproblemen het gevoel krijgen dat zij anderen tot last zijn of er niet meer bij horen. Dit kan leiden tot terugtrekgedrag en verlies van sociaal contact. Gebrek aan sociale verbondenheid is een belangrijke risicofactor voor suïcide.9. Schaamte en stigma kunnen er bovendien toe leiden dat mensen hun problemen verborgen houden en geen hulp zoeken.4 Hierdoor kunnen problemen zich verder opstapelen, waardoor mensen geen andere uitweg meer zien dan suïcide plegen.
Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl
Welke psychische aandoeningen zijn gelinkt aan gokken?
Mensen met een gokverslaving hebben vaak ook andere psychische aandoeningen. De psychische aandoeningen die het meest voorkomen bij mensen met een gokverslaving:2
- Problematisch gebruik van middelen, zoals alcohol en drugs
- Impulsbeheersingsstoornissen
- Stemmingsstoornissen, zoals depressie of een bipolaire stoornis
- Angststoornissen, zoals PTSS of een algemene angststoornis
Daarnaast kunnen ook de volgende aandoeningen voorkomen bij mensen met een gokverslaving:10, 7, 2
- Eetstoornissen, met name boulimia of eetbuistoornis
- Schizofrenie
- Alexithymie (ernstige moeite met identificeren, begrijpen en verwoorden va eigen en andermans emoties)
- Persoonlijkheidsstoornissen
- Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD)
Vrouwen met een gokverslaving hebben vaker last van stemmings- en angststoornissen dan mannen met een gokverslaving.2 Dit is ook het geval bij eetstoornissen.10
Gokverslaving in relatie tot andere gedragsverslavingen, zoals problematisch gamen of dwangmatig koopgedrag, is nog weinig onderzocht.2 Ook is er nog weinig onderzoek gedaan naar autisme, leerstoornissen en een lichtverstandelijke beperking (LVB) in relatie tot gokproblemen.11
Problematisch middelengebruik in relatie tot gokken
Problematisch middelengebruik en een gokverslaving komen vaak samen voor. 25% van de mensen met een gokverslaving is afhankelijk is van alcohol, terwijl dat bij de algemene bevolking slechts 1,4% is.12 28% van de mensen met een gokverslaving geeft aan ook een alcoholverslaving te hebben en 17% een drugsverslaving.
Problematisch alcoholgebruik neemt vaak af tijdens de behandeling voor een gokverslaving. Wanneer er een korte alcoholinterventie in de gokbehandeling zit, is dit effect nog groter. Dergelijke interventies helpen voorkomen dat alcoholgebruik (weer) problematisch wordt, wat het risico op terugval in gokken kan verkleinen. Dit laat zien dat alcoholgebruik en gokken elkaar in de loop van de tijd kunnen beïnvloeden.12 Lees meer hierover in het dossier Alcohol en gokken.
Lichamelijke gezondheidsschade door gokken
Wat is lichamelijke gezondheid?
Een goede lichamelijke gezondheid betekent dat je lichaam goed werkt. Het gaat niet alleen om de afwezigheid van ziekten, maar ook om goed werkende organen en spieren. Goede lichamelijke gezondheid gaat ook over genoeg energie hebben om je dagelijkse activiteiten te doen.
Relatie tussen lichamelijke gezondheid en gokken
Momenteel is er nog beperkt onderzoek naar hoe de relatie tussen gokken en lichamelijke gezondheid precies eruitziet. Beschikbaar onderzoek laat zien dat lichamelijke gezondheidsschade en gokken een wisselwerkingen op elkaar kunnen hebben. Mensen die gokschade ervaren hebben bijvoorbeeld de neiging om minder goed voor zichzelf te zorgen, wat gezondheidsgevolgen kan hebben. Anderzijds kunnen mensen die al lichamelijke klachten hebben, bijvoorbeeld door een blessure of ouderdom, een gokprobleem ontwikkelen, omdat gokken een makkelijke manier is om zich thuis bezig te houden.1
Welke lichamelijke problemen zijn gelinkt aan gokken?
Mensen die problematisch gokken kunnen slechte slaapgewoonten hebben, waardoor ze weinig slaap krijgen. Ook kunnen ze een verminderde persoonlijke hygiëne hebben of hun medicijnen minder goed nemen. Dit soort gedrag, in combinatie met veel naar een scherm kijken, kan op de korte termijn leiden tot hoofdpijn of migraine.1 Daarnaast kan het ook voorkomen dat mensen met een gokprobleem ongezond eten en weinig bewegen,13 wat kan leiden tot overgewicht.14
Verder vindt gokken meestal zittend plaats, waardoor er sprake kan zijn van langdurig stilzitten. Hoewel hier nog weinig onderzoek naar is gedaan, is het waarschijnlijk dat mensen die online gokken vergelijkbare lichamelijke gevolgen ervaren als bij andere zittende activiteiten met een scherm.15 De gezondheidsgevolgen van langdurig zitten zijn onder andere een verhoogd risico op sterfte door verschillende oorzaken, sterfte door hart- en vaatziekten, kanker en metabole ziekten zoals diabetes en hoge bloeddruk. Ook neemt de kans toe op aandoeningen van het bewegingsapparaat (dit zijn je botten, spieren, gewrichten, kraakbeen en banden), waaronder kniepijn en osteoporose.16
Er is tot nu toe relatief weinig onderzoek gedaan naar lichamelijke aandoeningen in relatie tot gokken. Uit het onderzoek dat wel is gedaan, blijkt dat de lichamelijke aandoeningen die worden gezien bij mensen die schade ervaren door gokken vaak samenhangen met een ongezonde leefstijl. Mensen die schade door gokken ervaren, maken namelijk vaker ongezonde leefstijlkeuzes, zoals roken, weinig bewegen en het eten van veel verzadigde vetten en suikers. Deze gedragingen vergroten het risico op diverse lichamelijke aandoeningen.14
Veelvoorkomende lichamelijke aandoeningen die in verband worden gebracht met gokken:
- Verhoogde bloeddruk1 en hart en vaatziekten14)
- Diabetes 1, 14
- Ademhalingsgerelateerde aandoeningen, zoals COPD14
Het risico op bijkomende lichamelijke aandoeningen door slechtere zelfzorg als gevolg van gokschade is mogelijk extra zorgelijk voor mensen die gokken als vrijetijdsbesteding gebruiken, omdat zij door ziekte, blessures of ouderdom weinig alternatieven hebben.1
Hulpverleners gaven in een onderzoek aan te vermoeden dat gokken een onderliggende of bijdragende factor was bij cliënten die waren overleden aan lichamelijke oorzaken, zoals hart- en vaatziekten.1 Vergelijkbare voorbeelden waarbij problematisch gokken de onderliggende factor kan zijn: bezoek aan de spoedeisende hulp door psychische problemen, problemen door het niet goed innemen van medicijnen of het niet volgen van medische behandelingen, en verwondingen door geweld, bijvoorbeeld partnergeweld.1
Gezondheidsschade door gokken bij naasten
Welke gezondheidsschade ervaren naasten van mensen die gokken?
Emotionele en psychische problemen, zoals stress en schaamte, zijn de meest voorkomende vormen van schade bij naasten. Ook lichamelijke klachten komen voor, vooral slecht slapen en minder goed voor zichzelf zorgen.17 Gokschade kan naasten ook problemen geven bij het doen van hun werk of andere dagelijkse taken.18
Familieleden of vrienden van iemand die schade ervaart door gokken, kunnen zich machteloos voelen. Ze hebben vaak het gevoel dat ze het gokgedrag of de gevolgen daarvan, zoals geldproblemen, niet kunnen controleren of beïnvloeden. Controle in de relatie tussen iemand die gokt en een naaste kan voor beiden emotionele of psychologische schade geven. Dit kan gebeuren als er te veel controle is, maar ook als er te weinig controle is.1 Wanneer naasten het gevoel hebben geen controle te hebben, ervaren zij vaak stress of angst. Tegelijkertijd kan het nemen of krijgen van controle binnen de relatie, bijvoorbeeld over geldzaken, ook tot problemen leiden. In dat geval kunnen deze gevoelens omslaan in wrok of ongemak.1
Naasten ervaren ook veel gevoelens van schaamte.1, 17 In sommige culturen wordt gokken compleet afgewezen vanwege de sociale normen, waardoor het gevoel van schaamte ook extra impact heeft wanneer iemand in de familie een gokprobleem heeft. In dit geval kan de hele familie schaamte voelen en lijden onder de negatieve reacties van anderen (stigma). De langdurige impact van schaamte op naasten is groot. Onderzoekers merkten soms dat familieleden deze schaamte ervoeren als schade aan de reputatie van de familienaam en dat deze reputatieschade zelfs door volgende generaties werd gevoeld.1
De mate van gokschade voor naasten hangt samen met gedeelde financiële verplichtingen en gezamenlijke verantwoordelijkheden. Alleen een sterke emotionele band met de persoon die gokt voorspelt niet of iemand schade ervaart. Het kan daarom helpen voor naasten om zich op praktische manieren terug te trekken van de persoon die gokt, zoals met geldzaken, terwijl ze emotioneel beschikbaar blijven en steun bieden.18
Kinderen van ouders met een (gok)verslaving (KOV) lopen het risico op allerlei problemen. Ze behoren tot de KOPP/KOV groep: kinderen met ouders met psychische- of verslavingsproblemen. KOPP/KOV hebben een twee tot drie keer grotere kans om zelf psychische problemen of verslaving te ontwikkelen.19 Gevolgen van het opgroeien als KOPP/KOV zijn divers. Zo kunnen kinderen last krijgen van hechtingsproblemen, achterstand in de sociaal-emotionele ontwikkeling en parentificatie (rolomkering: kinderen zorgen voor de ouder). Lees meer hierover in het dossier KOPP/KOV.
Welke naasten ervaren de meeste schade door gokken?
We verwachten dat ex-partners van mensen die gokken de meeste gokschade ervaren. Gevolgd door huidige partners, familieleden (waaronder kinderen van 18 jaar en ouder) en andere relaties. Veel naasten ervaren stress en negatieve emoties, maar de impact hiervan is voor ex-partners en partners het grootst. Dit kan mogelijk komen doordat (ex-)partners met gezamenlijke verantwoordelijkheden, zoals de opvoeding van kinderen, zichzelf minder goed kunnen afschermen van de persoon die gokt. Een andere mogelijke verklaring is dat de gokschade zo impactvol was dat het heeft bijgedragen aan het beëindigen van de relatie.18 De kanttekening hierbij: er is nog weinig onderzoek naar de korte- en langetermijn gevolgen voor minderjarige kinderen van mensen die gokken. We weten dus nog of deze groep naasten meer schade ervaart dan ex-partners van mensen die gokken.
Preventiebeleid, signaleren en behandelen gezondheidsschade door gokken
Het dossier Preventie van en hulp bij gokschade en gokproblematiek bevat materialen voor professionals om gokschade te voorkomen, interventiematerialen en een overzicht van huidig beleid om gokschade te voorkomen. In dit dossier vind je ook specifieke tips om gezondheidsschade door gokken te signaleren als professional.
- Langham, E., Thorne, H., Browne, M., et al. (2015). Understanding gambling related harm: A proposed definition, conceptual framework, and taxonomy of harms. BMC Public Health, 16, 80. https://doi.org/10.1186/s12889-016-2747-0
- Potenza, M. N., Balodis, I. M., Derevensky, J., et al. (2019). Gambling disorder. Nature Reviews Disease Primers, 5, 51. https://doi.org/10.1038/s41572-019-0099-7
- De Ridder, B., & Deighton, R. M. (2021). The effect of shame and self-efficacy on gambling behaviour. Journal of Gambling Studies, 38, 1059–1073. https://doi.org/10.1007/s10899-021-10059-6 (doi.org in Bing)
- Van Holst, R. J., Snoek, A., Hairwassers, J. A. G., & Brons, J. S. (2025). Verdiepend kwalitatief onderzoek naar gokproblemen (2025/3542). Amsterdam UMC, afdeling Psychiatrie, in opdracht van het WODC. Geraadpleegd op 27 mei 2026, van https://repository.wodc.nl/entities/publication/5fb8f2d1-a1f5-48a5-acca-a248e15b6fac
- Barrault, S., Mathieu, S., Brunault, P., & Varescon, I. (2019). Does gambling type moderate the links between problem gambling, emotion regulation, anxiety, depression and gambling motives? International Gambling Studies, 19(1), 54–68.
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: Text revision (5th ed.). American Psychiatric Association Publishing.
- Moreira, D., Azeredo, A., & Dias, P. (2023). Risk factors for gambling disorder: A systematic review. Journal of Gambling Studies, 39, 483–511. https://doi.org/10.1007/s10899-023-10195-1
- Kristensen, J., Baravelli, C., Leino, T., et al. (2024). Association between gambling disorder and suicide mortality: A comparative cohort study using Norwegian health registry data. The Lancet Regional Health – Europe, 48.
- Marionneau, V., & Nikkinen, J. (2022). Gambling-related suicides and suicidality: A systematic review of qualitative evidence. Frontiers in Psychiatry, 13, 980303. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.980303
- Lemón, L., Fernández-Aranda, F., Jiménez-Murcia, S., & Håkansson, A. (2021). Eating disorder in gambling disorder: A group with increased psychopathology. Journal of Behavioral Addictions, 10(3), 540–545. https://doi.org/10.1556/2006.2021.00060
- Bansal, N., Rogers, J., & Roberts, A. (2025). The prevalence of gambling and gambling related harm in individuals with neurodevelopmental disorder (NDD): A systematic review. Journal of Gambling Issues.
- Rash, C. J., Weinstock, J., & Van Patten, R. (2016). A review of gambling disorder and substance use disorders. Substance Abuse and Rehabilitation, 7, 3–13. https://doi.org/10.2147/SAR.S83460
- Butler, N., Quigg, Z., Bates, R., et al. (2020). Gambling with your health: Associations between gambling problem severity and health risk behaviours, health and wellbeing. Journal of Gambling Studies, 36, 527–538. https://doi.org/10.1007/s10899-019-09902-8
- Abdul Rahim, Y., Fernandez-Aranda, F., Jimenez-Murcia, S., & Håkansson, A. (2023). A nationwide case–control study on cardiovascular and respiratory-related disorders in patients with gambling disorder in Sweden. Public Health, 224, 45–50. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2023.08.018
- Van Rooij, A. J., Van der Rijst, V. G., Date, M., Tuijnman, A., Oostenbach, K. P. J., Colder Carras, M., & Thrul, J. (2026). Towards digital balance: A data-driven scoping review of the research landscape at the intersection of digital media use and health. Royal Society Open Science, 13(2), 250969. https://doi.org/10.1098/rsos.250969
- Park, J. H., Moon, J. H., Kim, H. J., Kong, M. H., & Oh, Y. H. (2020). Sedentary lifestyle: Overview of updated evidence of potential health risks. Korean Journal of Family Medicine, 41(6), 365–373. https://doi.org/10.4082/kjfm.20.0165
- Spence, K., Dowling, N. A., Browne, M., Rockloff, M., Merkouris, S. S., & Dias, S. E. (2025). “It was never ending…”: Investigating gambling harm reported by affected others. Journal of Gambling Studies. https://doi.org/10.1007/s10899-025-10388-w
- Tulloch, C., Browne, M., Hing, N., Rockloff, M., & Hilbrecht, M. (2023). How gambling harms others: The influence of relationship type and closeness on harm, health, and wellbeing. Journal of Behavioral Addictions, 12(3), 697–? https://doi.org/10.1556/2006.2023.00036
- Reupert, A., Maybery, D., Nicholson, J., Göpfert, M., & Seeman, M. V. (Eds.). (2015). Parental psychiatric disorder: Distressed parents and their families (3rd ed.). Cambridge University Press.
