Middelenpreventie verdient vaste plek in aanpak schooluitval en jeugdwerkloosheid

In het schooljaar 2023–2024 verlieten bijna 30.000 jongeren het onderwijs zonder startkwalificatie. Daarnaast volgden in 2023 ongeveer 9% van de jongeren tussen 15 en 27 jaar geen onderwijs en hadden zij ook geen werk (‘not in education, employment or training’, NEET). Hiermee gaat veel talent verloren. Veel professionals zoals leerplichtsambtenaren en doorstroomcoaches zetten zich in om deze jongeren weer naar school en werk te begeleiden. Hierbij is het belangrijk dat zij ook aandacht hebben voor middelengebruik.

De late adolescentie (ongeveer 16 tot 25 jaar) is een cruciale periode waarin jongeren hun opleiding afronden en de eerste stappen zetten richting werk. Middelengebruik is in deze levensfase relatief hoog en kan zowel de hersenontwikkeling als het leervermogen verstoren. Bovendien is spijbelen een risicofactor voor problemen door middelengebruik. Andersom kan middelengebruik ervoor zorgen dat jongeren minder motivatie krijgen voor school of werk. En dit kan weer leiden tot nog meer spijbelen en uitval.

In het huidige beleid rond schooluitval en jeugdwerkloosheid is er nog weinig expliciete aandacht voor middelengebruik. Ook vinden veel professionals het lastig om dit onderwerp bespreekbaar te maken. Vanuit het oogpunt van verslavingspreventie, de arbeidsmarkt en vooral het toekomstperspectief van deze jongeren, is dat een gemiste kans.

In de handreiking ‘Problematisch middelengebruik binnen aanpak voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid’ laat het Trimbos-instituut zien hoe aandacht voor middelengebruik kan bijdragen aan betere kansen voor jongeren.

De handreiking biedt:

• inzicht in de samenhang tussen middelengebruik, schooluitval en werkloosheid;
• praktische handvatten voor signalering en gesprek;
• voorbeelden van interventies en samenwerkingsmogelijkheden;
• een overzicht van hulpmiddelen voor verschillende professionals.

Download de handreiking.

Grote behoefte aan kennis en samenwerking

Bij het opstellen van de handreiking heeft het Trimbos-instituut samengewerkt met Ingrado, beroepsvereniging en kenniscentrum voor leerplichtambtenaren en doorstroomcoaches. Bij de leden van Ingrado is er veel behoefte aan kennis en samenwerking.

Ingrado verwelkomt de handreiking dan ook als een waardevolle aanvulling op het vakgebied. “Deze handreiking helpt leerplichtambtenaren en doorstroomcoaches om middelengebruik beter te signaleren en bespreekbaar te maken. Door vroeg in te grijpen houden we jongeren niet alleen op school, maar vooral in hun kracht. Samen zorgen we dat elke jongere kan blijven groeien.” (Micaela van der Wouden, projectleider Ingrado)

Ingrado en het Trimbos-instituut zien in de komende jaren nog meer kansen op het gebied van samenwerking, deskundigheidsbevordering en ondersteuning. Heb je ideeën of wil je meer weten? Neem dan contact op via mmohle@trimbos.nl.