Wat tien jaar onderzoek laat zien over drugsgebruik in Nederland

Ruim 1,5 miljoen volwassenen gebruikten in 2025 drugs

In 2025 gebruikte 10,8% van de volwassen Nederlanders van 18 jaar en ouder één of meer soorten drugs in het laatste jaar. Dat zijn ruim 1,5 miljoen volwassenen. Onder jongvolwassenen van 18 tot 29 jaar lag dit percentage hoger, namelijk 26,2%.

Tussen de verschillende middelen zien we grote verschillen in het gebruik in het afgelopen jaar. Cannabis blijft de meest gebruikte drug. In 2025 gebruikte 7,1% van de volwassenen cannabis ten minste één keer in het laatste jaar. Van alle volwassenen gebruikte 1,4% het middel (bijna) dagelijks. Omgerekend komt dat neer op ongeveer 1 miljoen volwassenen die in het laatste jaar cannabis gebruikten en 210 duizend volwassenen die het middel (bijna) dagelijks gebruiken.

Na cannabis volgen ecstasy (4,1%; 600 duizend volwassenen), cocaïne (2,7%; 380 duizend), 3-MMC (1,9%; 270 duizend), amfetamine (1,4%; 210 duizend), ketamine (1,4%; 200 duizend) en paddo’s (1,2%; 180 duizend). Alle andere onderzochte drugs werden door minder dan 1% van de volwassenen gebruikt.

Gebruik van ecstasy, cocaïne en paddo’s neemt toe

Het gebruik van ecstasy, cocaïne, paddo’s en LSD nam tussen 2015 en 2025 toe, terwijl het gebruik van GHB en lachgas afnam. Het gebruik van cannabis, amfetamine en heroïne bleef in het afgelopen decennium relatief stabiel.

Daarnaast werden nieuwe drugs opgenomen in de monitor. Zo zijn ook trends beschikbaar voor ketamine en 3-MMC (beide vanaf 2023), middelen die in de afgelopen jaren zichtbaarder zijn geworden op de Nederlandse drugsmarkt. Tegelijkertijd zijn andere middelen minder populair geworden. Zo nam het gebruik van 4-FA af en werd het middel minder relevant als afzonderlijke categorie binnen de jaarlijkse rapportages. De monitor wordt daarmee regelmatig aangepast aan ontwikkelingen in middelengebruik en informatiebehoeften.

Bijna alle drugs worden vaker gebruikt door mannen, behalve 3-MMC en paddo’s

Mannen gebruikten in 2025 de meeste onderzochte drugs vaker dan vrouwen. Alleen voor 3-MMC en paddo’s was het gebruik onder mannen en vrouwen vergelijkbaar. Bij cannabis, cocaïne, ecstasy, amfetamine en ketamine lag het gebruik hoger onder mannen. Het relatieve verschil was het grootst voor cocaïne.

Jongvolwassenen gebruikten het vaakst drugs

Voor alle middelen waarvoor een uitsplitsing naar leeftijd mogelijk was, lag het gebruik in het afgelopen jaar het hoogst onder 18- tot 29-jarigen en het laagst onder 50-plussers. Volwassenen die heroïne gebruikten waren gemiddeld het oudst (40 jaar), terwijl gebruikers van 3-MMC gemiddeld het jongst waren (27 jaar).

Het is belangrijk om aandacht te besteden aan verschillen tussen mannen en vrouwen in drugsgebruik. Niet alleen omdat zij biologisch van elkaar verschillen en daardoor anders op middelen kunnen reageren, maar ook omdat sociale en maatschappelijke rollen en verwachtingen een rol kunnen spelen. Deze factoren kunnen van invloed zijn op drugsgebruik en op welke vormen van preventie, ondersteuning en behandeling effectief zijn. Wat voor de ene groep goed werkt, hoeft niet automatisch ook voor de andere groep goed te werken.

– Marleen Olthof, onderzoeker Nationale Drug Monitor

Toename cocaïnegebruik alléén onder mannen

Ontwikkelingen in drugsgebruik verschilden tussen mannen en vrouwen. Cocaïnegebruik nam alleen toe onder mannen. Het gebruik van ecstasy en paddo’s steeg onder zowel mannen als vrouwen. Het gebruik van cannabis en amfetamine bleef tussen 2015 en 2025 bij zowel mannen als vrouwen relatief stabiel.

In de periode 2023-2025 bleef het gebruik van ketamine onder zowel mannen als vrouwen stabiel. Bij 3-MMC lag het gebruik onder vrouwen in 2025 hoger dan in 2023 en 2024, terwijl het gebruik onder mannen niet veranderde. Voor ketamine en 3-MMC zijn nog geen langetermijntrends beschikbaar, omdat deze middelen pas sinds 2023 zijn opgenomen in dit onderzoek.

Toename cocaïne- en ecstasygebruik vooral zichtbaar in oudere leeftijdsgroep

Ontwikkelingen in drugsgebruik verschilden ook tussen leeftijdsgroepen. Het gebruik van cocaïne nam toe onder 30- tot 49-jarigen en 50-plussers, terwijl het gebruik onder 18- tot 29-jarigen niet veranderde. Voor ecstasy werd uitsluitend een stijging gevonden onder 30- tot 49-jarigen. Daarnaast nam het gebruik van paddo’s toe onder 18- tot 29-jarigen en 30- tot 49-jarigen. Cannabisgebruik bleef in alle leeftijdsgroepen vergelijkbaar met het niveau van tien jaar geleden.

Voor ketamine en 3-MMC zijn alleen gegevens beschikbaar vanaf 2023. In deze korte periode bleef het ketaminegebruik in alle leeftijdsgroepen stabiel. Het gebruik van 3-MMC nam tussen 2023 en 2025 toe onder 18- tot 29-jarigen, maar niet onder oudere leeftijdsgroepen.

Deze cijfers laten zien dat er eigenlijk niet zoiets bestaat als dé drugsgebruiker. Achter de landelijke trends gaan grote verschillen schuil tussen middelen en bevolkingsgroepen. Jongvolwassenen blijven de groep met het hoogste drugsgebruik, maar de trends laten ook zien dat veranderingen zich niet altijd voordoen in de jongste leeftijdsgroep. Voor sommige middelen zien we juist ontwikkelingen onder volwassenen van middelbare leeftijd. Dat is opvallend, omdat het erop lijkt dat een deel van de generaties die in hun jongere jaren drugs gebruikten, dit op latere leeftijd blijft doen. Drugsgebruik lijkt daarmee voor sommige groepen minder een tijdelijke levensfase en meer een gedrag dat doorwerkt in latere levensfasen.

– Frederiek Schutten, onderzoeker Nationale Drug Monitor

Juist door trends over een langere periode te volgen, worden ontwikkelingen zichtbaar die in jaarcijfers gemakkelijk onopgemerkt blijven. De gegevens laten bijvoorbeeld zien dat vrouwen relatief vaak 3-MMC gebruiken en dat sommige vormen van drugsgebruik lijken mee te bewegen met een generatie naarmate die ouder wordt. Zulke signalen helpen ons beter te begrijpen hoe drugsgebruik verandert en waar extra aandacht vanuit onderzoek, preventie en beleid nodig kan zijn.

– Margriet van Laar, programmahoofd Drugsmonitoring en Beleid