Het IJslandse model: de basis voor OKO
Het IJslandse preventiemodel is een succesvolle community-based aanpak. Deze aanpak is eind jaren 90 in IJsland ontwikkeld om middelengebruik onder jongeren op een positieve manier terug te dringen. In 2018 startten wij een pilot met de IJslandse grondleggers, negen Nederlandse gemeenten en het Nederlands Jeugdinstituut. Sinds 2022 is de aanpak vertaald naar de Nederlandse context en bekend onder de naam 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' (OKO). Ontdek meer over de aanpak in IJsland en de Nederlandse pilot.
Factsheet IJslandse aanpak
De wetenschappelijke bais van het IJslandse preventiemodel en waarom het werkt.
De resultaten in IJsland
Door datagedreven, op basis van de wetenschap en met elkaar samen te werken heeft IJsland het in 20 jaar tijd voor elkaar gekregen een enorme daling in het gebruik van alcohol, drugs en tabak onder jongeren in te zetten. In 1998 was 42% van de 15-16 jarigen in de laatste 30 dagen dronken geweest. In 2016 was dit nog maar 5% en door te blijven investeren stabiliseerde dit aantal. Voor roken en het gebruiken van cannabis realiseerden de IJslanders een vergelijkbare daling.
Door in te zetten op het versterken van de beschermende factoren en het verminderen van de risicofactoren realiseerden zij dit succes. Om aan deze factoren te werken is er onder andere ingezet op een stevig georganiseerd vrijetijdsaanbod voor jongeren middels de vrijetijdspas (met daarop ruim 500 euro per jaar per jongere), is de verbinding tussen school en thuis steviger geworden met home and school en zijn ouders ondersteund in hun opvoedvaardigheden en onderling contact.
Lees meer over de beschermende en risicofactoren bij de aanpak.
Landelijke maatregelen ondersteunen deze aanpak
Landelijke maatregelen kunnen een extra zetje in de goede richting geven bij lokale interventies. Zo kunnen jongeren in IJsland tabak kopen vanaf 18 jaar en alcohol vanaf 20 jaar. Ook worden alcoholische dranken vanaf een alcohol percentage van 2.25% niet in de supermarkt maar in speciale winkels verkocht. Juist de combinatie van community-based preventieaanpak met ondersteuning van landelijke acties lijken te hebben gezorgd voor de goede resultaten van de afgelopen 20 jaar in IJsland.
De vertaalslag naar Nederland
Brede aandacht van landelijke media over het succes van het IJslandse model wekte in de zomer van 2017 de interesse van Nederlandse gemeenten en landelijke partijen. Om de aanpak verder te verkennen en te kijken of en hoe deze in Nederland ingevoerd kan worden, is er van 2018 tot 2021 een pilottraject uitgevoerd. De gemeenten Amersfoort, Hardenberg, samenwerkingsverband Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden), Súdwest-Fryslân, Texel en Urk namen deel aan het pilottraject. De gemeenten werden ondersteund door het Trimbos-instituut, het Nederlands Jeugdinstituut en de IJslandse organisatie ICSRA,
Samen hebben we geleerd hoe we de IJslandse aanpak in Nederland kunnen toepassen wat heeft geleid tot de vertaalslag naar 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving'.
Bekijk hier de evaluaties van de 3-jarige pilot:
Factsheet: IJslandse aanpak
De wetenschappelijke basis van het IJslandse preventiemodel en waarom het werkt.
Aan de slag met OKO?
Heb je interesse of wil je als gemeente aan de slag met OKO? Laat het ons weten. Een van onze adviseurs neemt snel contact met je op. Zij kunnen je meer vertellen over de aanpak, wat de samenwerking inhoudt en hoe je je kunt aanmelden.
Blijf op de hoogte
Meld je aan voor de nieuwsbrief 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' en blijf op de hoogte van het laatste nieuws.
Lees de voorgaande nieuwsbrieven
De voorgaande nieuwsbrieven kun je lezen in het archief.
