Acceptatie homoseksualiteit sterk afgenomen onder jongeren in Nederland

Gonneke Stevens, hoofdonderzoeker van het HBSC-onderzoek en hoogleraar Jongerenwelzijn aan de Universiteit Utrecht, geeft aan dat in de periode 2021-2025 onder jongens in het voortgezet onderwijs het percentage met een positieve houding tegenover homoseksualiteit is gedaald van 40 naar 22 procent. “Meisjes zijn hier weliswaar positiever over, maar ook onder hen is dit percentage sterk gedaald. Onder meisjes in het voortgezet onderwijs gaat het om een daling van 78 naar 51 procent.”

Waardering school

Het percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat school leuk vindt, daalt al meer dan tien jaar gestaag, juist ook in de laatste vier jaar. Volgens Stevens staat deze ontwikkeling niet op zichzelf: jongeren in het voortgezet onderwijs zijn in de periode tussen 2017 en 2025 minder positief geworden over de sfeer tussen klasgenoten en rapporteren vaker dat zij gepest worden. De ervaren druk door schoolwerk bleef in de afgelopen vier jaar hetzelfde als in 2021 en is daarmee nog altijd hoog: “Ruim de helft van de meisjes en ruim een derde van de jongens in het voortgezet onderwijs ervoer in 2025 veel druk door schoolwerk.”

Mentale gezondheid meisjes

Bij het verschijnen van het vorige HBSC-rapport, vier jaar geleden, luidden de onderzoekers de noodklok over de sterke verslechtering van de mentale gezondheid onder meisjes. Die situatie is niet beter geworden, zo schrijven Stevens en haar collega’s. “Onze resultaten maken zichtbaar dat meisjes in het voortgezet onderwijs in 2025 op alle acht kenmerken van mentale gezondheid, net als in 2021, een stuk minder gunstig scoren dan in 2017. Zo lag het percentage meisjes met emotionele problemen in 2017 op 29 procent en in 2025 op 43 procent. Het percentage meisjes met gedragsproblemen steeg in deze periode van 12 naar 21 procent.” Onder meisjes op de basisschool zijn er in 2025 wel wat tekenen van herstel in hun mentale gezondheid.

Sociale media

Tussen 2017 en 2025 is het percentage jongeren dat intensief contact met anderen heeft via sociale media niet veranderd. Wel was er tussen 2017 en 2021 een stijging in problematisch socialemediagebruik onder meisjes. Bij meisjes in het voortgezet onderwijs ligt dit in 2025 nog steeds hoger dan in 2017. Van problematisch socialemediagebruik is sprake wanneer het gebruik ten koste gaat van andere belangrijke leefdomeinen en wanneer er controleverlies is. Daarnaast vroegen de onderzoekers in 2025 voor het eerst aan jongeren of zij in groep 6 (of al eerder) een eigen smartphone hadden. Ongeveer de helft van hen antwoordde bevestigend op deze vraag.

Alcohol, roken en vapen

Het percentage jongeren dat ooit of in de laatste maand alcohol heeft gedronken ligt in 2025 lager dan in 2021. Toch heeft in 2025 nog bijna 40 procent van alle jongeren in het voortgezet onderwijs ooit gedronken. Bovendien drinken de meeste jongeren nog altijd veel alcohol. Wat volgens Stevens ook opvalt, is dat er sinds 2017 onder meisjes sprake is van een geleidelijke toename in het percentage dat rookt. “Dit betekent dat we in 2025 voor het eerst zien dat meisjes vaker roken dan jongens. Hetzelfde geldt voor vapen.”

Fruit en bewegen

In de laatste vier jaar is het percentage leerlingen in het basisonderwijs dat iedere dag één keer of vaker fruit eet aanzienlijk toegenomen: van 42 naar 54 procent. “Dit percentage is sinds het eerste HBSC-onderzoek in 2001 nog nooit zo hoog geweest.” Onder leerlingen in het voortgezet onderwijs is er ook een stijging, maar deze is een stuk kleiner dan onder basisschoolleerlingen. Een andere positieve ontwikkeling: jongens in het basisonderwijs zijn in de laatste vier jaar meer gaan bewegen. “Daarnaast zien we een daling tussen 2021 en 2025 in het percentage jongens op de basisschool dat ten minste 24 uur per week gamet: van 19 naar 13 procent.”

Het HBSC-onderzoek, een nationaal representatief onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van jongeren in Nederland in groep 8 van het regulier basisonderwijs en in het regulier voortgezet onderwijs, wordt sinds 2001 elke vier jaar uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut. Het ministerie van VWS financiert dit onderzoek. In het HBSC-rapport 2025 komen ook andere thema’s aan bod, zoals de relatie met gezinsleden en vrienden, het gebruik van andere genotsmiddelen en seksueel gedrag. Voor alle thema’s worden verschillen naar leeftijd, geslacht, schoolniveau, migratieachtergrond, gezinsvorm en gezinswelvaart bestudeerd.