Digitale Transformatie in de GGZ: Reflecteren, leren, inspireren en moed houden in het innovatieproces

Tijdens de Tussenconferentie Digitale Transformatie in de GGZ kwamen projectleiders en experts samen om precies dát te doen: terug- en vooruitkijken, successen én uitdagingen delen, elkaar inspireren en houvast vinden voor de volgende fase van het doorbraakproject.

Waarom deze tussenconferentie?

Het doel van deze dag was helder: een dag creëren waarop deelnemers houvast krijgen in hun eigen proces en inspiratie opdoen – van sprekers én van elkaar. Want digitale transformatie gaat in de kern over mensenwerk: keuzes maken, aanpassen en blijven leren. Daarbij moet je soms accepteren dat het “dal” onderdeel is van de reis.

Wat we hebben gedaan

We kozen bewust voor een werkdag met interactie, reflectie en uitwisseling:

Deel 1 – Intervisie met Projectlandschappen

Projectleiders reflecteerden op hun eigen situatie door hun project te tekenen als een landschap. Met routes, bergen en dalen, hulpbronnen, bruggen en reisgenoten. Niet de tekenkwaliteit stond centraal, maar de betekenis. Juist door te tekenen (weg uit het pure denken, meer vanuit het onderbuikgevoel) werd zichtbaar wat in woorden soms onduidelijk blijft. Iedereen presenteerde het eigen projectlandschap aan de groep, waarna alle tekeningen samen een “galerij” vormden. Binnen deze negen totaal verschillende posters bleken er toch veel overeenkomsten te zijn. Tijdens de wandeling langs de landschappen werd snel duidelijk welke vragen en thema’s in meerdere projecten spelen.

• Het belang van bestuurlijk commitment en wetenschappelijke onderbouwing
• Enthousiasme, drive vanuit de projectleiders en een stip op de horizon
• Hoe zorg je ervoor dat je niet steeds allemaal opnieuw het wiel uitvindt? Hoe kunnen we elkaar nog meer ondersteunen?
• Techniek is versnipperd; wie neemt de regie en hoe regel je de coördinatie?
• Hoe beoordeel je de resultaten, wanneer is iets geslaagd of niet?
• Wat gebeurt er met de (beschikbaarheid van de) interventie als de cliënt uit zorg gaat?

Deel 2 – Gastsprekers: out of the box en met beide benen op de grond

In het tweede deel van de middag zorgden gastsprekers voor inspiratie en verdieping. Hun bijdragen hielpen om uit te zoomen, het grotere plaatje te zien en tegelijk heel concrete handvatten mee te nemen voor de volgende fase van de implementatie.

Maurine deelde een persoonlijk ervaringsverhaal en liet zien hoe digitale transformatie ook draait om vindbaarheid, timing en toegankelijkheid. Ze nam ons mee langs twee voorbeelden: De Waterheuvel (gebaseerd op een Amerikaans herstelconcept) en Platform Elf, een digitaal boekingsplatform dat mentale gezondheidszorg en ondersteuning vindbaar en toegankelijk maakt — met een gebruiksvriendelijke, anonieme interface voor gebruikers én een laagdrempelige interface voor aanbieders. Een scherpe vraag uit de groep ging over het risico dat ondersteuningsaanbod vraag creëert. Het perspectief dat bleef hangen: je kunt juist sturen naar oplossingen die wél beschikbaar zijn en alvast aan stukjes van de puzzel werken.

Kim bracht een aansprekende casus uit de ziekenhuiszorg in en vertaalde die naar praktische lessen en handvatten voor digitale zorginnovatie. Ze zette een fundamenteel punt neer: niet de techniek, maar de  (gedrags)verandering is de echte opgave. Technologie is het topje van de ijsberg; onder water zitten overtuigingen, routines en organisatiecontext. Met een casus uit de ziekenhuiszorg liet Kim zien wat helpt bij innovatie: laat zorgprofessionals zélf ideeën pitchen (intrinsieke motivatie), bouw bestuurlijk vertrouwen via beweging vanaf de werkvloer, werk met heldere doelen en kaders, en maak het klein, concreet en omkeerbaar. Zolang je niet start, winnen aannames het van belofte; zodra je begint, weegt ervaring ineens zwaarder dan mening.

Welke inzichten het opleverde

Alles bij elkaar leverde de tussenconferentie hernieuwde focus op. In de vorm van scherpere keuzes over wat er nodig is om doorbraken echt te versnellen. Dit nemen we mee:

• We opereren in een complex landschap — met veel afhankelijkheden, belangen en systemen; versnellen vraagt dat we die afhankelijkheden expliciet maken en sneller kunnen besluiten.
• Het gevoel je in een doolhof of op een hindernisbaan te bevinden is geen klacht, maar een diagnose: deze metafoor laat zien dat teams niet vastlopen op motivatie, maar op complexiteit en afhankelijkheden; dit vraagt andere sturing en besluitvorming in plaats van ‘harder werken’.
• Er is veel drive en optimisme, maar de boodschap is helder: zorg dat de fundamentele randvoorwaarden op orde zijn, anders blijft versnellen uit, hoe goed de oplossing ook is.
• Samenwerking en verbinding zijn geen “extraatje”; verbinding moet je actief organiseren (afspraken, ritme, rolverdeling) om doorbraken te versnellen.
• Van ‘project’ naar ‘ecosysteem’: op sommige plekken beginnen initiatieven aan elkaar te haken; er ontstaat meer samenhang en gedeelde taal, wat nieuwe kansen geeft voor hergebruik en opschaling.
• Stop met eindeloos discussiëren over hypothetische risico’s en ontwerp een eerste praktijkstap zodat ervaring leidend wordt in besluiten.
• Ontwerp ‘omkeerbaarheid’ vanaf het begin: spreek vooraf stop/door-criteria af (wat meten we, wanneer stoppen we of schalen we op), zodat experimenteren veiliger én sneller kan.
• Maak ruimte voor ideeën van de werkvloer: laat zorgprofessionals pitchen; dat levert intrinsieke motivatie én sneller draagvlak op en voedt bestuurlijk vertrouwen.
• Begin met één klein en duidelijk afgebakend project met heldere rollen; meerdere kleine projecten kunnen samen uitgroeien tot een grote verandering.

Doorpakken met vertrouwen

De belangrijkste punten om mee te nemen van deze dag zijn: erken dat innoveren pittig is. Het is normaal als het schuurt. En je bent niet de enige die soms denkt: hoe komen we hier doorheen?

Juist door ervaringen te delen—ook de onafgemaakte stukken—ontstaat ruimte. Ruimte voor leren, voor slimme stappen, en voor moed. Dank aan alle deelnemers voor de openheid, de scherpe vragen en het delen van de landschappen. We gaan verder met hernieuwde energie, meer houvast en een gedeeld besef: digitale transformatie is een reis — en reizen doe je makkelijker als je af en toe samen op de kaart kijkt.