Wat kan AI betekenen bij het stoppen met roken?

Persoonlijke ondersteuning bij stoppen met roken op elk moment

Eén van de toepassingen van AI in tabaksontmoediging is de inzet van virtuele coaches of chatbots. Virtuele coaches kunnen mensen die willen stoppen met roken bijvoorbeeld informatie geven, motiveren en ondersteuning bieden tijdens moeilijke momenten. Met als voordeel dat ze altijd beschikbaar zijn voor de gebruiker.  

Voor de notitie ‘Artificiële intelligentie (AI) in tabaksontmoediging’ hebben we onderzoek naar AI en tabaksontmoediging op een rij gezet. Hoewel de eerste resultaten veelbelovend zijn, staat het onderzoek naar virtuele coaches bij stoppen met roken nog in de kinderschoenen. Daarnaast verschillen de onderzoeken ook sterk in opzet en uitvoer.  

Perfect Fit: voorbeeld van AI-coach bij stoppen met roken

Ook in Nederland wordt onderzoek gedaan naar de toepassing van AI in de begeleiding bij het stoppen met roken. Een voorbeeld van zo’n onderzoek is de ontwikkeling van Perfect Fit. Dat is een mobiele interventie waarbij een virtuele coach mensen ondersteunt bij het stoppen met roken en het stimuleren van lichaamsbeweging. Het Leids Universitair Medisch Centrum heeft deze app ontwikkeld en de effectiviteit onderzocht. 

Hoewel Perfect Fit tot nu toe alleen binnen onderzoek is ingezet, geeft het een goed beeld van hoe dergelijke toepassingen eruit kunnen zien. Van de deelnemers die Perfect Fit hebben gebruikt, was één op de drie na twaalf maanden nog steeds gestopt met roken. Dat is een goed resultaat. Deelnemers waardeerden onder andere de toegankelijkheid en beschikbaarheid van de digitale coach. Maar niet alle deelnemers vonden de digitale coach persoonlijk. Digitale ondersteuning biedt dus kansen, maar kent ook uitdagingen.  

Meer mogelijk dan alleen stopondersteuning met AI

De mogelijkheden van AI reiken natuurlijk verder dan stopondersteuning. Onderzoekers gebruiken AI om grote hoeveelheden gegevens te analyseren en patronen te herkennen in data. Zo kijken onderzoekers bijvoorbeeld of AI kan helpen bij het voorspellen wie een grotere kans heeft om te beginnen met roken. Ook is onderzocht of AI ingezet kan worden om online discussies over roken, vapen en tabaksbeleid te analyseren. Dat kan inzichten opleveren in hoe mensen denken over deze onderwerpen en hoe mensen reageren op beleidsmaatregelen.  

Kansen én uitdagingen van AI

Privacy is een belangrijk aandachtspunt bij de inzet van AI. Het is daarom belangrijk om zorgvuldig om te gaan met persoonsgegevens. Ook is het van belang dat AI-toepassingen gezondheidsverschillen tussen groepen mensen niet groter maken. Wanneer AI-systemen worden getraind op basis van gegevens die niet representatief zijn voor de hele bevolking, bestaat het risico dat sociale ongelijkheden groter worden in plaats van kleiner. 

Maar wat werkt nu echt? AI lijkt veelbelovend, maar het is nog niet voldoende duidelijk welke toepassingen daadwerkelijk effectief zijn. Veel onderzoek bevindt zich nog in een relatief vroege fase en de onderzoeken zijn onderling vaak slecht vergelijkbaar. Het is dus niet mogelijk om algemene uitspraken te doen over effectiviteit.