Toekomstbestendige ggz

De mentale gezondheid staat onder druk (RVS, 2025), met een groeiend aantal mensen dat psychische klachten ervaart (Ten Have ea, 2023). Tegelijkertijd neemt de druk op de toegankelijkheid van de ggz toe, met lange wachttijden als gevolg (NZa, 2025). Dit heeft verschillende, met elkaar samenhangende, oorzaken (Boumans et al, 2023). Er lijkt sprake van een complexer wordende samenleving met meer prestatiedruk en bestaansonzekerheid. Van invloed is ook dat steeds meer aspecten van menselijk gedrag, emoties en sociale problemen worden benaderd en behandeld als medische of psychische aandoeningen. Binnen de ggz is ondertussen door personele krapte sprake van een structureel capaciteitstekort. Daar komt bij dat de manier waarop de zorg georganiseerd is (diagnose gestuurd en met schotten tussen domeinen), en stagnatie in de uitstroom, het bieden van toegankelijke en passende zorg soms in de weg zit.

Wat daarbij ook een rol speelt, is de marktwerking die de instroom in de ggz stimuleert en mismatch in de zorg veroorzaakt. Professionals binnen de ggz geven aan dat er steeds meer productie wordt verwacht en de administratieve lastendruk hoog blijft. Hierdoor is het werk veeleisender en minder aantrekkelijk geworden. Dat leidt tot toenemend ziekteverzuim en als uiterste gevolg dat professionals de ggz verlaten.

De afgelopen jaren zijn er allerlei initiatieven gestart om de vraag naar ggz te beïnvloeden, de zorg beter en toegankelijker te maken, en ervoor te zorgen dat die kwaliteit ook in de toekomst behouden blijft. Het Trimbos draagt hieraan bij door het doen van onderzoek en het delen van kennis. Bijvoorbeeld in projecten rondom persoonsgerichte en domeinoverstijgende zorg, brede vraagverkenning om passende zorg te vinden (‘verkennend gesprek’, binnen en buiten de ggz) en cruciale ggz voor mensen met de meest complexe psychische problemen.