Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) zijn stoffen die qua werking lijken op traditionele illegale drugs zoals cannabis, ecstasy of heroïne. Ze worden vaak op de drugsmarkt geïntroduceerd als legaal alternatief voor illegale drugs om zo bestaande drugswetgeving te omzeilen. In Nederland wordt de dynamiek van de drugsmarkt via verschillende monitoringsystemen gevolgd. Het signaleren van relevante ontwikkelingen rondom NPS vormt echter een aanzienlijke uitdaging, aangezien de prevalentie van gebruik van de meeste NPS laag is. Sommige NPS verschijnen überhaupt nooit op de Nederlandse drugsmarkt. Het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) verzamelt systematisch gegevens over de chemische samenstelling van in Nederland aangekochte drugs, waaronder ook NPS, ingeleverd door bezoekers van één van de testlocaties van het DIMS. Op het moment dat een drugssample wordt ingeleverd, worden er ook aanvullende gegevens verzameld zoals aankoopprijs en locatie van aankoop. Vanwege de (aanvankelijk) legale status van een aantal NPS, worden deze middelen niet uitsluitend via dealers of het darkweb aangeboden, maar ook via (Nederlandse) online webshops. Het DIMS monitort al een aantal jaar het assortiment en de prijzen van NPS op een aantal van deze webshops. Aanvullend op deze gegevens worden ook specifiek voor NPS de gebruikerservaringen op Nederlandse drugsfora door het DIMS gemonitord, aangezien niet alle NPS worden aangeboden bij een drugstestservice. Op 1 juli 2025 is het nieuwe stofgroepenverbod voor NPS in werking getreden. Met deze wetgeving is een aanvullende lijst (lijst IA) toegevoegd aan de Opiumwet, waarbij drie groepen NPS op basis van hun chemische basisstructuur in één keer zijn verboden. Het gaat specifiek om alle stoffen afgeleid van 2-fenetylamine, oftewel de fenylethylaminen (inclusief alle cathinonen), synthetische cannabinoïden en stoffen afgeleid van 4-aminopiperidine, oftewel de fentanyl-achtigen. Om inzicht te verkrijgen in de markt en het aanbod van NPS in Nederland voorafgaand aan dit verbod, en in het bijzonder voor de stofgroepen die onder het verbod vallen, is door het Trimbos-instituut onderzoek verricht naar de Nederlandse NPS-markt in 2024. Hiervoor zijn drie databronnen geraadpleegd: de geanalyseerde drugssamples die zijn ingeleverd bij één van de testlocaties van het DIMS, informatie over welke NPS online werden besproken op de Nederlandse drugsfora, en een momentopname van het aanbod op vier populaire Nederlandse online webshops met diverse NPS in het assortiment
