Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) zijn stoffen die qua werking lijken op traditionele illegale drugs zoals cannabis, ecstasy of heroïne. Ze worden vaak op de drugsmarkt geïntroduceerd als legaal alternatief voor illegale drugs om zo bestaande drugswetgeving te omzeilen. In Nederland wordt het gebruik van drugs op verschillende manieren gemonitord, bijvoorbeeld via bevolkingsonderzoeken. Over het gebruik van NPS ontbreken echter vaak gegevens. Dit omdat NPS een grote en snel veranderende groep stoffen omvat en het lastig is deze stoffen te volgen via standaard monitoringsystemen. Bovendien is de prevalentie van gebruik van de meeste NPS laag, waardoor het moeilijk is om betrouwbare en gedetailleerde informatie te verzamelen over wie deze middelen gebruikt en hoe. Als aanvulling op bestaande monitors heeft het Trimbos-instituut een vragenlijstonderzoek uitgevoerd, waarbij gebruikers van NPS doelgericht zijn geworven. Het doel van dit onderzoek is om meer gedetailleerd inzicht te krijgen in gebruikspatronen en kenmerken van gebruikers van NPS in Nederland. Aanleiding voor dit onderzoek is het nieuwe stofgroepenverbod dat op 1 juli 2025 in werking is getreden. Met deze wetgeving is een aanvullende lijst (lijst IA) toegevoegd aan de Opiumwet, waarbij drie groepen NPS op basis van hun chemische basisstructuur in één keer zijn verboden. Het gaat specifiek om alle stoffen afgeleid van 2-fenetylamine, oftewel de fenylethylaminen (inclusief alle cathinonen), synthetische cannabinoïden en stoffen afgeleid van 4-aminopiperidine, oftewel de fentanyl-achtigen. In dit onderzoek hebben we ons specifiek gericht op de situatie vóór de invoering van deze wetgeving.
