Ketenaanpak Mentale gezondheid
Contact
Heb je vragen?
Naar een mentaal gezonde gemeente aanpak
Samen werken aan een sterke, preventieve aanpak
Het Trimbos-instituut werkt aan een structurele werkwijze waarin diverse organisaties hun krachten bundelen om vraagstukken over preventie rondom mentale gezondheid in zijn geheel aan te pakken.
De op te zetten aanpak richt zich op het versterken van ondersteuning vóór de formele zorgverlening begint. In de wijk, op school, op werk, dáár waar inwoners komen en we de mentale gezondheid van inwoners kunnen beschermen, bewaken en ondersteunen.
Waarom deze aanpak?
De mentale gezondheid van inwoners staat onder druk. Tegelijkertijd is er veel aandacht voor mentale gezondheid en ontstaan er steeds meer initiatieven die (in)direct de mentale gezondheid van inwoners beschermen, bewaken en ondersteunen – van preventie tot specialistische zorg. Voorbeelden hier van de Mentale Gezondheidsnetwerken, de ketenaanpak preventie PostPartum Depressie, het landelijk dekkend kennisnetwerk mentale gezondheid (KIS), het Leading Locals gemeente netwerk van MIND US, het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM), DepressieNet en allerlei regionale netwerken rondom mentale gezondheid. Veel gaat dus al goed.
Toch zien we dat een groot deel van deze initiatieven zich vooral richt op de ggz, vaak vanaf het moment dat iemand zich met klachten meldt bij een (zorg)professional (zoals een huisarts). Het preventieve deel en de bredere publieke gezondheidskant blijven daarbij nog onderbelicht. Terwijl juist vóórdat iemand een (zorg)professional bezoekt, belangrijke kansen liggen voor passende ondersteuning, vroeg signalering en tijdige verwijzing.
Welk probleem lost een structurele en gedeelde werkwijze op?
Op dit moment ontbreekt in die ‘informele’ fase (thuis, op school, op het werk en in de wijk), een structurele werkwijze die organisaties helpt om inwoners mentaal gezond te houden, eventuele signalen te herkennen, en inwoners passende ondersteuning te bieden. Een greep uit knelpunten in de praktijk:
- Organisaties en professionals zetten zich op verschillende manieren in voor mentale gezondheid. Daardoor ontstaat een grote variatie in aanpakken.
- Het blijkt lastig om te bepalen welke combinatie van interventies en maatregelen het beste werkt.
- Het begrip mentale gezondheid wordt (te) beperkt opgevat, waardoor belangrijke kansen voor preventie niet meegenomen worden in de aanpak.
- Het overzicht ontbreekt van de betrokken en actieve organisaties en de rollen die zij hebben of ambiëren. Dit maakt het lastig om elkaar te vinden en op elkaar aan te sluiten. Of deze overzichten bestaan specifiek voor bepaalde thema’s of doelgroepen.
- Afstemming komt moeizaam tot stand. Mentale gezondheid is een breed thema. Hierdoor bestaan er veel mogelijkheden voor preventie en talrijke initiatieven en betrokken organisaties die niet altijd bekend zijn.
- Organisaties zoeken naar een passend aanpak en laten zich daarbij leiden door lokale omstandigheden en de kansen die zich daar voordoen. Dit kan leiden tot variatie in aanpakken, versnippering, dubbel werk en hiaten waardoor kansen voor betere kwaliteit en efficiëntie niet volledig worden benut.
Een systematische, schaalbare aanpak
Daarom zetten we komend jaar een structurele, gedeelde aanpak* op voor mentale gezondheid, die preventie, (vroeg)signalering, tijdige hulp en samenwerking met elkaar verbindt.
Er is ruimte voor regionale invulling, zodat de aanpak goed kan aansluiten op lokale omstandigheden en de kansen die daar ontstaan. Wat al werkt, juichen we toe. Wat nog ontbreekt, vullen we indien mogelijk (samen) aan.
*Hierbij kun je denken aan een netwerkaanpak: een samenwerkingsvorm waarbij diverse organisaties hun krachten bundelen om maatschappelijke vraagstukken in zijn geheel aan te pakken.
Voor wie?
De aanpak is bedoeld voor: beleidsmakers, bestuurders, managers en professionals uit het publieke, sociale en zorgdomein. Iedereen die betrokken is (of wil worden) bij het opzetten of uitvoeren van een netwerkaanpak rondom mentale gezondheid.
Wat doen we binnen dit project?
Met de huidige projectsubsidie ontwikkelen we een plan voor hoe een regionale aanpak eruit kan zien. Wat is een werkwijze waarmee de praktijk direct aan de slag kan?
Hiervoor sluiten we aan bij bestaande structuren en leren we van bestaande ketenaanpakken.
Start in: 2026.
Dit project is mogelijk gemaakt door subsidie vanuit het ministerie van VWS.
Dit doen we graag samen
We werken nauw samen met partijen die binnen deze aanpak een belangrijke rol spelen. Bijvoorbeeld organisaties die al een rol spelen binnen bestaande netwerken, initiatieven en samenwerkingen. Het betrekken van relevante organisaties vormt dan ook een centraal onderdeel van het project.
Heb je interesse om een rol in te spelen in het opzetten van de netwerkaanpak? Mail ons: mentalegezondheid@trimbos.nl
Publicaties
Hier verschijnen eventuele relevante publicaties, zoals een implementatiehandreiking.
Contact
Vragen of meedoen?
Neem contact op met de projectleider vanuit het Trimbos-instituut: Isabel Gosselt igosselt@trimbos.nl
Wil je een rol spelen in het opzetten van deze netwerkaanpak of heb je andere vragen over mentaal gezondheidsbeleid? Mail naar: mentalegezondheid@trimbos.nl