Jonge rokers stoppen moeilijk

Onderstaande column van Marloes Kleinjan is gepubliceerd in nummer 2 van de Nieuwsbrief Tabaksontmoediging van 3 maart 2015. Plaatsing betekent niet automatisch dat het Trimbos-instituut de mening van de auteur deelt.

Ondanks dat jongeren doorgaans heel goed weten welke schadelijke gevolgen roken heeft, begint een groot aantal van hen toch met roken. Verontrustend is dat jongeren al snel symptomen van nicotineafhankelijkheid kunnen ontwikkelen, zelfs na een periode van kort en/of onregelmatig roken. Vanwege de verslavende werking en de schadelijke gezondheidsgevolgen van roken en vanwege het feit dat stoppen met roken steeds moeilijker wordt naarmate je langer rookt, is het van groot belang om het stoppen met roken onder jongeren aan te moedigen.

Onderzoek naar het rookgedrag van jeugd was tot nu toe echter vooral gericht op factoren die een rol spelen bij het experimenteren en beginnen met roken. Er is nog relatief weinig onderzoek gedaan naar factoren die belangrijk zijn bij het stoppen met roken onder de jeugd. Het gebrek aan onderzoek naar stoppen met roken onder jeugdigen kan voor een deel worden toegeschreven aan het feit dat lang werd gedacht dat jonge rokers nog niet afhankelijk konden worden van nicotine. Aangenomen werd dat adolescenten zonder al te veel moeite met roken zouden kunnen stoppen wanneer ze dat zelf maar wilden. Inmiddels is echter bekend dat de terugval na het ondernemen van stoppogingen ook onder adolescenten erg hoog is.

Een recente overzichtsstudie uit 2013 (1) naar stoppen-met-roken interventies voor jongeren concludeerde dat er nog steeds onvoldoende bewijs is voor de effectiviteit van bestaande stoppen-met-roken interventies voor deze groep. Er zijn wel enkele veelbelovende initiatieven, bijvoorbeeld de Amerikaanse “Not On Tobacco” interventie (het programma is niet beschikbaar in Nederland). Dit programma is getest op effectiviteit in de Verenigde Staten, maar dit waren kleine studies met weinig deelnemers. De resultaten lijken positief, maar er kan nog niet met zekerheid gezegd worden dat het programma echt goed werkt. In het algemeen blijven sterke effecten of sterk bewijs voor stoppen-met-roken interventie voor jongeren dus nog altijd uit.

Het Trimbos-instituut investeert daarom in het inventariseren en integreren van de bestaande kennis op het gebied van stoppen-met-roken onder jongeren. Door het bundelen (2) van alle beschikbare kennis over de belangrijkste factoren voor succesvol stoppen onder jeugd hopen we bij te kunnen dragen aan een betere onderbouwing en ontwikkeling van effectievere interventies en behandelingen om jongeren te optimaal te ondersteunen bij hun stopproces. Het één op één vertalen van stop-producten voor volwassenen naar jeugd zoals nu nog vaak gebeurd, is in ieder geval niet voldoende.

(1) Stanton A, Grimshaw G: Tobacco cessation interventions for young people: 2013 Update. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013, 8.

(2) Kleinjan, M., Van Zundert, R.M.P., & Engels, R.C.M.E. Processes and mechanisms behind adolescent smoking cessation and relapse: An overview and recommendations for treatment and research. Resubmitted.

Marloes Kleinjan
Programmahoofd Epidemiologie & Research support
Trimbos-instituut