Peilstationsonderzoek 2015

Dalende trend

Tussen 2011 en 2015 is het percentage 12- t/m 16-jarige scholieren dat ooit alcohol, tabak of cannabis heeft gebruikt gedaald. Voor het eerst is er óók bij 16-jarigen sprake van minder alcoholgebruik.

Verschillen in schoolniveau

Voor nagenoeg alle middelen zijn er verschillen tussen scholieren van het VMBO en VWO; een hoger en meer intensief gebruik bij leerlingen op de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg van het VMBO vergeleken met VWO-ers.

Nieuwe verleiding: lachgas

Een hoog percentage jongeren heeft ooit (8%) of in de afgelopen maand (2%) lachgas gebruikt. Lachgas wordt door jongeren nauwelijks als ‘drug’ gezien, maar kennis ontbreekt over de gevolgen van herhaaldelijk kortdurend zuurstofgebrek op jonge leeftijd. Dit vraagt dus om alertheid.

 

Middelengebruik bij schoolgaande jongeren van 12-16 jaar

Middelengebruik in 2015

Van de 12- t/m 16-jarige scholieren heeft 45% wel eens alcohol gedronken, 23% heeft wel eens gerookt, 10% heeft wel eens cannabis gebruikt en 2% heeft ervaring met XTC. Het gebruik van deze middelen in de afgelopen maand ligt flink lager. Tussen jongens en meisjes zijn weinig verschillen in het gebruik van tabak, alcohol en XTC, maar jongens hebben vaker ervaring met cannabis.

Middelengebruik ooit in het leven en in de afgelopen maand (12 t/m 16 jaar)

Verschillen tussen schoolniveaus

Onder leerlingen van de VMBO-basis en kaderberoepsgerichte leerweg is het gebruik van nagenoeg alle genotmiddelen het hoogst. Zo heeft 17% van hen de afgelopen maand gerookt, tegenover 7% van de VWO-leerlingen.

Middelengebruik in de afgelopen maand naar schoolniveau (12 t/m 16 jaar)

 

Trends in alcoholgebruik

Forse daling in het alcoholgebruik

Tussen 2011 en 2015 is het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken fors gedaald van 66% naar 45%. Vergeleken met 2003 is het percentage alcoholgebruikers bijna gehalveerd, zowel bij jongens als bij meisjes. Sinds 2003 is ook het aantal scholieren dat in de afgelopen maand alcohol heeft gedronken of heeft gebinged (5 of meer glazen bij één gelegenheid) gehalveerd.

Alcoholgebruik jongeren (12 t/m 16 jaar)

Jongeren starten later met alcohol drinken

Het aantal scholieren dat ooit alcohol heeft gedronken blijkt tussen 2011 en 2015 significant te zijn gedaald in alle leeftijdscategorieën (12 t/m 16 jaar). Deze daling was voor het eerst óók zichtbaar bij de 16-jarigen. Vergeleken met 2003, zijn jongeren in 2015 gemiddeld ruim één jaar ouder als zij voor het eerst alcohol drinken (12,0 jaar versus 13,2 jaar).

Alcoholgebruik ooit in het leven, naar leeftijd

 

Trends in roken

Daling aantal rokers

Tussen 2011 en 2015 is het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit gerookt heeft fors gedaald van 33% naar 23%. Vergeleken met 2003 is het percentage rokers bijna gehalveerd, zowel bij jongens als bij meisjes. Tussen 2011 en 2015 is ook het aantal scholieren dat in de afgelopen maand gerookt heeft significant gedaald, evenals het percentage dagelijks rokers.

Roken (12 t/m 16 jaar)

Jongeren starten later met roken

Het percentage scholieren dat ooit gerookt heeft blijkt tussen 2011 en 2015 significant te zijn gedaald in alle leeftijdscategorieën, met uitzondering van de 12-jarigen. Deze daling was dus óók zichtbaar bij de 16-jarigen. Vergeleken met 2003, zijn jongeren in 2015 gemiddeld ruim één jaar ouder als zij voor het eerst roken (11,8 jaar versus 12,9 jaar).

Roken ooit in het leven, naar leeftijd

 

Trends in cannabisgebruik

Cannabisgebruik (12 t/m 16 jaar)

Cannabisgebruik gedaald

Tussen 2011 en 2015 is het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit cannabis heeft gebruikt gedaald van 14% naar 10%. Deze daling is bij jongens en meisjes zichtbaar. In dezelfde periode is het percentage jongeren dat in de afgelopen maand cannabis heeft gebruikt niet significant gedaald. Vergeleken met 2003 zijn jongeren in 2015 ouder als ze voor het eerst experimenteren met cannabis (13,7 jaar versus 14,1 jaar).

 

Harddrugs en paddo’s, lachgas : trends en gebruik in 2015

Lachgas populair

Van de 12- t/m 16-jarige scholieren heeft 2,9% ooit enige harddrug (XTC, cocaïne, amfetamine, heroïne, crack, GHB of LSD) gebruikt, de meeste scholieren hebben ervaring met XTC (1,9%). Opvallend is het hoge percentage scholieren dat lachgas heeft gebruikt (8%). Eerder is niet naar lachgas gevraagd omdat er geen signalen waren dat dit middel door veel scholieren werd gebruikt.

Gebruik van harddrugs, paddo’s en lachgas ooit in het leven (12 t/m 16 jaar)

 

Gebruik harddrugs en paddo’s onverminderd laag

Het gebruik van harddrugs (XTC, cocaïne en amfetamine) en paddo’s vertoont een piek in 1996, waarna een geleidelijke daling wordt ingezet. Voor XTC lijkt de daling te stoppen in 2007; in 2011 en 2015 blijft het percentage stabiel op ongeveer 2%. Bij amfetamine en paddo’s lijkt de daling door te zetten, maar het verschil met 2011 is niet significant.

Trends in het gebruik van harddrugs en paddo’s ooit in het leven (12 t/m 16 jaar)

 

E-sigaret en waterpijp: gebruik in 2015

Gebruik van e-sigaret en waterpijp, ooit in het leven (12 t/m 16 jaar)

Veel scholieren experimenteren met e-sigaret

Hoewel het bij de meesten beperkt blijft tot eenmalig gebruik, is het opvallend dat in 2015 méér scholieren van 12 t/m 16 jaar weleens een e-sigaret of shisha pen hebben gebruikt (34%) dan een gewone sigaret (23%). Onder de 12-jarigen heeft 21% al ervaring met de e-sigaret. Ongeveer een kwart van de e-sigaret gebruikers (24%) gebruikt meestal of altijd een e-sigaret met nicotine.

Waterpijp in zwang

Het gebruik van de waterpijp wordt vaak gezien als een gezellige activiteit, maar hierbij komen dezelfde schadelijke stoffen vrij als bij het roken van gewone sigaretten. Bijna een kwart van de 12- t/m 16 jarige scholieren heeft ooit een waterpijp gerookt. Onder 15- en 16-jarige scholieren heeft ruim een derde ooit waterpijp gerookt. Dit betreft vaker jongens dan meisjes. 

 

Verantwoording

Peilstationsonderzoek Scholieren

Het Peilstationsonderzoek (onder professionals vaak afgekort tot Peil) is een landelijk representatief onderzoek naar het roken, drinken, drugsgebruik en internetgebruik onder scholieren van tien tot en met achttien jaar. Er doen ruim tienduizend leerlingen van het basisonderwijs (groep 7 en 8) en het voortgezet onderwijs aan mee. Het onderzoek is gefinancierd door het ministerie van VWS en uitgevoerd door het Trimbos-instituut. Eind 2015 vond het onderzoek voor de negende keer plaats.

Lees verder over het Peilstationsonderzoek.

Leefstijlmonitor (LSM)

Sinds 2012 is onder coördinatie van het RIVM de leefstijlmonitor (LSM) ontwikkeld. In de LSM worden voor volwassenen en jeugd onderzoeken aangewezen die de landelijke cijfers leveren op verscheidene kernthema’s. Het Peilstationsonderzoek levert in het kader van de LSM de landelijke kerncijfers over genotmiddelengebruik van jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar. In 2017 worden deze kerngegevens in het HBSC onderzoek (Health Behaviour in School-aged Children) verzameld.

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.