Effecten van de coronacrisis op de drugsmarkt

De internationale handel, het vliegverkeer en een groot deel van het openbare leven liggen vrijwel stil vanwege de coronacrisis. Dit kan gevolgen hebben voor de beschikbaarheid, de aanvoer en de productie van drugs.

Aanbod en kwaliteit van drugs

In 2009 registreerde het DIMS een forse daling in de zuiverheid en sterkte van ‘ecstasypillen’. Deze dip in de ecstasymarkt hing vermoedelijk samen met aangescherpte internationale controle op de handel in grondstoffen, waardoor er een schaarste aan MDMA ontstond. China is een belangrijke leverancier van grondstoffen voor de productie van synthetische drugs. We weten nog niet of de lock-down in China op de lange termijn gevolgen heeft voor de beschikbaarheid en samenstelling van diverse drugs in ons land. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor de toevoer van cocaïne die grotendeels vanuit Zuid-Amerika afkomstig is.

Vertraging in zichtbaarheid effecten

Doorgaans duurt het echter even voordat de gevolgen van ‘beperkende maatregelen’, zoals een lock-down, strengere controle of een verbod van een drug, zichtbaar worden op de gebruikersmarkt. Voor ecstasy en andere synthetische drugs, die volop in Nederland worden geproduceerd, is er voor de korte termijn mogelijk voldoende voorraad. Tegelijk zijn er ook aanwijzingen dat het ‘recreatief’ gebruik van drugs op een lager pitje staat, en er mogelijk ook minder vraag is. Dit kan echter per middel en gebruikersgroep verschillen. Zo zijn er her en der signalen van een schaarste aan heroïne, maar hebben we geen harde cijfers.

In hoeverre de handel in drugs daadwerkelijk is belemmerd, of gewoon doorgaat via online handel en ‘pakketpost’ is op dit moment niet bekend.

Versoepeling maatregelen

In de maand mei zijn in verschillende landen, waaronder Nederland, diverse beperkende maatregelen versoepeld of opgeheven. Dit biedt meer ruimte om drugs te verhandelen. Ook al zullen er deze zomer geen grote evenementen plaatsvinden, de huidige situatie laat het ‘ recreatief’ gebruik van drugs wel weer toe in kleinere setting met bijvoorbeeld vrienden.

Vrijdag 29 mei verscheen er vanuit het EMCDDA in samenwerking met Europol een rapport over de impact van COVID-19 op de Europese drugsmarkten. Hierin staat beschreven dat voor sommige drugs op lokaal niveau de prijzen tijdelijk gestegen waren en er tekorten dreigden, maar dat de situatie snel verandert. Het rapport geeft daarnaast ook een inkijk in hoe georganiseerde misdaad groepen actief blijven gedurende de pandemie door op verschillende manieren de handel en het transport van drugs aan te passen.

Monitoring drugsmarkt

Drugstestlocaties weer aangepast open

Via het DIMS houden we normaal gesproken zicht op de drugsmarkt, door middel van wat gebruikers aanleveren op een van de 33 testlocaties door het hele land. Indien er extra riskante of vervuilde drugs in omloop zijn, wordt dit snel en efficiënt gecommuniceerd. Tussen 16 maart en 22 april waren de testservices tijdelijk gesloten en kon er alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals bijvoorbeeld na een incident, drugs worden ingeleverd en getest.

Inmiddels zijn bij alle aangesloten instellingen voor verslavingszorg de meeste testlocaties weer aangepast open. Een groot verschil met voorheen is dat men verplicht is om van te voren telefonisch contact op te nemen voor een intake gesprek, waarna er een afspraak gemaakt kan worden om de drugs op locatie in te komen leveren voor analyse. De afgelopen weken nam het aantal bezoekers van de testservices gestaag weer toe. Raadpleeg de website van het DIMS  voor de actuele situatie en eventuele wijzigingen.

Onderzoek naar drugsmarkten

Met korte polls via social media kanalen voor mensen die alcohol en drugs gebruiken houden we zicht op mogelijke veranderde gebruikspatronen. Dit gebeurt bijvoorbeeld ook in het Groot Uitgaans Onderzoek 2020, waarin ‘corona’-vragen zijn opgenomen om vraag en aanbod van drugs en andere middelen in kaart te brengen.

 

Ook hebben we de online drugsmonitoring versterkt om hiermee zicht krijgen op wat voor drugs er op dit moment op verschillende plaatsen in Nederland aangeboden en gevraagd worden, wat de prijzen van verschillende middelen zijn en of dit verandert gedurende de coronacrisis. Op de grote drugsfora volgen wij of er corona-gerelateerde topics gestart worden. Met de opgedane kennis kunnen we potentiële gebruikers gerichter informeren en waarschuwen indien blijkt dat markt instabieler is, en er extra risico’s zijn aan het gebruik.

Update Nederlandse drugsmarkten

De afgelopen maanden hebben het Trimbos-instituut (Harm Reduction Netwerk en het Drugs Informatie en Monitoring Systeem), Stichting Mainline en de Belangenvereniging Druggebruikers MDHG geïnventariseerd of en zo ja, welke veranderingen er zich op de verschillende drugsmarkten hebben voltrokken als gevolg van de invoering van de intelligente lockdown in Nederland na de COIVD-19 uitbraak. Naast het opvragen van signalen uit het veld hebben we vanaf het moment dat de testservices weer opengingen, specifiek gekeken naar eventuele veranderingen in prijs, beschikbaarheid en samenstelling van de bij het DIMS aangeleverde drugsmonsters.

Daarnaast hebben we gekeken of er op de door ons gemonitorde drugsfora discussies plaatsvonden over mogelijke veranderingen als gevolg van de beperkende maatregelen. Ook hebben we gekeken of er op social media en in het bijzonder op de berichtenservice Telegram, een verschuiving viel waar te nemen in het aantal drugs gerelateerde berichten voor de COVID-19 uitbraak tot aan de eerste versoepelingen van de maatregelen eind mei. De gevonden resultaten zijn gekoppeld aan een inventarisatie van Mainline onder professionals en/of mensen die drugs gebruiken binnen de klassieke doelgroep (heroïne en basecoke) uit het hele land, en professionals en/of mensen die drugs gebruiken binnen de chemsex doelgroep, met name uit Amsterdam.

Samenvattend kunnen we concluderen dat (dd 5 juni) van enige impact van de coronamaatregelen op de prijzen, beschikbaarheid of samenstelling van de meest gangbare illegale drugs in Nederland  vooralsnog geen sprake lijkt te zijn.

European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction and Europol (2019). EU Drug Markets Report 2019. Publications of the European Union, Luxembourg.  

Brunt TM, Niesink RJ, van den Brink W. Impact of a transient instability of the ecstasy market on health concerns and drug use patterns in The Netherlands. Int J Drug Policy. 2012 Mar;23(2):134-40. doi: 10.1016/j.drugpo.2011.05.016. Epub 2011 Jul 8.

Van der Gouwe, D., Blankers, M., & Van Laar, M. (2019). Factsheet: Online drugsmonitoring. Utrecht: Trimbos-instituut.

EMCDDA
Het EMCDDA heeft een aparte webpagina over de implicaties van Covid-19 voor mensen die drugs gebruiken.

Crew Scotland houdt bij wat er in verband met de uitbraak van het coronavirus op de drugsmarkten gebeurt, zet onder andere wereldwijde surveys uit en bericht daarover op een website die regelmatig wordt ge-update.