Geestelijke gezondheid Nederlandse jeugd

Het gaat goed met de Nederlandse jeugd. Maar we weten nog te weinig over de groep jongeren waar het psychisch minder goed mee gaat. Het Trimbos-instituut doet onderzoek naar de geestelijke gezondheid van jongeren.

Onderzoek naar geestelijke gezondheid jeugd

 

De adolescentie is een periode van mogelijkheden, maar ook een van kwetsbaarheid en risico's. Een belangrijke periode dus om in te investeren en om veel over te weten.

Dat zegt Marloes Kleinjan, hoogleraar Youth Mental Health Promotion aan de Universiteit Utrecht en Programmahoofd Epidemiologie bij het Trimbos-instituut in haar oratie 'De onderste steen boven: over de verborgen zorgen van de jeugd.'

Kleinjan constateert dat we nog te weinig weten van de jongeren waar het psychisch slecht mee gaat. Wat we dankzij het HBSC-onderzoek wél weten, is dat het op veel punten goed gaat met de Nederlandse jeugd.

Contactpersoon

Marloes  Kleinjan

Marloes Kleinjan

Neem contact op
+31 (0)30 - 2971(194)

Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)

Wat we dankzij HBSC wél weten

HBSC is een representatief onderzoek naar de gezondheid en het welzijn van de schoolgaande jeugd van 11 tot en met 16 jaar. Onderwerpen zijn onder andere middelengebruik, seksualiteit en welbevinden. Het onderzoek wordt elke vier jaar herhaald in 48 landen. 

Nederlandse basisscholieren beoordelen hun leven gemiddeld met een 8,3. Middelbare scholieren met een 7,6. Daarmee zijn Nederlandse jongeren de gelukkigste van Europa. Ze zijn overwegend positief over hun relatie met hun ouders, vrienden en klasgenoten.

Tegelijkertijd laat HBSC zien dat 1 op de 5 jongeren last heeft van emotionele problemen. De helft van de Nederlandse jeugd ervaart psychosomatische klachten, zoals slaapproblemen, hoofdpijn en zenuwachtigheid. Het gaat op een aantal vlakken dus niet goed met Nederlandse jongeren.

Bekijk het HBSC-onderzoek

Feiten en cijfers over middelengebruik scholieren

Wat we ondanks HBSC nog niet weten

HBSC geeft een goed beeld van de jeugd; ook kwetsbare jongeren nemen deel. Wat het HBSC-onderzoek niet vertelt is hoe kwetsbaar deze groep precies is. En welke psychische klachten en stoornissen precies spelen binnen deze groep. HBSC is een momentopname die elke vier jaar plaatsvindt, met steeds andere deelnemers. We volgen ondervraagde jongeren niet, zoals dat bij volwassenen met NEMISIS-2 wél gebeurt. 

Onbeantwoorde vragen zijn bijvoorbeeld:

  • Hoeveel jongeren hebben op dit moment een depressie, angststoornis, ADHD, OCD of gedragsstoornis? 
  • Hoe lang duurt een depressie bij jongeren? 
  • Welke jongeren lopen het meeste risico op psychische  aandoeningen? 

Het antwoord vinden op deze vragen draagt in belangrijke mate bij aan het ontwikkelen van een effectief geestelijk gezondheid- en preventiebeleid.

Over de verborgen zorgen van de jeugd

Oratie Marloes Kleinjan

In haar inaugurele rede van 1 oktober 2018 zegt hoogleraar Marloes Kleinjan dat ze zich gaat inzetten om meer te weten te komen over jongeren met psychische problemen. Door deze groep en de werking van bestaande preventieprogramma's (beter) in kaart te brengen, kunnen we preventie zo optimaal mogelijk inrichten, betoogt ze. 

Lees de oratie (pdf)

Preventie inzetten op hoog risicogroepen en jongeren die al klachten hebben, lijkt essentieeel om mentale gezondheidswinst te behalen en potentieel gezondheidsverlies te vermijden

Beluister Marloes Kleinjan over haar oratie op NPO Radio 1.

Luister nu

Interview: 'We moeten dieper graven'

Hoe dichten we de gaten in onze kennis over kwetsbare jongeren en de psychische problemen waar ze mee kampen? Afdelingshoofd Epidemilogie bij het Trimbos-instuut Marloes Kleinjan beantwoordt vragen over haar oratie 'De onderste steen boven: over de verborgen zorgen van de jeugd.'

Wat bedoel je met de verborgen zorgen van onze jeugd?

"De laatste tijd verschijnen steeds vaker berichten in het nieuws over de mentale druk onder jongeren. Ook het RIVM heeft aangegeven dat de mentale druk onder jongeren toeneemt en dit mogelijk gevolgen kan hebben voor hun mentale gezondheid."

"Daarnaast komt uit meerdere onderzoeken naar voren dat de Nederlandse jeugd tot één van de meest gelukkige jeugd ter wereld behoort. Dit lijkt zeer tegenstrijdig en daarom ben ik hier zelf met Nederlandse jongeren over in gesprek gegaan. Wat ik opmerkelijk vond, was dat alle jongeren in het gesprek aangaven zich vaak zorgen te maken. Zonder uitzondering maakten alle jongeren zich zorgen over schoolzaken, zoals pestgedrag of prestatiedruk."

"Ondanks dit soort zorgen, bleek dat de jongeren over het algemeen erg gelukkig waren en veel vrijheid ervaarden om eigen keuzes te maken. Onder hen bevond zich echter ook een kleine groep, die aangaf erg veel zorgen en negatieve gevoelens te hebben. Over deze kleine groep weten we maar weinig. Onderzoeken, zoals het HBSC-onderzoek, schetsen namelijk vaak een landelijk overzicht van het welbevinden van de jeugd."

"We weten dus uit HBSC wel dat er een kwetsbare groep is, maar hoe die kwetsbare groep jongeren er precies uit ziet en in hoeverre deze last heeft van ernstige psychische klachten, is voor ons nu niet zichtbaar. Ik geloof dat we hier iets mee moeten. Als we deze kwetsbare groep jongeren door middel van onderzoek beter in kaart brengen, kunnen we hen beter begeleiden en mogelijk hun mentale gezondheid versterken."

Lees het volledige interview

Vragen?

Prof. dr. Marloes Kleinjan is bereikbaar voor het beantwoorden van vragen over de geestelijke gezondheid van jongeren en haar oratie. 

Neem contact op

Aan de slag: Trainingen

Wilt u depressieklachten bij jongeren sneller signaleren? Of bent u op zoek naar manieren om depressie en angst bij jongeren aan te pakken? Het Trimbos-instituut traint professionals in effectieve signalering- en behandeltechnieken.

Angst en depressie bij jongeren, wat werkt?

Angst en depressie komen veel voor onder jongeren. Uit het overschot van beschikbare programma’s voor de behandeling van angst en depressie, verzamelden we de werkzame elementen in een aantal modules voor effectief maatwerk.

Leer depressie aanpakken

Signaleren van depressieve klachten bij kinderen en jongeren

Hoe kunt u depressieve klachten signaleren? Wat kunt u voor sombere kinderen en jongeren doen en wanneer verwijst u door? Welke mogelijkheden van (preventieve) hulp zijn er? En hoe zit het met rouw- en verliesverwerking? Tijdens deze train de trainer krijgt u een antwoord op deze vragen.

Meer info en aanmelden