Bericht

Jaarbericht 2016 van de Nationale Drug Monitor verschenen

3 november 2016

Eén op de tien Nederlanders is een zware drinker. Het gebruik van ecstasy onder volwassenen lijkt verder te stijgen en ligt ruimschoots boven het EU-gemiddelde. In het uitgaansleven heeft het middel echter concurrentie gekregen van 4-fluoramfetamine (4-FA). Politie en landelijke instanties rapporteren een toename van het aantal meldingen van ontmantelde productieplaatsen, opslagplaatsen en afvaldumpingen. De online drugshandel neemt toe maar blijft beperkt vergeleken met de traditionele handel.

Dit zijn enkele feiten uit het Jaarbericht 2016 van de Nationale Drug Monitor (NDM), met de laatste cijfers over het gebruik van alcohol, tabak, drugs en slaap- en kalmeringsmiddelen, en ontwikkelingen in wetgeving, beleid en alcohol- en drugsgerelateerde criminaliteit en overlast.

Het Jaarbericht van de NDM is een uitgave van het Trimbos-instituut en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (WODC).

Eén op de tien volwassenen is een zware drinker

In 2015 had 81% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder het afgelopen jaar wel eens alcohol gedronken. Een derde van de bevolking voldeed in 2015 niet aan de nieuwe norm van de Gezondheidsraad om liever helemaal geen alcohol en anders hooguit 1 glas per dag te drinken. Overigens is de norm begin november 2015 aangepast, de gegevens over het drinkgedrag zijn grotendeels voor deze datum verzameld. Mannen voldeden veel vaker niet aan de nieuwe norm (bijna de helft) dan vrouwen. Precies één op de tien Nederlanders van 18 jaar en ouder was in 2015 een ‘zware drinker’. Zware drinkers zijn mannen die minstens één keer per week 6 of meer glazen alcohol drinken op één dag of, voor vrouwen, 4 glazen.

Ecstasygebruik stijgt en ligt ruim boven Europees gemiddelde

In 2015 had naar schatting 2,8% van de volwassenen in het afgelopen jaar ecstasy gebruikt, omgerekend naar de hele bevolking ongeveer 380 duizend personen. Dit is meer dan in 2014, hetgeen een voortzetting lijkt te zijn van de stijgende trend sinds 2009. Opmerkelijk zijn verschillen tussen opleidingsniveaus. Zes keer meer hoog opgeleiden dan laag opgeleiden hebben in het afgelopen jaar ecstasy gebruikt. In percentages: 5,1% onder HBO- en WO-opgeleiden versus 0,8% van de laag opgeleiden (basisonderwijs, LBO, MAVO, VMBO). Onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen die clubs en party’s bezoeken blijft ecstasy een favoriete ‘uitgaansdrug’, maar heeft het middel stevige concurrentie gekregen van de nieuwe stof 4-fluoramfetamine (4-FA). Het ecstasygebruik ligt in Nederland ruim boven het EU-gemiddelde en is het hoogst van alle EU-lidstaten. In de EU gebruikte naar schatting gemiddeld 1,7% van jongeren en jongvolwassenen van 15-34 jaar ecstasy in het afgelopen jaar, vergeleken met 6,6% voor Nederland.

Cannabis

In 2015 hadden naar schatting 890 duizend Nederlanders van 18 jaar of ouder in het afgelopen jaar cannabis gebruikt (6,7% van deze leeftijdsgroep). Het actueel gebruik (in de afgelopen maand) ligt op 4,2% en is vergeleken met 2014 iets hoger, vooral onder 20-24-jarigen. Meer dan een kwart (28,8%) van de actuele gebruikers blowt (bijna) dagelijks. Dat zijn omgerekend 160 duizend Nederlanders. Hoog opgeleiden gebruiken minder vaak (bijna) dagelijks cannabis dan middelbaar en laag opgeleiden. Een klein deel van de frequente cannabisgebruikers klopt aan bij de verslavingszorg. In 2015 stonden 10.816 mensen met een primair cannabisprobleem geregistreerd, tegenwoordig de grootste groep hulpvragers na alcohol. Het aantal cannabisgebruikers dat wordt opgenomen in het ziekenhuis vanwege een aan cannabisgebruik gerelateerd probleem is een stuk lager. In 2014 ging het om 910 personen.

Ondermijnende criminaliteit betreft vaak drugs, online drugshandel beperkt maar toegenomen

In 2015 zijn 341 opsporingsonderzoeken uitgevoerd naar georganiseerde ondermijnende criminaliteit waarbij illegale drugs het voornaamste aandachtsgebied vormden. In 37% van de gevallen betrof het cocaïne of heroïne, in 34% ging het om grootschalige hennepteelt en in 30% waren synthetische drugs in het spel. Deze criminaliteit is vaak ondermijnend: doordat sprake is van verwevenheid van de onder- en bovenwereld vormt ze een bedreiging voor de integriteit van onze samenleving. Denk hierbij aan het witwassen van met drugshandel verdiend crimineel geld of frauderen met vastgoed. Bij de synthetische drugs springt in het oog dat het aantal meldingen van ontmantelde productieplaatsen, opslagplaatsen en afvaldumpingen toeneemt. In combinatie met het toegenomen gebruik, de hoge zuiverheid en de stabiele prijs indiceert dit dat de productie van ecstasy in Nederland, na een tijdelijke daling in 2008/2009, weer is gestegen. De handel in drugs via het ‘dark net’ op internet neemt toe, maar is beperkt vergeleken met de traditionele offline handel. Vooral stimulantia en ecstasy worden via internet verhandeld.

Meer soft- dan harddrugsdelicten in de strafrechtsketen

In de strafrechtsketen is het aandeel softdrugsdelicten ook in 2015 groter dan dat van harddrugsdelicten. Daders van drugsdelicten krijgen meestal een taakstraf of een (deels) onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. In 2015 zijn er naar verhouding meer softdrugszaken (hennep) ingestroomd bij het Openbaar Ministerie dan harddrugsdelicten. Dit patroon zien we al sinds 2009. Vóór 2008 waren er steeds meer harddrugsdelicten, in 2008 was het kantelpunt. De meeste harddrugsdelicten hebben betrekking op het aanwezig hebben (bezit) van een harddrug. Bij de softdrugs gaat het meestal om cannabisteelt.

Kijk voor de highlights en kerncijfers uit het Jaarbericht 2016 op:

Kerncijfers Jaarbericht Nationale Drug Monitor 2016

Lees de Nationale Drug Monitor 2016 in de bijlage

Bijlage openen

Meer berichten