Kun je deze e-mail niet goed lezen? Bekijk dan de online versie.
Nieuwsbrief Tabaksontmoediging | 2018 | nummer 7
Column

“Uitgerookt!”

“Uitgerookt!”

Greetje Vos-Schuurke, directeur Patiëntenzorg, Kwaliteit & Veiligheid in het UMC Groningen, voorzitter van de Taskforce rookvrij UMC en voorzitter van de landelijke werkgroep rookvrije zorg schrijft in deze column over stoppen met roken, van de huiselijke kring tot ver daarbuiten.

Onderzoek en projecten

Ecologische voetafdruk van de wereldwijde tabaksproductie

De COP8 (Conference of the Parties) van WHO/ FCTC was aanleiding voor het openbaar maken van drie rapporten. De ecologische voetafdruk van de wereldwijde tabaksproductie is enorm: 84 miljoen ton CO2 emissie-equivalenten, 490.000 ton aan toxisch 1,4-dichloorbenzeen, 22 miljard kubieke meter water en 21 miljoen ton aan fossiele brandstoffen. Elke sigaret kost al 3,7 liter water en 3,5 gram fossiele brandstof. Uit een ander rapport blijkt dat plain packaging steeds meer navolging vindt. Volgens de FCTC-voortgangsrapportage implementeren steeds meer landen de FCTC-maatregelen. 

Rokende M/V en het risico op longkanker

Uit een systematisch review en meta-analyse van 99 cohort studies met 7 miljoen mensen blijkt dat rokende vrouwen ten opzichte van niet-rokende vrouwen een relatief risico van 6,99 hebben op longkanker. Het relatieve risico voor rokende mannen is vergelijkbaar: 7,33. Maar: de tabaksepidemie onder vrouwen is nog niet op zijn hoogtepunt dus dit risico kan een onderschatting zijn. Uit een andere systematische review en meta-analyse blijkt dat rokers vijf keer zoveel kans hebben op een verwijding van de buikslagader (abdominaal aneurysma aortae) als niet-rokers.

Rokende zwangeren: minder nicotine met NVM

Deze meta-analyse en systematische review laat zien dat zwangere vrouwen die volledig op nicotinevervangers waren overgestapt minder cotinine (gemiddeld 75 ng/ml) in hun speeksel hebben dan zwangere vrouwen die doorroken.

Rookvrije omgeving: vertrouwen, prioriteiten en één lijn

Deze (deels Nederlandse) studie identificeerde drie mechanismen die kunnen bijdragen aan het realiseren van rookvrije omgevingen op lokaal niveau: vertrouwen wekken, duidelijke prioriteiten stellen en tegengestelde belangen verminderen. Werk aan de winkel, want in 2015 leefde slechts 16% van de wereldbevolking in een land met duidelijke wetten over een rookvrije omgeving. 

Nieuwe Nederlandse kerncijfers over roken

In 2017 rookte 23,1% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder en dat zijn 3,1 miljoen volwassenen. Van hen is 74,6% een dagelijkse roker. De factsheet met de kerncijfers over roken in 2017 bevat ook gegevens over het stoppen met roken (35,7% deed een serieuze stoppoging) en het gebruik van elektronische sigaretten (3,1% van de Nederlanders heeft deze het afgelopen jaar wel eens gebruikt, en dat zijn voornamelijk rokers).

Uit de HBSC-studie, Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, blijkt dat Nederlandse scholieren van 12-16 jaar tussen 2015 en 2017 minder zijn gaan roken: het percentage dat in de laatste maand had gerookt daalde van 11% naar 8% en het percentage dat dagelijks had gerookt van 3% naar 2%. 

Hollandse Nieuwe

Andrea Rozema (Tilburg University) onderzocht onder welke voorwaarden de implementatie van rookvrije schoolpleinen in Nederland succesvol kan verlopen.

Uit de systematische review van Annelies Tuenter (Erasmus MC) blijkt dat er een associatie is tussen roken tijdens de zwangerschap en lagere niveaus van foliumzuur en vitamine B12 en een te hoog gehalte van homocysteïne.

Feray Coban (AMC Amsterdam) rekende met behulp van alle beschikbare bronnen uit dat in de Europese Unie in 2013 meer dan 172.000 adolescenten van 15 jaar nicotine-afhankelijk waren.

Jantien Vermeulen (AMC Amsterdam) stelt vast dat rokende patiënten met psychische problemen, hun rokende broers en zussen én rokende gezonde controles op cognitieve functies slechter scoren dan niet-rokende personen. Als zij zouden stoppen met roken zou hun verwerkingssnelheid kunnen toenemen.

Paulien Nuyts (Amsterdam UMC-UvA) stelde vast dat de zichtbaarheid van tabaksproducten in Amsterdam bij alle verkoopkanalen groot is, ook op plekken waar jongeren komen.

Petra Hagens (Universiteit van Twente) heeft een studieprotocol geschreven voor een RCT die de effectiviteit gaat testen van de Reduce-and-Quit-interventie (REDUQ) voor COPD-patiënten die er nog niet aan toe zijn om te stoppen met roken.

Unal Mutlu (Erasmus MC) vond een verband tussen roken en veranderingen in de venulen (kleine bloedvaten) die op hun beurt bijdragen aan het ontstaan van herseninfarcten.

Wytske Westra (AMC Amsterdam) vindt een associatie tussen het gebruik van rookloze tabak of het roken van sigaren en/of pijp enerzijds en het aanwezig zijn van Barrett-oesofagus bij personen met de refluxziekte (ziekte aan slokdarm) anderzijds.

Lopende Zaken

Stoptober is in volle gang, ook met Katja Schuurman, Jan Slagter en Kees van der Spek. Bekijk de filmpjes over het Stoptoberhuis op StoptoberTV

ZonMw heeft een inventarisatie gemaakt van sekse- en genderverschillen op het terrein van preventie, met speciale aandacht voor man-vrouwverschillen m.b.t. roken

Het scholingsaanbod voor begeleiding bij Stoppen-met-Roken (SMR) is te vinden in de Kalender nascholing SMR op de website Rokeninfo Professionals.

In de Startblokken

De Smokefree Chalenge start weer op 1 november. Het is dé landelijke niet-roken wedstrijd voor klas 1 en 2 in het voortgezet onderwijs. De leerlingen beloven elkaar een half jaar niet te roken. De winnende klas verdient een dagje uit.

Beleid

NVWA onderzoekt sponsoring festivals door tabaksfabrikanten

De Onderzoeksredactie Tabak ontdekte dat 17 festivals verboden sponsoringsdeals met tabaksfabrikanten hebben afgesloten. In antwoord op Kamervragen hierover zegt staatssecretaris Blokhuis dat de NVWA op dit moment onderzoek doet naar reclame en sponsoring op festivals. De sector zal benaderd worden met de vraag om op basis van vrijwilligheid te stoppen met de verkoop van tabaksproducten. 

Groningen stelt rookverbod in voor publieke ruimtes

Groningen gaat als eerste Nederlandse stad een rookverbod instellen voor publieke ruimtes in de buurt van instellingen die om een rookvrije zone vragen. Een van deze instellingen is het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). De gemeenteraad heeft op 26 september met het voorstel ingestemd en zal de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) aanpassen.

Stas Blokhuis bij lancering van Tobacco Free Finance Pledge

De Tobacco Free Finance Pledge is een oproep aan banken en investeringsmaatschappijen om te stoppen met tabaksbeleggingen. De oproep werd op 26 september 2018 gelanceerd bij de VN in New York in aanwezigheid van staatssecretaris Blokhuis. 

COP8: nieuwe wereldwijde strategie voor tabaksontmoediging

Op de tweejaarlijkse bijeenkomst van alle FCTC-verdragslanden (COP8) is de Global Strategy to Accelerate Tobacco Control aangenomen, een wereldwijde strategie om de implementatie van het FCTC-verdrag en anti-rookmaatregelen te versnellen in de periode 2019-2025. De partijen zullen voorrang geven aan anti-rookmaatregelen, zoals het invoeren van accijnsverhogingen. 

Media

Steeds meer sportverenigingen verbannen sigaret

Het aantal rookvrije sportverenigingen is behoorlijk toegenomen: sinds 1 september 2018 zijn in Nederland meer dan 550 sportclubs rookvrij, of zijn hard op weg dat te worden. Dat waren er vorig jaar nog ruim 150. 

Nog meer rookvrij

Tivoli de Helling is sinds september 2018 het eerste volledig rookvrije poppodium in Nederland. Vanaf 1 oktober is ook instelling voor verslavingszorg Vincent van Gogh rookvrij.

Stoptober 2018: massale stoppoging van meer dan 50.000 rokers

Tijdens de start van Stoptober hebben rokers massaal voor het laatst hun sigaret uitgedrukt. "Op 1 oktober stoppen werkt beter dan stoppen op 1 januari, want dan sta je er alleen voor." "Mensen die je aanmoedigen, dragen bij aan het succes." 

Nederland organiseert in 2020 conferentie tegen tabak (de COP9)

Nederland organiseert de wereldwijde, prestigieuze tweejaarlijkse bijeenkomst van de FCTC-verdragslanden in 2020 in een nog te bepalen stad (de Conference of the Parties -COP). De FCTC is een kaderverdrag gericht op tabaksontmoediging.

Europese Commissie blijft voorzichtig t.a.v. nieuwe tabaksproducten

Volgens Martin Seychell, een hoge ambtenaar van de Europese Commissie (EC), gaat de EC zeer voorzichtig om met 'nieuwe' en 'alternatieve' tabaksproducten en vindt ze het zeer belangrijk dat er eerst nieuwe informatie wordt verzameld over de schadelijkheid van deze producten.

Agenda

Volgende nieuwsbrief

De laatste nieuwsbrief van dit jaar, nummer 8 jaargang 6, verschijnt op dinsdag 27 november.

Binnenlandse bijeenkomsten

NNvT Congres op 15 februari 2019: Het Nederlands Netwerk voor Tabaksonderzoek (NNvT) nodigt u uit om uw abstract in te dienen voor het NNvT congres op 15 februari 2019. Het NNvT Congres vindt voor de vijfde keer plaats en is dé bijeenkomst voor het uitwisselen van nieuwe onderzoeksresultaten op het brede terrein van tabaksonderzoek. Het indienen van abstracts is mogelijk tot 1 november 2018.

Buitenlandse bijeenkomsten

25th annual meeting of the Society for Research on Nicotine and Tobacco (SRNT), 20-23 Februari, San Francisco, Amerika

The National Conference on Tobacco or Health (NCTOH) (USA), August 27-29, 2019, Minneapolis, Minnesota, USA.

Redactie:

Esther Croes
Toine Ketelaars
tabaksontmoediging@trimbos.nl

www.trimbos.nl
www.rokeninfo.nl

Volg ons op twitter

copyright © Trimbos-instituut 2016