Missie
Het programma Management en Beleid stelt zich tot doel de prestaties te verbeteren van de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.
Taken
Het programma ontwikkelt, implementeert en verspreidt kennis op het gebied van:
1. Beleidsonderzoek & Evaluatie
2. Instrumenten en Indicatoren
3. Kwaliteit en Veiligheid
1. Beleidsonderzoek & Evaluatie
Vanaf 2008 brengt het Trimbos-instituut jaarlijks een trendrapportage uit over ontwikkelingen op het gebied van de organisatie, structuur en financiering van de geestelijke gezondheidzorg. De rapportages vervullen een drieledige functie: signaleren, analyseren en evalueren. De rapportages over de organisatie, structuur en financiering van de geestelijke gezondheidszorg maken onderdeel uit van een bredere reeks van trendrapportages van het Trimbos-instituut over de ontwikkelingen in GGz.
U kunt hier meer informatie vinden.
2. Instrumenten en Indicatoren
Het programma Management en Beleid ontwikkelt Consumer Quality Index vragenlijsten (CQ-Index) voor de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. Met deze vragenlijsten worden de ervaringen van cliënten met de ontvangen hulpverlening gemeten. De resultaten gaan onder meer dienen voor het bieden van keuze-informatie aan cliënten op www.kiesBeter.nl.
De definitieve versie van de CQ-index voor de kortdurende ambulante ggz en vz is hieronder te downloaden evenals de bijbehorende rapportages. De lijst is uitgetest bij 20 zorginstellingen en laat een goede schaalstructuur zien.
1. Vragenlijst: De Consumer Quality Index voor de kortdurende ambulante ggz. (pdf)
2. Rapportage pilot: De Consumer Quality Index voor de kortdurende ambulante ggz. De ontwikkeling en psychometrische kwaliteiten van een vragenlijst voor het meten van cliëntervaringen: verslag van een eerste pilot. (pdf)
3. Eindrapportage: De Consumer Quality Index voor de kortdurende ambulante ggz. Het onderscheidend vermogen van een Consumer Quality Index voor kortdurende ambulante geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg. (pdf)
Zie ook het Centrum Klantervaring Zorg.
3. Kwaliteit en Veiligheid
Dossieronderzoek in de ggz en vz
In 2009 rondde het Trimbos-instituut in samenwerking met het NIVEL een onderzoek af naar patiëntveiligheid in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.
In ziekenhuizen wordt dossieronderzoek (inter-)nationaal als dé methode beschouwd voor het meten van de omvang van schade aan patiënten. In een eerste fase screenen verpleegkundigen dossiers op triggers, mogelijke aanwijzingen voor het niet goed verlopen van het zorgproces.
In 2009 rondde het Trimbos-instituut in samenwerking met het NIVEL een onderzoek af naar patiëntveiligheid in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.In ziekenhuizen wordt dossieronderzoek (inter-)nationaal als dé methode beschouwd voor het meten van de omvang van schade aan patiënten. In een eerste fase screenen verpleegkundigen dossiers op triggers, mogelijke aanwijzingen voor het niet goed verlopen van het zorgproces.
In 2009 rondde het Trimbos-instituut in samenwerking met het NIVEL een onderzoek af naar patiëntveiligheid in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.In ziekenhuizen wordt dossieronderzoek (inter-)nationaal als dé methode beschouwd voor het meten van de omvang van schade aan patiënten. In een eerste fase screenen verpleegkundigen dossiers op triggers, mogelijke aanwijzingen voor het niet goed verlopen van het zorgproces.
In een tweede fase beoordelen artsen dossiers mét triggers. Zij kijken of er sprake is van schade, wat de aard en ernst is, òf deze zorggerelateerd is en wat de mate van vermijdbaarheid is. De screening gebeurt aan de hand van een ziekenhuistriggerlijst. Deze 'ziekenhuislijst' is echter niet geschikt voor de setting van de GGz/Vz. Daarom werd in dit onderzoek eerst een speciale lijst voor de GGz/Vz ontwikkeld, waarvoor deskundigen uit het veld werden geraadpleegd. Dit resulteerde in een lijst die bestaat uit zestien concrete triggers die onder meer betrekking hebben op fysieke schade, verkeerde medicatie, op drang en dwang maatregelen, op ontslag en onverwachte overplaatsingen van patiënten en op ononopgemerkte somatische aandoeningen.
Met deze lijst is een retrospectief dossieronderzoek uitgevoerd. Er werd een steekproef getrokken van 495 dossiers bij opnameafdelingen van vier verschillende instellingen. In de tweede fase is door beoordelaars in zes van de 181 dossiers een geval van zogeheten zorggerelateerde onbedoelde schade geconstateerd. Dit komt neer op een percentage van 3,3%.
Hoewel beperkt van omvang is dit dossieronderzoek in de GGz/Vz een eerste in zijn soort. De ontworpen triggerlijst kan als instrument fungeren waarmee instellingen zelf risico's in de patiëntenzorg kunnen signaleren en analyseren. De beoordelaars vonden de screening en beoordeling van dossiers zeer leerzaam. Het gaf hen veel inzicht in veiligheidsaspecten van en risicovolle situaties in de zorg.
Patiëntveiligheid in de Geestelijke Gezondheidszorg en verslavingszorg. Een eerste verkenning naar zorggerelateerde onbedoelde schade. M. Peeters, M. Langelaan, I. Kok en C. Wagner, Trimbos-instituut/NIVEL 2009. (pdf)
Leren van incidenten in de zorg
Om te kunnen leren van incidenten in de zorg moeten deze geregistreerd en systematisch geanalyseerd worden. De analyse levert suggesties op hoe zorgprocessen minder kwetsbaar en foutgevoelig kunnen worden ingericht. De volgende stap is het veranderen en het verbeteren van het zorgproces. Keer op keer blijkt dat dit moeilijk is.
ZonMw heeft het project "Leren van Incidenten in de Zorg" geïnitieerd. Het project bestaat uit drie fasen: een ontwikkel-, een pilot- en een verspreidingsfase en startte in maart 2008. Dit project wordt uitgevoerd door het NIVEL in samenwerking met het Trimbos-instituut, UMC St Radboud IQ Healthcare en het EMGO+ Instituut /VU medisch centrum.
Online handreiking
Een eerste resultaat van dit project is een online handreiking, te vinden op www.nivel.nl/liz
Hier zijn inzichten over het melden, registreren, analyseren en leren van incidenten verzameld. Uitgangspunt is dat de zorgorganisatie op decentraal niveau leert van geregistreerde en geanalyseerde incidenten.
Zorgverleners, managers en kwaliteitsmedewerkers in ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg, instellingen voor gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg, en huisartspraktijken en –posten kunnen online terecht voor hulpmiddelen om systematisch leren van incidenten een plaats te geven in hun dagelijkse praktijkvoering.
De online handreiking is gebruiksvriendelijk en optimaal te verspreiden en bevat een stappenplan, een LIZ-model en een checklist.
