Somatisatiestoornis en hypochondrie

Somatoforme stoornissen zijn stoornissen waarbij mensen lichamelijke klachten hebben zonder dat hiervoor een medische oorzaak te vinden is. De patiënt blijft desondanks medische hulp zoeken. In totaal zijn er zeven somatoforme stoornissen. De somatisatiestoornis en hypochondrie zijn de ernstigste vormen [2]

Somatisatiestoornis

Volgens het diagnostisch classificatiesysteem DSM-IV-TR [2] is er sprake van een somatisatiestoornis als:

A. Iemand een voorgeschiedenis heeft van vele lichamelijke klachten die begint voor het 30e jaar, en de klachten blijven een aantal jaren aanwezig. De klachten hebben geleid tot het zoeken van behandeling of tot significante beperkingen in het sociale of beroepsmatige functioneren of in het functioneren op andere belangrijke terreinen.

B. Aan elk van de onderstaande criteria moet zijn voldaan, waarbij de symptomen op verschillende momenten voordoen tijdens het verloop van de stoornis:

• Vier pijnklachten: in het verleden heeft iemand pijn gehad op vier verschillende plekken in het lichaam.
• Twee maag-darm klachten: in het verleden heeft iemand tenminste twee maag-darm klachten gehad, die niet direct pijnlijk waren.
• Eén seksuele klacht: iemand heeft in het verleden tenminste één klacht op het gebied van de seksualiteit of voortplanting gehad, die niet direct pijnlijk was.
• Eén pseudo-neurologisch symptoom: in het verleden heeft iemand tenminste één symptoom of uitvalverschijnsel dat doet denken aan een neurologische aandoening of ziekte, die niet direct pijnlijk was.

C. Ofwel (1) of (2):
1. Na medisch onderzoek blijken de onder B genoemde symptomen niet veroorzaakt te worden door een bestaande lichamelijke aandoening of door middelengebruik (drugs of een geneesmiddel).
2. Als er sprake is van een lichamelijke aandoening, dan zijn de ervaren lichamelijke klachten of de hieruit voortkomende sociale of beroepsmatige beperkingen ernstiger dan verwacht moet worden op grond van de medische geschiedenis van de patiënt, lichamelijk onderzoek of laboratoriumuitslagen.

D. De symptomen worden niet met opzet veroorzaakt en de patiënt doet niet alsof (zoals wel het geval is bij een nagebootste stoornis of simulatie).

Uitgebreide informatie over de diagnostiek van angststoornissen (waaronder hypochondrie) en het DSM-IV-classificatiesysteem, vindt u in de Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen. Zie www.ggzrichtlijnen.nl voor de tekst van de richtlijn.

Hypochondrie

Volgens het diagnostisch classificatiesysteem DSM-IV-TR [2] is er sprake van hypochondrie als:

1. Iemand overmatig bezorgd is een ernstige ziekte te hebben op basis van lichamelijke symptomen die verkeerd geïnterpreteerd worden

2. Deze overmatige bezorgdheid hardnekkig blijft bestaan, ondanks het feit dat er medisch niets gevonden wordt. Ook geruststelling helpt niet

3. De overmatige bezorgdheid geen waan is (zoals bij een waanstoornis) en niet beperkt blijft tot een bezorgdheid over het uiterlijk (zoals bij de stoornis in de lichaaamsbeleving)

4. De overmatige bezorgdheid in significante mate lijden veroorzaakt of beperkingen in het sociaal of beroepsmatig functioneren of in het functioneren op andere belangrijke terreinen.

5. De stoornis tenminste 6 maanden duurt

6. De overmatige bezorgdheid niet toe te schrijven is aan een gegeneraliseerde angststoornis, obsessief-compulsieve stoornis, paniekstoornis, depressieve episode, seperatie-angststoornis of een andere somatoforme stoornis.