Door: Jan Walburg,
Raad van Bestuur Trimbos-instituut
Dat is een goede vraag die ik eigenlijk het liefst meteen met een wedervraag zou willen beantwoorden. Waarom houdt de hartstichting zich bezig met beweging? En waarom houdt het kankerfonds zich bezig met voeding? Want het antwoord gaat in die richting.
Het is belangrijk om veel te weten over psychische stoornissen en de behandeling en het voorkomen daarvan. Een psychische stoornis heeft een hoge prijs voor de kwaliteit van mensen die daarmee te maken hebben en dat rechtvaardigt veel en zorgvuldige wetenschappelijke aandacht voor deze problemen. Maar we willen natuurlijk ook graag weten of en hoe je een bevolking psychisch gezond kunt houden.
Dat is geen luxe vraag maar een belangrijke vraag in een tijd waarin steeds meer mensen hulp vragen bij de professionele hulpverlening voor hun psychische problemen en waarin arbeidsuitval steeds vaker angst of depressie als oorzaak heeft.
Het lijkt er op dat het mogelijk is om, net als de lichamelijke conditie, een mentale conditie op te bouwen en in stand te houden. En dat het ook mogelijk is om die conditie te ondermijnen waardoor je meer vatbaar bent voor psychische problemen.
De evidentie is nog niet keihard maar het is interessant genoeg om nader te onderzoeken. Het zou geweldig zijn als we mensen die om de een of andere reden meer vatbaar zijn voor psychische stoornissen zouden kunnen helpen zich daartegen te beschermen.
Maar er is meer. Veel mensen met somatische of psychische stoornissen, zeker als die chronisch zijn, ervaren een afname van het plezier in hun leven. Zeer te begrijpen. Maar dat hoeft niet per se. We zien ook dat mensen in vergelijkbare omstandigheden hun kwaliteit van leven goed overeind houden. Hoe doen ze dat?
Een van de interessante wetenschappelijke bevindingen is dat die mensen erg goed zijn in het zich concentreren op wat ze allemaal nog wel kunnen en dat mensen meer geraakt worden in hun welbevinden naarmate ze zich meer focussen op wat ze verloren hebben.
Met zo veel chronische ziektes is het van belang om te weten hoe mensen overeind kunnen blijven bij die ziekte. Gezondheid, zo zegt de definitie van de WHO, is de afwezigheid van ziekte en de aanwezigheid van welbevinden. Bij de WHO zit dat aspect van welbevinden dus al in het gezondheidsbegrip.
Onze belangstelling voor mentale conditie komt daarom voort uit de hoop dat we daarmee kunnen bijdragen aan het voorkomen van psychische stoornissen en aan het voorkomen van verstoringen in de kwaliteit van leven bij zieke mensen.
Een andere bron van belangstelling vormt de herhaalde constatering dat mensen die veel positieve emoties ervaren (of niet zo veel negatieve emoties) productiever, creatiever en gezonder zijn dan anderen. Dat zou betekenen dat positieve emoties ons mentale vermogen verhogen en ook dat is een belangwekkend domein van onderzoek.
Ik hoop dat duidelijk is geworden waarom het Trimbos-instituut de kennis op het gebied van psychische stoornissen graag aanvult met kennis op het gebied van psychische gezondheid.
www.mentaalvitaal.nl
www.psyfit.nl
